ชวนเที่ยวเทือกเขาภูพานน้อย อ.นาแก จ.นครพนม ชมวัดป่าและถ้ำ เช่น วัดธรรมบรรพต วัดดอยสวรรค์ถ้ำสูง สถานปฏิบัติธรรมของเกจิอาจารย์สายกรรมฐาน พร้อมสัมผัสอุดมสมบูรณ์ของผืนป่าต้นน้ำ
KEY POINTS
- แนะนำสถานที่ท่องเที่ยวในเทือกเขาภูพานน้อย เขตอำเภอนาแก จังหวัดนครพนม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติภูผายล
- พาไปเยี่ยมชมวัดป่าและถ้ำที่เป็นสถานปฏิบัติธรรมของเกจิอาจารย์สายกรรมฐานที่มีชื่อเสียง เช่น วัดธรรมบรรพต (ถ้ำพระเวส) และวัดดอยสวรรค์ถ้ำสูง
- แหล่งท่องเที่ยวย่านนี้ ยังคงมีความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่าต้นน้ำ เห็นได้จากจุดชมวิวผาเป้า-ผาแดง และการสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็กเพื่อแก้ปัญหาภัยแล้งให้ชุมชน
อันที่จริงก็อยากเขียนเชิญชวนให้ท่านผู้อ่านไปเที่ยวงานพืชสวนโลกที่อุดรฯ ที่เพิ่งเปิดงานไป แต่ผมไม่มีรูปภาพประกอบ ข้อมูลก็ไม่มี เพราะไม่ได้ไปดูมาก่อน แต่กระนั้น ก็ขอเชิญชวนท่านผู้อ่านไปดูกันว่า งานพืชสวนโลกที่อุดรฯ พอเทียบเคียงกับที่แม่เหียะ เชียงใหม่ เคยจัดเมื่อหลายปีก่อนได้มั้ย คราวนี้ ไม่ได้ไปอุดรฯ แต่ก็ยังพาไปเที่ยวอีสานเหมือนกันครับ
ที่ราบสูงภาคอีสานบ้านเรา จะเป็นแอ่งแผ่นดินใหญ่อยู่สองแอ่ง คือ แอ่งโคราช แอ่งนี้จะเป็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของภาคอีสาน แล้วจะมีเทือกเขาภูพานกั้น อีกด้านหนึ่งจะเป็นแอ่งเล็กกว่าเรียกว่า แอ่งสกลนคร ภาคอีสานมีสองแอ่งนี้ จะเห็นว่าเทือกเขาภูพานนั้นกินอาณาบริเวณพื้นที่ไกลมาก
ภูพานทางตะวันตกนั้นส่วนหนึ่งจะเป็นพื้นที่ในการดูแลของ "อุทยานแห่งชาติภูพาน" ส่วนภูพานทางตะวันออก จะมีผืนป่าใหญ่ๆ อยู่ 3 ผืน (เปิดดูแผนที่ในกูเกิลเอิร์ทก็ได้ จะทำให้มองเห็นภาพชัดเจนขึ้น) บางครั้งเรียกภูพานทางด้านนี้ว่าภูพานน้อย ป่าทางด้านนี้ส่วนใหญ่จะเป็นพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติภูผายล
การเดินทางคราวนี้ ผมจะพาท่านผู้อ่านให้พบกับป่าในเทือกเขาภูพานน้อย ทางด้านอำเภอนาแก จ.นครพนม เป็นหลัก แต่ก็จะต่อกับพื้นที่ของ อ.โคกศรีสุพรรณ จ.สกลนคร ซึ่งเป็นผืนป่าที่ใหญ่ที่สุดของอุทยานฯ ภูผายล ซึ่งสิ่งที่ผมจะเล่านี้ เป็นแค่ส่วนหนึ่งของป่าผืนนี้เท่านั้น ตามมาดูครับว่ามีอะไรให้ดูกันบ้าง
