ม็อบเล่นใหญ่ราคาน้ำมัน กดดันจุดเปราะบางอุ้มนายทุน

ที่น่าสนใจ เขากลายเป็น “ฮีโร่” ของคนที่อึดอัด รับไม่ได้กับการบริหารประเทศของรัฐบาล โดยเฉพาะปัญหาราคาน้ำมัน ที่ปล่อยให้ราคาน้ำมันขึ้น โดยไม่ทำอะไร หรือทำก็แก้ปัญหาไม่ถูกจุด ทำเพื่อลดกระแสโจมตีเท่านั้น เมินเฉยต่อความเดือดร้อนของประชาชน

ท่ามกลางเสียงวิจารณ์จากหลายฝ่ายว่า เป็นเพราะนายทุนพรรคแกนนำรัฐบาลบางคน ที่ใกล้ชิดธุรกิจน้ำมันได้ประโยชน์

ที่สำคัญ “ม็อบกำนันมะโน” ไม่ใช่ม็อบเดียว ที่เคลื่อนไหวต่อสู้เรียกร้องเรื่องราคาน้ำมัน หากแต่มีอีกหลายม็อบที่ยกเอาประเด็นนี้เป็นข้อเรียกร้องหลัก และกดดันรุนแรงหนักหน่วงชนิดที่ว่า “ถนนทุกสายมุ่งสู่ทำเนียบรัฐบาล” กันเลยทีเดียว

ก่อนอื่นที่น่าทำความเข้าใจ ก็คือ สถานการณ์ราคาน้ำมันโลกที่มีแนวโน้มผันผวน จากสองปัจจัย

ประการแรก เนื่องจากกังวลว่า สงครามและความขัดแย้งในตะวันออกกลาง (กรณีสหรัฐฯ และซาอุดีอาระเบียเกี่ยวข้องกับอิหร่านและกลุ่มฮูตี) จะยืดเยื้อ และส่งผลกระทบต่ออุปทานน้ำมันโลก

ประการต่อมา ตลาดการเงินและราคาน้ำมันตอบรับต่อผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯ ซึ่งสร้างความผันผวนในระยะสั้น

ทำให้ ราคาน้ำมันดิบ WTI ที่ซื้อขายกันอยู่ในปัจจุบัน เคลื่อนไหว กรอบประมาณ 90–92 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล

สถานการณ์ราคาน้ำมันในไทย

ประเด็นที่น่าสนใจ คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) มีมติปรับลดราคาน้ำมันขายปลีกในประเทศ มีผลตั้งแต่วันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 โดยน้ำมันดีเซล B7: ลดลง 0.75 บาทต่อลิตร ขณะที่ กลุ่มน้ำมันเบนซิน/แก๊สโซฮอล์ ลดลง 1.00 บาทต่อลิตร เพื่อตอบรับกับทิศทางราคาน้ำมันโลกที่ผันผวน

ก่อนหน้านี้ หลังมีปัญหาน้ำมันแพงจนชาวบ้านแบกรับไม่ไหว คณะรัฐมนตรี (ครม.) ก็ได้มีลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันประเภท E20 และ B20 เป็นเวลา 3 เดือน ทำให้ราคาน้ำมันทั้งสองประเภทลดลง แต่ก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์จากหลายฝ่าย โดยเฉพาะ สหพันธ์การขนส่งทางบกแห่งประเทศไทย และนักการเมือง ว่า “เกาไม่ถูกที่คัน”

ทั้งนี้ เนื่องจาก น้ำมัน E20 และ B20 ไม่ใช่น้ำมันเชื้อเพลิงหลักที่ภาคการขนส่งและโลจิสติกส์ใช้เป็นส่วนใหญ่ แต่ B20 และ E20 มักถูกใช้ในภาคการเกษตร เช่น รถไถนา หรือ เครื่องสูบน้ำ เท่านั้น

