สาธารณสุขปฐมภูมิที่เข้าถึงง่ายสู่ทางรอดระบบสุขภาพ กทม.

    ทว่าภายใต้ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและการรักษาโรคที่ซับซ้อนนั้น “ฐานราก” ของระบบสาธารณสุขเมืองหลวงกลับเผชิญกับภาวะเปราะบางอย่างน่ากังวล เมื่อระบบบริการสาธารณสุขปฐมภูมิอันเป็นด่านแรกในการดูแลสุขภาพของประชาชนได้รับงบประมาณเพียงร้อยละ 8.8 - 8.9 ของระบบทั้งหมด
     เนื่องจากตัวเลขงบประมาณยังคงอ้างอิงอยู่กับประชากรตามทะเบียนบ้านราว 5 ล้านคน ทั้งที่ในความเป็นจริง กทม. ต้องแบกรับภาระดูแลประชากรแฝงและประชากรกลุ่มต่าง ๆ สูงเฉียด 10 ล้านคน ยิ่งไปกว่านั้น โครงสร้างการทำงานยังเป็นลักษณะแยกส่วน (Fragmentation) ภายใต้หลายสังกัด ทั้งหน่วยงานของ กทม. กระทรวงสาธารณสุข และภาคเอกชน โดยไม่มีเจ้าภาพที่มีอำนาจเบ็ดเสร็จในการบูรณาการข้อมูลและการบริหารจัดการร่วมกันอย่างเป็นเอกภาพ

    ว่ากันว่ามีข้อเสนอให้กรุงเทพมหานครถอดบทเรียนความสำเร็จจากต่างประเทศ เพื่อนำมาผ่าตัดระบบสุขภาพเมืองหลวงอย่างจริงจัง ดังเช่นโมเดล “สิงคโปร์” ที่มุ่งเน้นว่าสุขภาพเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตและสิ่งแวดล้อม (Social Determinants of Health) ผ่านการวางสถาปัตยกรรมข้อมูลกลาง “Digital Backbone” เพื่อให้ข้อมูลประวัติการรักษาลื่นไหลไร้รอยต่อ หรือโมเดล “ลอนดอน” ของอังกฤษ ที่ใช้ระบบบริการบูรณาการ (ICS) เปลี่ยนแนวคิดจากการเน้น “รักษาโรค” มาเป็นการ “สร้างสุขภาวะ” ในระดับย่านชุมชน พร้อมกลไกการรวมงบประมาณ (Pooled Fund) เพื่อกระจายความเสี่ยงทางการคลังอย่างเป็นธรรม

    กรุงเทพมหานครสามารถประยุกต์ใช้โมเดลเหล่านี้ผ่านนโยบายแบ่งโซนสุขภาพ (Bangkok Health Zoning) ปรับบทบาทให้ศูนย์บริการสาธารณสุข (ศบส.) เป็น “ผู้จัดการพื้นที่” ในระดับชุมชน แล้วเชื่อมโยงกับโรงพยาบาลขนาดใหญ่ทุกสังกัดทำหน้าที่เป็น “โรงพยาบาลแม่ข่าย” รับส่งต่อผู้ป่วย ไปพร้อมๆกับปฏิรูประบบการเงินด้วยการใช้ระบบ “บัญชีเสมือน (Virtual Account)” ร่วมกับหลักการ “คนมาเงินมา” ผ่านระบบดิจิทัล เพื่อดึงเม็ดเงินงบประมาณให้ติดตามตัวประชากรแฝงที่เข้ามารับบริการจริง ซึ่งจะช่วยแก้ปัญหาวิกฤติการขาดสภาพคล่องของสถานพยาบาลด่านแรกได้อย่างตรงจุด
    กรุงเทพธุรกิจเห็นว่า ทางรอดที่ยั่งยืนของระบบสุขภาพ กทม. ควรจะเป็นการสร้างเครือข่ายปฐมภูมิที่เข้มแข็งเพื่อสกัดกั้นความเจ็บป่วยตั้งแต่เนิ่นๆ โดยมีเทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Health Cloud) ระบบแพทย์ทางไกล (Teleconsultation) และระบบส่งต่ออิเล็กทรอนิกส์ (e-Referral) เป็นสะพานเชื่อมโยงคลินิกชุมชนอบอุ่นกับแพทย์เฉพาะทางในโรงพยาบาลใหญ่ เพื่อให้สามารถปรึกษาและวินิจฉัยร่วมกันได้ทันที ซึ่งจะช่วยลดการส่งต่อผู้ป่วยที่ไม่จำเป็น วิธีการ “ปฏิรูปการจัดการ” ทั้งโครงสร้าง การเงิน และเทคโนโลยีไปพร้อมกัน จะช่วยให้ระบบสาธารณสุขปฐมภูมิเมืองใหญ่อย่าง กทม.ช่วยให้ประชาชนสามารถเข้าถึงการรักษาใกล้บ้านได้อย่างแท้จริง