ก่อนอื่น ผมต้องขอชื่นชมไม่รู้ว่าหน่วยงานไหนก็ตาม ที่สร้างอ่างเก็บน้ำ เป็นอ่างย่อยๆอยู่ชายป่าต่อหมู่บ้าน เขาสร้างเป็นสิบๆ อ่างเลย กระจายกันไปตามพื้นที่ เพราะป่าย่านนี้เป็นป่าบนลานหินทรายที่เอียงลาดลงไปทางตะวันออกของภูพานน้อย พอฝนตกมา น้ำก็จะไหลหลากลงเขาไปหมด ถ้าไม่สร้างอ่างกักเก็บไว้ น้ำก็จะไหลลงแม่น้ำโขงไปเปล่าๆ แล้วอ่างเก็บน้ำย่อยๆ ที่สร้างกระจายกันไปนี้ ช่วยแก้ปัญหาเรื่องภัยแล้งในหมู่บ้านได้เป็นอย่างดี
แล้วอย่างที่บอกว่าเขาไม่ได้ไปสร้างในป่า แต่สร้างชายป่า ที่ต่อกับเขตหมู่บ้านพอดี ในย่านนี้ จึงมีอ่างเก็บน้ำย่อยๆ มากมายตามชายป่าส่วนใหญ่ก็จะดักลำห้วยสายหลักๆ ไว้
ต้องอธิบายแบบนี้ว่าที่ที่ผมจะพาไปนี่ จะเป็นวัดป่า ที่มีถ้ำ และมักจะอยู่ในป่า บางคนอาจสงสัยว่าวัดไปตั้งในป่าได้อย่างไร คือมักจะเป็นวัดที่ขออนุญาตใช้พื้นที่ บางทีก็เป็นวัดที่เข้าร่วมโครงการพุทธอุทยาน วัดช่วยดูแลป่า วัดจะช่วยดูเรื่องการบุกรุกป่า ดูเรื่องไฟป่าช่วยทางราชการ
เรามาเริ่มจุดแรกเลยครับ ผมจะพายัง "วัดธรรมบรรพต" หรือ "ถ้ำพระเวส" เข้ามาจากที่ว่าการอำเภอนาแก เข้ามาไม่นานก็จะถึงหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ ภย.6 (ถ้ำพระเวส) ของอุทยานแห่งชาติภูผายล ทางหนึ่งจะไปถ้ำพระเวส ส่วนอีกทางจะไปวัดภูพานอุดมธรรม เราไปวัดถ้ำพระเวสกันก่อน เข้าป่าไปไม่ไกลครับทางจะเป็นทางดินบ้าง ทางปูนบ้างทางไม่ยากอะไร ไปหน่อยเดียวก็ถึง
"ถ้ำพระเวส" เป็นวัดหรือเพิงถ้ำที่พ่อแม่ครูอาจารย์สายปฏิบัติธรรมกัมมัฏฐาน มักเดินทางมาปฏิบัติธรรมที่นี่ เช่น หลวงปู่เสาร์, หลวงปู่มั่น, หลวงปู่ฝั้น, หลวงปู่ดุลย์, หลวงปู่สิงห์ เดินธุดงค์มาปฏิบัติธรรมและใช้เป็นสถานที่พักแรมในระหว่างปฏิบัติธรรม
ลักษณะเป็นเพิงผาหินทราย ยาวร่วม 200 เมตร สูงราว 30 เมตร ด้านหน้าเป็นป่าที่มีพืชพันธุ์อุดมสมบูรณ์ ผมเดินทางไปในฤดูฝน ปรากฏเป็นน้ำตก ตกลงมาจากหน้าผาสูงลงสู่พื้นเบื้องล่าง บรรยากาศเงียบสงบร่มรื่นอีกทั้งทางวัดได้สร้างเป็นพื้นหินขัดอย่างดีในเพิงผาด้านบนพื้นที่จึงสะอาดสะอ้าน แค่เห็นสถานที่ ก็นึกอยากปฏิบัติธรรมแล้ว
จากนั้นเรากลับมาเริ่มที่หน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ ภย.6 (ถ้ำพระเวส) อีกที ถนนผ่านด้านหน้าหน่วย จะนำพาเราขึ้นยังวัดภูพานอุดมธรรม หรือวัดดานสาวคอยวนาราม ทางเป็นทางปูนอย่างดี เข้าไปจนถึงบริเวณวัด ที่อยู่บนเนินสูง มีศาลา วิหาร พระอุโบสถ ทั้งหลายทั้งปวงนี้จะอยู่บนลานหินทรายที่เป็นเนินสูง มองเห็นทิวทัศน์ด้านล่าง
