อาบรุซโซ (Abruzzo) เป็น 1 ใน 20 เขตการผลิตไวน์ของประเทศอิตาลี อยู่ตอนกลางของคาบสมุทรอิตาลีทางฝั่งทะเลเอเดรียติก (Adriatic Sea) อยู่ห่างโรมประมาณ 50 ไมล์
คำว่า Abruzzo มาจากคำภาษาละตินว่า "Aprutium" ซึ่งเป็นชื่อของชนเผ่าโบราณที่อาศัยอยู่ในตอนกลางของอิตาลีในสมัยโรมัน
ถ้าเปรียบอิตาลีเหมือนรองเท้าบูท อาบรุซโซจะอยู่บริเวณน่อง มีเมืองหลวงชื่อ ลากวิลา (L'Aquila) พร้อม 3 เมืองบริวาร คือ คิเอติ (Chieti) เปสการา (Pescara) และ เตราโม (Teramo) ซึ่งล้วนแต่เป็นแหล่งผลิตไวน์คุณภาพทั้งสิ้น
แต่เมืองที่คนไทยรู้จักกันดีจากสโมสรฟุตบอล คือ เปสการา (Pescara) ส่วนเตราโมมีอะไรพิเศษบางอย่างเดี๋ยวจะเล่าให้ฟังตอนท้ายๆ
หนึ่งในไร่องุ่นในอาบรุซโซ
พื้นที่ส่วนใหญ่ของอาบรุซโซ อยู่บนที่ราบสูงจากระดับน้ำทะเลถึง 1,000 ฟุต มีพื้นที่ปลูกองุ่น 33,252 เฮกตาร์ (1 เฮกตาร์ = 6 ไร่ 1 งาน) ไวน์แดงที่ชาวอาบรุซโซ ภูมิใจมากคือไวน์ มอนเตปุลซาโน ดาบรุซโซ (Montepulciano d'Abruzzo) ผลิตเกือบทั้งแคว้น ได้รับดีโอซี (DOC = Denominazione di Origine Controllata) ในปี 1968 ขยับขึ้นเป็นดีโอซีจี (DOCG = Denominazione di Origine Controllata e Garantita) ในปี 2003
นอกนั้น อาบรุซโซยังมีไวน์เกรด IGT (Indicazione Geografica Tipica) อีกมากมาย ทำจากกาแบร์กเนต์ โซวีญยอง (Cabernet Sauvignon) แมร์กโลต์ (Merlot) และปิโนต์ เนโร (Pinot Nero)
ส่วนไวน์ขาวที่สร้างชื่อคือ เตรบบิอาโน ดาบรุซโซ (Trebbiano d'Abruzzo) ทำจากองุ่นเตรบบิอาโน ตอสกาโน (Trebbiano Toscano)
อาบรุซโซผลิตไวน์เกรดดีโอซี ประมาณ 21.5 % มีไวน์เกรดดีโอซีจี 2 เขตคือกอลลิเน เตรามาเน มอนเตปุลซาโน ดาบรุซโซ (Colline Teramane Montepulciano d’Abruzzo) และตุลลัม/แตร์เร ตอลเลซี Tullum/Terre Tollesi) การผลิตต้องอยู่ในการควบคุมอย่างใกล้ชิดของคอนซอร์ซิโอ ดิ ตูเตลา เดอิ วินิ ดาบรุซโซ (Consorzio di Tutela dei Vini d'Abruzzo)
องุ่นมอนเตปุลชาโน
ไวน์ มอนเตปุลซาโน ดาบรุซโซ ต้องใช้องุ่น มอนเตปุลซาโน ไม่น้อยกว่า 85% และซานโจเวเซ (Sangiovese) 15% จะดราย (Dry) และแทนนินนุ่มๆ สามารถดื่มขณะที่เป็นไวน์ใหม่ (Young Wine) ถ้าระดับริแซร์วา (Riserva) ต้องบ่ม 2 ปีขึ้นไป อาจจะต้องรอเวลาสักนิด
ปัจจุบันอาบรุซโซผลิตไวน์ได้ปีละประมาณ 22 ล้านลัง ผลิตไวน์ได้มากเป็นอันดับ 7 จาก 20 เขตการผลิตไวน์ของอิตาลี โดยกว่า 2 ใน 3 ผลิตโดยระบบสหกรณ์หรือผลิตเป็นถังใหญ่ (Bulk) ส่งพ่อค้าคนกลาง และพ่อค้าคนกลางหลายรายทำให้ไวน์อาบรุซโซมีคุณภาพด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ !!
ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ต่อต้นศตวรรษที่ 21 ไวน์มอนเตปุลชาโน ดาบรุซโซ เคยได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในไวน์ดีโอซีจีของอิตาลีที่ส่งออกมากที่สุด
กาซาอูริอา ดีโอซีจี น้องใหม่
ปลายปี 2568 ที่ผ่านมาหยกๆ ชาวอาบรุซโซกระโดดโลดเต้นเฮลั่น เมื่อ กาซาอูริอา (Casauria) ซึ่งอยู่ในเมืองเปสการา ได้รับการยกระดับขึ้นเป็นดีโอซีจีน้องใหม่ล่าสุดของการจัดเกรดไวน์อิตาลี จากการประกาศเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2568 นับเป็นดีโอซีจีที่ 3 ของแคว้นอาบรุซโซ และนับเป็นดีโอซีจีที่ 79 ของอิตาลี
"กาซาอูริอา ดีโอซีจี" บังคับสำหรับไวน์แดง ดราย (Dry Red Wine) ซึ่งต้องทำจากองุ่นมอนเตปุลชาโนอย่างน้อย 90% จากไร่ที่มีความสูง 500 – 600 เมตร ไวน์เกรดธรรมดา (Rosso) บ่มอย่างน้อย 18 เดือน แอลกอฮอล์อย่างต่ำ 13.0 % ส่วนริแซร์วา บ่มอย่างน้อย 24 เดือน แอลกอฮอล์อย่างต่ำ 13.5%
ย้อนกลับที่เมืองเตราโมที่กล่าวไว้ในตอนแรก ๆ ใกล้กับทางเข้าป้อมปราการยุคกลางแห่งหมู่บ้านซิวิเตลลา เดล ตรอนโต (Civitella del Tronto) มีถนนที่แคบที่สุดในอิตาลี ชื่อว่า รูเอตตา หรือ ลา รูเอตตา ดิ ซิวิเตลตา (Ruetta/ La Ruetta di Civitella มีความกว้างเพียง 40 เซนติเมตร
Ruetta (รูเอตตา) กว้าง 40 เซนติเมตร
"รูเอตตา" สร้างขึ้นในยุคกลาง โดยเฉพาะในเมืองที่มีป้อมปราการ การสร้างถนนเล็ก ๆ แคบ ๆ ถือเป็นเรื่องปกติมาก จุดประสงค์เพื่อไม่ให้ศัตรูเดินผ่าน ขณะเดียวกันก็ใช้สำหรับโจมตีเพื่อตลบหลังข้าศึก
มีคนบอกว่าถ้าไปอาบรุซโซนอกจากดื่มไวน์มอนเตปุลซาโน ดาบรุซโซ แล้วการได้ไปเดินตัวลีบในถนนรูเอตตาด้วยจึงจะถึงอาบรุซโซที่แท้จริง
อีกอย่างหนึ่งที่ต้องพูดถึงคือ มอนเตปุลซาโน เพราะคำนี้ทำให้หลายๆ คนสับสน อย่างน้อยก็ไวน์ “วีโน โนบิเล ดิ มอนเตปุลซาโน” (Vino Nobile di Montepulciano) ซึ่งไม่ใช่ของแคว้นอาบรุซโซ แต่เป็นไวน์แดงของแคว้นทัสกานีเป็นไวน์เกรดดีโอซีจี ผลิตในไร่องุ่นรอบๆ เมืองมอนเตปุลซาโน (Montepulciano) ที่ทำจากซานโจเวเซ (Sangiovese) เป็นหลัก และเบรนด์กับกานายโอโล เนโร (Canaiolo Nero) และพันธุ์ท้องถิ่นอื่นๆ เช่นมัมโมโล (Mammolo) ในปริมาณเล็กน้อย
สุดท้ายตามธรรมเนียมลองชิมไวน์อาบรุซโซกันสัก 2-3 ตัว เป็นไวน์ที่มีขายในบ้านเราและราคาจับต้องได้ !
