วันอาทิตย์ ที่ 22 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

มี Data Center แล้ว “ถนนข้อมูล” พร้อมหรือยัง?

เมื่อพูดถึงการลงทุน Data Center คำถามที่ได้ยินบ่อยคือ มีไฟฟ้ารองรับกี่เมกะวัตต์ มีน้ำเพียงพอหรือไม่ และจะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจเท่าไร

แต่อีกคำถามที่ควรถูกถามพร้อมกันคือ ข้อมูลจะเดินทางเข้าออกศูนย์เหล่านั้นอย่างไร

ต่อจากโจทย์ “ถนนไฟฟ้า” ประเทศไทยต้องมอง “ถนนข้อมูล” ตั้งแต่สายไฟเบอร์หน้าอาคารไปจนถึงโครงข่ายระหว่างประเทศ

ร่างนโยบายที่บอร์ดดาต้าเซ็นเตอร์เห็นชอบเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 เป็นจังหวะให้ถามว่า ความพร้อมด้านการเชื่อมต่อจะเดินไปพร้อมกับแผนรับการลงทุนอย่างไร

ข้อมูลต้องเดินทางตลอดสาย

สำหรับบริการข้ามประเทศ ข้อมูลอาจเดินทางจาก Data Center ผ่านไฟเบอร์บนบก ไปยังสถานีขึ้นฝั่งเคเบิลใต้น้ำ แล้วเชื่อมโครงข่ายปลายทาง อีกส่วนอาจใช้ไฟเบอร์ข้ามพรมแดนทางบก ขึ้นอยู่กับปลายทางและการออกแบบของผู้ให้บริการ

หากเคเบิลในทะเลมีกำลังรองรับสูง แต่ช่วงเชื่อมจากฝั่งไปยังศูนย์ข้อมูลไม่พร้อม ประโยชน์จากความจุนั้นก็อาจส่งถึงผู้ใช้ได้ไม่เต็มที่ เช่นเดียวกับท่าเรือที่ต้องมีถนนรองรับสินค้า

ไทยมีฐานโครงข่ายอยู่แล้ว เช่น Asia Direct Cable หรือ ADC ซึ่ง NEC ประกาศก่อสร้างแล้วเสร็จในเดือนธันวาคม 2567 เชื่อมไทยกับหลายประเทศในเอเชีย และมี NT ร่วมลงทุน จึงควรถามต่อว่า โครงข่ายแต่ละช่วงรองรับแผนเติบโตได้เพียงใด

จำนวนเคเบิลและความจุที่ออกแบบไว้ ยังไม่ใช่คำตอบว่าศูนย์ข้อมูลแต่ละแห่งมีความจุพร้อมใช้เท่าไร ในราคาใด และพร้อมเมื่อไร

สองผู้ให้บริการ อาจมีจุดเสี่ยงร่วมกัน

ลองนึกถึงศูนย์ข้อมูลที่ซื้อบริการจากสองบริษัท แต่สายของทั้งสองรายผ่านท่อเดียวกันหรือข้ามสะพานเดียวกัน หากเกิดเหตุในจุดนั้น สองสัญญาก็อาจไม่ช่วยให้บริการเดินต่อได้ ตัวอย่างสมมตินี้ชี้ว่าต้องตรวจจุดเสี่ยงร่วม

ความหลากหลายต้องดูทั้งสายเข้าอาคาร เส้นทางบนบก จุดขึ้นฝั่ง และเส้นทางต่างประเทศ พร้อมถามว่า เมื่อเส้นทางหลักใช้ไม่ได้ ทางสำรองรับงานได้เท่าไร เปลี่ยนเส้นทางได้จริงหรือไม่ และบริการใดต้องได้รับการรักษาไว้ก่อน

การที่ Google ประกาศโครงการ TalayLink เชื่อมออสเตรเลียกับไทยผ่านเส้นทางใหม่ในมหาสมุทรอินเดีย พร้อมแผนศูนย์เชื่อมต่อภาคใต้ สะท้อนการวาง Data Center ควบคู่กับทางเลือกของโครงข่าย โดยยังเป็นการประกาศโครงการ

คำขู่อิหร่านบอกอะไรกับไทย

Reuters รายงานวันที่ 23 ตุลาคม 2569 โดยอ้างเจ้าหน้าที่ความมั่นคงอิหร่านว่า มีแผนโจมตีเคเบิลในอ่าวเปอร์เซียหากถูกโจมตีอีกครั้ง นี่คือรายงานคำกล่าวถึงแผนภายใต้เงื่อนไข มิใช่การยืนยันว่าลงมือโจมตีตามแผนนั้นแล้ว