ที่นี่ยังเป็นพุทธมณฑลของจังหวัดนครพนมอีกด้วย จึงมีกิจกรรมทางศาสนาบ่อยครั้ง เช่นในวันสำคัญทางพุทธศาสนา มีคนมาร่วมกิจกรรมมากมาย มีเด็กนักเรียนมาอบรมธรรมะ และอย่างที่บอกว่าเพราะที่ตั้งอยู่บนลานหินทรายที่เนิน มองเห็นทิวทัศน์ได้กว้างขวาง จึงมักมีนักท่องเที่ยวขึ้นมาเที่ยวชมธรรมชาติ สวนหิน พืชพันธุ์ไม้อยู่บ่อยๆ บรรยากาศก็สงบ ร่มรื่นดี
จากนั้นเราจะไปวัดดอยสวรรค์ถ้ำสูง ในเขตตำบลบ้านแก้ง อ.นาแก จ.นครพนม วัดก็อยู่ในป่า เชิงเขาภูพานน้อยเช่นกัน ที่นี่จะประทับใจตั้งแต่ที่พอขับรถเข้ามาสักระยะ ทางจะแล่นเลียบหน้าผาหินทรายสูง ไปจนถึงลานจอดรถ ผมว่าถนนที่แล่นเลียบหน้าผามา ยาวไม่น้อยกว่า 500 เมตร จนรถมาจอดที่ลาน ที่มีหน้าผาสูงใหญ่ ตั้งชัน ยาวร่วม 300 เมตร ส่วนตัวเพิงถ้ำจะอยู่สูงขึ้นไป ร่วม 30 เมตร
โดยมีการก่อเป็นบันไดปูนให้เดินขึ้นไปยังเพิงถ้ำด้านบนได้ เพิงถ้ำด้านบนเป็นลานกว้าง พื้นปูด้วยไม้ ใต้เพิงหินทรายกว้าง ด้านหนึ่งมีกุฏิสงฆ์อยู่ด้วย ด้านหน้าเพิงหินมองเห็นทิวทัศน์ของป่าเบื้องล่าง
พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรม วิปัสสนากรรมฐานของหลวงปู่สนธ์ คัมภีร์ญาโณ พระเกจิอาจารย์ชื่อดังแห่งวัดสันติการาม บ้านนาโสก ต.บ้านแก้ง อ.นาแก ที่ได้รับฉายาว่าเป็นพระโพธิสัตย์ใหญ่แห่งเทือกเขาภูพาน เป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ซึ่งท่านเคยเดินธุดงค์ไปวิปัสสนากรรมฐานบนวัดถ้ำสูงดอยสวรรค์แห่งนี้ และพัฒนาเป็นที่ปฏิบัติธรรม
ต่อมา ปี 2509 ท่านได้ลงมาจำพรรษาอยู่ที่วัดสันติการาม เนื่องจากญาติโยมขอร้องให้ท่านลงไปจำพรรษาที่วัดสันติการาม เพราะที่วัดถ้ำสูงนี้ในสมัยนั้นพื้นที่ตรงนี้ยังเป็นพื้นที่สู้รบ ระหว่างฝ่ายรัฐกับคอมมิวนิสต์ จนท่านละสังขารลงเมื่อปี 2526 ขณะอายุ 68 ปี ทุกวันนี้สรีระของท่าน ก็อยู่ที่วัดสันติการามนั่นเอง ปัจจุบันวัดดอยสวรรค์ถ้ำสูง ก็ยังคงความเงียบสงบ ร่มรื่นไปด้วยป่าไม้ เหมาะกับการปฏิบัติธรรมอย่างมาก
จากนั้นเราเดินทางไปยังบ้านโพนงาม ตำบลหนองบ่อ อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม ซึ่งเป็นเขตรอยต่อกับ อ.โคกศรีสุพรรณ ของสกลนคร ไปยัง "อ่างเก็บน้ำห้วยโท" ซึ่งอ่างนี้ก็เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก มีความจุ 5.4 ล้านลูกบาศก์เมตร ใกล้ๆ กันจะมีอ่างเก็บน้ำห้วยยางอีกอ่างหนึ่ง และที่นี่เขามีการต่อท่อน้ำยังพื้นที่อื่นใกล้เคียงด้วย อย่างที่บอกว่า เขาจะสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก ไว้ดักลำห้วยที่ไหลลงมาจากเทือกภูพานน้อย ที่อ่างเก็บน้ำห้วยโทนี้ มีหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ ภย.4 (ห้วยโท) และเป็นจุดเริ่มต้นเดินเท้าขึ้นไปยังผาเป้า-ผาแดงนั่นเอง