ประเด็นคือ ไม่ช่วยลดต้นทุนค่าขนส่งในวงกว้าง เมื่อเป็นเช่นนี้ ภาคการขนส่งเรียกร้องให้รัฐบาลลดราคาน้ำมันกลุ่มหลักที่ใช้จริง เช่น ดีเซล B7 หรือน้ำมันแก๊สโซฮอล์ (91-95) เพื่อช่วยลดต้นทุนค่าครองชีพและค่าขนส่งสินค้าของประชาชนอย่างแท้จริง

ด้านรัฐบาล อ้างการลดภาษี B20 และ E20 และลดราคาน้ำมันสองประเภท มีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือเกษตรกรและสนับสนุนนโยบายการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน

หันมาดู “ม็อบ” ต่าง ๆ ที่เคลื่อนไหวกดดันรัฐบาล เพื่อให้แก้ปัญหาราคาน้ำมันอย่างจริงจัง จริงใจ รวมทั้งเป็นการแก้ปัญหาในระยาว ที่เป็นธรรมกับประชาชนผู้บริโภค

นับแต่ ม็อบ “กำนันมะโน” และแนวร่วม ซึ่งเคลื่อนพลมาปักหลักหน้าทำเนียบรัฐบาลแล้ว เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2569

ข้อเรียกร้องคือ

• ให้รัฐบาลลดราคาน้ำมันดีเซลลงทันที 10 บาทต่อลิตร

• แก้ไขปัญหายาเสพติด : โดยยกระดับการแก้ไขปัญหาให้เป็น “วาระแห่งชาติ”

• แก้ปัญหาปากท้องและค่าครองชีพ : โดยเฉพาะบรรเทาความเดือดร้อนจากราคาสินค้าแพงและคนว่างงาน

• ประเด็นอื่นๆ : ตรวจสอบการทุจริตสอบข้าราชการท้องถิ่น, แก้ไขรัฐธรรมนูญ และเรียกร้องให้จัดเลือกตั้งองค์กรอิสระให้ปราศจากการแทรกแซงทางการเมือง

ม็อบ สหพันธ์การขนส่งทางบกแห่งประเทศไทย และ 13 สมาคม

การเคลื่อนไหวของสหพันธ์การขนส่งทางบกแห่งประเทศไทย และเครือข่ายผู้ประกอบการขนส่ง แม้จบลงแล้ว แต่ก็พร้อมเข้าร่วมม็อบใหญ่ของกำนันมะโนอีกครั้ง หากข้อเรียกร้องไม่ได้รับการตอบสนองจากรัฐบาล

โดยเมื่อต้นเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา ม็อบดังกล่าวได้นำรถบรรทุกบุกไปชุมนุมหน้ากระทรวงพลังงาน พร้อมทำกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์ ตั้งโลงศพและวางดอกไม้จันทน์ต่อต้านกลุ่มทุนพลังงาน ขณะเดียวกัน ได้ยื่นข้อเรียกร้องหลัก 10 ข้อ ได้แก่

1.ตรึงราคาน้ำมันดีเซล ไว้ที่ไม่เกิน 35 บาทต่อลิตร เป็นเวลา 1 ปี

2.ปรับปรุงโครงสร้างราคาน้ำมัน และพลังงานทั้งระบบ

3.ยกเลิกต้นทุนสมมติ (ต้นทุนอ้างอิงที่ไม่เกิดขึ้นจริง)

4.ทยอยปรับราคา ไม่ให้สร้างความตื่นตระหนกแก่ประชาชน

5.ลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน เหลือ 5 บาทต่อลิตร

6.ทบทวนค่าการกลั่น ซึ่งถูกมองว่า สูงเกินไปและเอื้อประโยชน์กลุ่มทุนโรงกลั่น

7.ควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง ให้เป็นสินค้าควบคุมโดยกระทรวงพาณิชย์

8.ตรวจสอบกรณีน้ำมันหายไป กว่า 700 ล้านลิตร และหาผู้รับผิดชอบ

9.ยุบหรือยกเลิก คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.)