คณะกรรมการคุ้มครองสายเคเบิลระหว่างประเทศ หรือ ICPC อธิบายว่า ความเสี่ยงบริเวณช่องแคบฮอร์มุซมีลักษณะระดับภูมิภาคมากกว่าระดับโลก โดยอ้างข้อมูล TeleGeography ว่าแบนด์วิดท์ระหว่างประเทศที่ผ่านช่องแคบนี้มีสัดส่วนต่ำกว่า 1% ของทั่วโลก และมีทางเลือกทั้งใต้ทะเลและบนบก

ความเสียหายต่อเคเบิลบางเส้นจึงไม่เท่ากับอินเทอร์เน็ตทั้งโลกดับพร้อมกัน ผลกระทบขึ้นอยู่กับจุดที่เสียหาย เส้นทางที่แต่ละบริการใช้ และความสามารถของทางสำรอง

โจทย์สำหรับไทยคือ ผู้ให้บริการและหน่วยงานที่ดูแลบริการสำคัญรู้หรือไม่ว่าตนพึ่งพาเส้นทางใด และจะสื่อสารผลกระทบอย่างไรให้ประชาชนตัดสินใจจากข้อมูลที่ตรวจสอบได้ การกักตุนสินค้าจากข่าวลือไม่ได้เพิ่มทางสำรองให้โครงข่าย สิ่งที่ต้องเตรียมในระดับระบบคือความต่อเนื่องของบริการ

แม้ไม่มีสงคราม เคเบิลก็เผชิญอุบัติเหตุและภัยธรรมชาติ รายงานของกลไก ITU–ICPC ในปี 2569 จึงให้ความสำคัญกับการกระจายเส้นทาง การลดความเสี่ยง และการติดตั้งกับซ่อมแซมให้ทันเวลา

วางถนนข้อมูลให้ทันแผนลงทุน

ผมเห็นว่าการรับการลงทุนระลอกใหม่ควรเชื่อมกับงานสามเรื่อง

1.ทำข้อมูลความพร้อมตลอดเส้นทาง เชื่อมแผน Data Center กับไฟเบอร์ จุดขึ้นฝั่ง และโครงข่ายระหว่างประเทศ แยกสิ่งที่เปิดใช้แล้ว อยู่ระหว่างก่อสร้าง และยังเป็นข้อเสนอ รวมทั้งแยกความจุออกแบบจากความจุพร้อมให้บริการ เปิดข้อมูลภาพรวมเพื่อช่วยตัดสินใจ และจำกัดการเข้าถึงรายละเอียดเส้นทางที่อ่อนไหวตามความจำเป็น

2.ตรวจทางสำรองตามความสำคัญของบริการ ประเมินจุดเสี่ยงร่วมและทดสอบเปลี่ยนเส้นทาง พร้อมกำหนดผู้ประสานงานและขั้นตอนซ่อมทั้งบนบกและในทะเล ปฏิญญาปอร์โตปี 2569 เสนอให้กระบวนการอนุญาตและซ่อมแซมชัดเจน คาดการณ์ได้ และมีจุดประสานงานภาครัฐเดียว

3.ส่งเสริมการแข่งขันด้านการเชื่อมต่อ พิจารณาค่าบริการ ระยะเวลาติดตั้ง และทางเลือกผู้ให้บริการ ควบคู่กับการแลกเปลี่ยนข้อมูลภายในประเทศ ไทยมีตัวอย่างอย่าง AMS-IX Bangkok ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเชื่อมต่อระหว่างเครือข่ายที่เข้าร่วม

การดำเนินงานควรเหมาะกับความเสี่ยงของแต่ละโครงการ เพื่อให้โครงข่ายพร้อมทั้งวันปกติและวันที่บางเส้นทางขัดข้อง

ถนนไฟฟ้าพาพลังงานเข้าไปประมวลผล ส่วนถนนข้อมูลพาบริการไปถึงคนใช้  ประเทศไทยจึงต้องวางแผนทั้งสองถนนให้ถึงปลายทางเดียวกัน

หมายเหตุผู้เขียน: บทความวิเคราะห์จากข้อมูลสาธารณะ ตรวจสอบถึงวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ข้อเสนอเป็นความเห็นของผู้เขียน มิใช่จุดยืนของหน่วยงานต้นสังกัด การกล่าวถึงร่างนโยบายและโครงการที่ประกาศ มิได้หมายความว่ามีผลบังคับใช้หรือเปิดบริการแล้ว ข่าวคำขู่อิหร่านมิใช่หลักฐานยืนยันการโจมตีตามแผนหรือผลกระทบต่อไทย