เลยหน่วยพิทักษ์ขึ้นมาบนเขานิดเดียว จะมีวัดถ้ำผาแดง อยู่บนลานหิน มีศาลาโล่งๆ อยู่หลังหนึ่ง และกุฏิ 2-3 หลัง ผมไปไม่เจอพระ เจอแต่ฝูงวัวที่ชาวบ้านเลี้ยงปล่อย ถามเจ้าหน้าที่อุทยานฯบอกมีพระอยู่รูปเดียว กลางวันไม่รู้ขับรถออกไปไหนแล้ว แล้วจะเข้ามาดึกๆ ฟังดูก็แปลกๆ
ใครที่จะไปเที่ยวผาเป้า ผาแดง จะต้องเอารถมาจอดที่หน่วยฯนี้ แล้วเดินเท้าไปตามทางราว 3.4 กิโลเมตร ทางไม่ชันมากนัก เดินไปเรื่อยๆ แต่ก่อนเขาอนุญาตให้เอารถขึ้นไปได้ แต่พอให้ขึ้นไปแล้ว ก็มีกลุ่มมอเตอร์ไซค์บ้าง บรรดาออฟโรดบ้าง ขึ้นตั้งแคมป์ ตัดไม้มาทำฟืน ทิ้งขยะ ตอนหลังทางอุทยานฯ เลยห้ามขับรถขึ้นไป แต่ให้เดินเท้าขึ้นไปอย่างเดียวและเช้าไปเย็นกลับเท่านั้น
บนลานผาเป้า-ผาแดง อุทยานเขาทำที่เป็นลานโล่ง มีต้นไม้ขึ้นอยู่ทั่วบริเวณ และมีฝูงวัว ที่ชาวบ้านเลี้ยงปล่อยเดินหากินโดยทั่ว เมื่อขึ้นไปยืนบนหน้าผาของผาเป้า-ผาแดง เราอาจจะต้องลบภาพจำว่าป่าอีสานเป็นป่าแห้งแล้งทิ้งไป เพราะป่าที่ปรากฏเบื้องหน้า เป็นป่าที่สมบูรณ์มาก กว้างใหญ่สุดลูกหูลูกตา ไม่มีรอยเว้าแหว่ง เบื้องล่างได้ยินเสียงลำธารน้ำไหล
นี่คือป่าของภูพานน้อย ในการดูแลของอุทยานแห่งชาติภูผายล ผมว่านี่น่าจะเป็นป่าผืนใหญ่ที่สุดในสกลนคร-นครพนมแน่ๆ มาเห็นป่าของที่นี่แล้วก็พอเบาใจว่าอีสานไม่น่าแล้งแล้ว ถ้าลงว่ามีป่าต้นน้ำที่สมบูรณ์แบบนี้
อย่างที่ผมเล่าว่า ผมจะพามาดูสถานที่ที่น่าสนใจในเทือกภูพานน้อยที่อยู่ในเขต อ.นาแก ยังไม่ข้ามไป อ.โคกศรีสุพรรณ ของสกลนครแม้แต่นิด ซึ่งจริงๆ ก็ยังมีอีกหลายจุด แต่ผมเลือกเอาจุดที่น่าสนใจใหญ่ๆ มาบอกเล่า จะเห็นว่าส่วนใหญ่จะเป็นวัดป่า วัดแนวปฏิบัติ (ไม่ใช่วัดทำเครื่องรางของขลัง) โอบล้อมด้วยบรรยากาศเงียบสงบ ไม่พลุกพล่านและมีความเป็นธรรมชาติสูง จะเรียกว่าเป็นการเที่ยวตามรอยธรรมของพ่อแม่ครูอาจารย์สายวัดป่าก็ว่าได้
นาแก...นานๆ ได้มาสักครั้ง แต่พอได้มาก็อิ่มอกอิ่มใจ มาแล้วคุ้มค่ากับการเดินทางไกลมาถึงนี่ และแน่นอนว่า ถ้ามีโอกาส คงจะได้มาอีกหลายๆ ครั้ง สถานที่แบบนี้ หาไม่ได้ง่ายๆ นักหรอกครับ...