10.จัดตั้งคลังน้ำมันสำรองของชาติ เพื่อความมั่นคงทางพลังงาน

พร้อมขีดเส้นตายให้รัฐบาลตอบรับภายใน 60 วัน มิฉะนั้นจะยกระดับการชุมนุม ด้วยการนำรถบรรทุก 500-1,000 คันเคลื่อนขบวนเข้ากรุงเทพฯ

ด้านท่าทีของฝ่ายรัฐบาล พงศ์พล ยอดเมืองเจริญ โฆษกกระทรวงพลังงาน และ ฐิติภัสร์ โชติเดชาชัยนันต์ เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ที่ออกมารับหนังสือ ชี้แจงว่า

ที่ผ่านมากระทรวงฯ ได้ดำเนินการรื้อโครงสร้างบางส่วนแล้ว เช่น การตัด “ต้นทุนทิพย์” ซึ่งช่วยลดภาระประชาชนได้ราว 10,800 ล้านบาทต่อปี และได้นำผลประโยชน์ส่วนเกินของโรงกลั่นมาลดราคาหน้าโรงกลั่นแล้วเกือบ 32,000 ล้านบาท

ด้านคดีความ มีการประสานงานร่วมกับดีเอสไอ (DSI) เดินหน้าดำเนินคดีกับผู้ที่มีพฤติกรรมกักตุนและเก็งกำไรน้ำมัน

ส่วนข้อเรียกร้องเรื่องการลดภาษีสรรพสามิตและการตรึงดีเซล 35 บาท/ลิตร ทางกระทรวงฯ ระบุว่า ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ เนื่องจากอาจสร้างภาระผูกพันทางการเงินและหนี้สินต่อกองทุนน้ำมันในอนาคต (อย่างไรก็ตาม มีมติจาก กบน. ประกาศปรับลดราคาน้ำมันดีเซลและเบนซินลงบางส่วน เช่น ดีเซล-เบนซิน B7 ลด 75 สตางค์ และเบนซินลด 1 บาท มีผลตั้งแต่วันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 เป็นต้นมา)

สำหรับข้อเรียกร้องปฏิรูปพลังงาน ชี้แจงว่า รมว.พลังงาน (เอกนัฏ พร้อมพันธุ์) มีนโยบายวางโรดแมปปฏิรูปพลังงานและเตรียมหารือกับตัวแทนผู้ประกอบการเพื่อหาทางออกในระยะยาวต่อไปแล้ว

ที่สำคัญ ยังมีม็อบประสบการณ์สูง และดึงดูดพลังมวลชนได้มาก อย่าง “รวมพลังแผ่นดิน เอาประเทศไทยของเราคืนมา” ซึ่งมี สนธิ ลิ้มทองกุล เป็นแกนนำ

การเคลื่อนไหวที่น่าจับตามองคือ  “สนธิ ลิ้มทองกุล” ได้ขึ้นเวทีปราศรัยในงาน “รวมพลังแผ่นดิน เอาประเทศไทยของเราคืนมา” ที่บริเวณปลายแหลมสะพานหิน จ.ภูเก็ต

ประกาศสนับสนุนเงิน 100,000 บาท เป็นค่าน้ำมัน ให้กับคาราวานรถบรรทุกของกลุ่มผู้ชุมนุมจากภาคใต้ (นำโดย กำนันมะโน หรือ นายมะโน เครือแก้ว แกนนำแนวร่วมปฏิวัติประชาชนปกป้องแผ่นดิน หรือ นปผ.) ขณะเตรียมเคลื่อนขบวนรถเข้ามาชุมนุมกดดันรัฐบาล เรื่องราคาน้ำมันและค่าครองชีพที่ทำเนียบรัฐบาล

นั่นเท่ากับว่า ม็อบอย่างน้อย 3 เครือข่ายที่ทรงพลัง กำลังเคลื่อนตัวหลอมรวมเข้าด้วยกัน และแน่นอน เรื่องราคาน้ำมันจะเป็นแรงกดดัน ที่ทำให้รัฐบาลไม่อาจนิ่งเฉยอยู่ได้

ความจริง นอกจากม็อบดังกล่าวแล้ว นักวิชาการ และผู้รู้หลายคน เคยออกมาวิพากษ์วิจารณ์ปัญหาราคาน้ำมันอย่างหนักเช่นกัน

ประเด็นที่น่าสนใจ คือ “ต้นทุนทิพย์” และการอิงราคาตลาดสิงคโปร์ (MOPS)

กล่าวคือ แม้ประเทศไทยจะสามารถกลั่นน้ำมันเพื่อใช้เองได้ในประเทศ แต่สูตรราคาอ้างอิงกลับคำนวณเสมือนว่าเรานำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปมาจากสิงคโปร์ ทำให้มีการบวก “ต้นทุนทิพย์” ที่ไม่ได้เกิดจริงเข้าไป เช่น ค่าขนส่งน้ำมันทางเรือ (Freight) ค่าประกันภัย (Insurance) และค่าสูญเสียระหว่างขนส่ง (Loss)

ผลก็คือ ราคาน้ำมันดิบลดลงไม่สะท้อนถึงราคาขายปลีกจริง ส่งผลให้คนไทยต้องซื้อน้ำมันแพงเกินจริงโดยไม่จำเป็น หากตัดต้นทุนเหล่านี้ออกจะช่วยลดราคาน้ำมันลงได้ทันทีลิตรละ 50 สตางค์ ถึง 1 บาท

ประเด็นต่อมา วิกฤตหนี้กองทุนน้ำมัน และกำไรส่วนเกินของกลุ่มทุน

ผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานระบุว่า กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงถูกใช้เป็นเครื่องมือปิดบังความไม่เป็นธรรมเชิงโครงสร้าง การนำเงินไปอุดหนุนราคาแบบเหมาเข่งเป็นเวลานานจนกองทุนฯ ติดลบสะสมมากกว่า 100,000 ล้านบาท (ข้อมูล ปลายตุลาคม 2569) ไม่ใช่ทางออกที่ยั่งยืน

ประเด็น ค่าการกลั่นที่สูงเกินควร ในขณะที่ประชาชนและภาคธุรกิจต้องแบกรับค่าครองชีพจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูง แต่กลุ่มทุนโรงกลั่นกลับสร้างกำไรส่วนเกินจาก “ค่าการกลั่น” ที่สูงในยามวิกฤต นักวิชาการจึงเสนอให้รัฐบาลกำหนดเพดานค่าการกลั่นให้เป็นธรรม (เช่น ไม่เกิน 7 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล) ซึ่งจะช่วยลดราคาหน้าโรงกลั่นลงได้ทันทีลิตรละ 5-7 บาท

สรุปว่า เรื่องราคาน้ำมันในประเทศไทยมีปัญหาที่จะต้องเร่งแก้ไขจริง ก่อนที่จะลามไปสู่ปัญหาอื่นที่มีผลกระทบตามมา ทั้งความเดือดร้อนของประชาชน และสั่นสะเทือนเสถียรภาพรัฐบาล

เมื่อเป็นเช่นนี้ ข้อเรียกร้องแก้ปัญหาราคาน้ำมัน ทั้งการเคลื่อนไหวชุมนุม (ม็อบ) และการวิพากษ์วิจารณ์เสนอแนะของนักวิชาการ ผู้รู้ต่างๆ เป็นเรื่องที่น่ารับฟัง เพื่อหาทางออกที่ยุติธรรมกับทุกฝ่ายร่วมกัน

เหนืออื่นใด รัฐบาลไม่ควรมองม็อบครั้งนี้ แค่ว่า มีพรรคการเมืองหนุนหลังหรือไม่ หรือมีขบวนการจ้องล้มรัฐบาล หากแต่ต้องเปิดใจรับความจริง ว่าเรื่องราคาน้ำมันแพง ประชาชนเดือดร้อนจริง การขึ้น-ลงของราคาน้ำมัน มีปัญหาจริง นายทุน โรงกลั่นกินกำไรเกินควรจริง ถ้าไม่รีบแก้ไขจะมีผลกระทบตามมามากมายจริง

ยิ่งสถานการณ์น้ำมันโลกมีแนวโน้มผันผวนจากหลายปัจจัยอยู่ในเวลานี้ การรับมือไปพร้อมกับการแก้ปัญหาการชุมนุมเรียกร้อง ก็อาจถือว่า พลิกวิกฤตเป็นโอกาสได้เช่นกัน หรือไม่จริง!?