ปิซซินี เมมอโร ควาตโต เอเลเมนติ มอนเตปุลซาโน ดาบรุซโซ 2022 (Piccini Memoro Quattro Elementi Montepulciano D”Abruzzo 2022) : ผลผลิตของ Piccini ผู้ผลิตไวน์แบบครอบครัวในแคว้นทัสกานี (Tuscany)
ชื่อรุ่น Memoro เป็นภาษาละตินโบราณ แปลว่า Memory ขณะที่ Quattro Elementi หมายถึง “จตุรธาตุ” หรือธาตุทั้ง 4 คือ ดิน น้ำ ลม ไฟ ในชุดจึงประกอบด้วยไวน์ 4 รุ่น รุ่นนี้เป็นไวน์จากอาบรุซโซ เป็นตัวแทนของธาตุน้ำ ทำจากองุ่นมอนเตปุลซาโน 85% ที่เหลือเป็นพันธุ์อื่นมาเบลนด์ บ่มถังโอ๊คใหญ่ 60% อีก 40% บ่มในถังบาริก
- สีแดงทับทิมเข้ม สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้ แบล็คเบอร์รี แบล็คเชอร์รี สตรอว์เบอร์รี ราสพ์เบอร์รี สาหร่ายทะเล ไอโอดีน เฮิร์บสดกรุ่นๆ แอสพารากัส กรีนเปปเปอร์ มินต์ โอ๊คกรุ่นๆ ควันไฟ
- แอสิดสดชื่น แทนนินนุ่มหวาน จบยาวด้วยผลไม้ เฮิร์บสด วานิลลา
- ดื่มง่ายๆ กับอาหารได้หลากหลาย โดยเฉพาะพวกปิ้งย่าง หมู ไก่ เนื้อ และปลาย่าง หรือทอดแบบแห้งๆ
- 18.5/20 คะแนน
เตนูตา อันโตนินี “24 การาติ” วิโน รอสโซ อาบรุซโซ 2019 (Tenuta Antonini “24 Carati” Vino Rosso Abruzzo 2019) : Tenuta Antonini ถือเป็นยอดฝีมือรายหนึ่งในอาบรุซโซ เป็นหนึ่งในผู้ผลิตที่ทำให้แคว้นนี้มีชื่อเสียง ทำไวน์มาจนทายาทรุ่นที่ 4 รุ่น “24 Carati” หรือ 24 กะรัต นี้ทำจากองุ่นมอนเตปุลซาโน 95% และแมร์กโลต์ 5% บ่ม 12 เดือนในโอ๊คฝรั่งเศสและอเมริกันโอ๊ค
- สีแดงทับทิมเข้ม สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้ แบล็คเชอร์รี แบล็คเบอร์รี พลัม กลีบดอกไม้แห้งๆ แบล็คช็อกโกแลต สไปซีเฮิร์บ กานพลู กระวาน ใบยาสูบ ซีดาร์ วานิลลา ไอโอดีน สาหร่าย เปลือกหอยที่ทับถมกันมานานๆ ควันไฟ
- บอดี้หนักแน่น แอสิดสดชื่น แทนนินปานกลางและนุ่มลิ้น จบยาวด้วย ผลไม้ วานิลลา สไปซีเฮิร์ชุ่มๆ คอ เป็นมอนเตปุลซาโนที่ควรชิมอย่างยิ่ง
- 19/20 คะแนน
จัสซี "โดมิโน" มอนเตปุลชาโน ดาบรุซโซ ดีโอซี รีแซร์วา วีโน บีโอโลจิโก 2019 (Jasci Domino Montepulciano d'Abruzzo Doc Riserva Vino Biologico 2019) : ออร์แกนิกไวน์ที่อร่อยตัวหนึ่งทีเดียว โดยครอบครัว Jasci ทำไวน์มาถึงทายาทรุ่นที่ 3 ทำจากองุ่นมอนเตปุลชาโน 100% บ่มโอ๊ค 12 เดือนและบ่มในขวดอีก 6 เดือน
- สีแดงโกเมน สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้สุกกึ่งๆ แยม แบล็คเบอร์รี เชอร์รี แบล็คเคอร์แรนท์ พลัม ดอกไม้ป่า วานิลลา สไปซีเฮิร์บ หวานๆ ซ่าๆ อบเชย ยี่หร่า กานพลู ไอโอดีน ฟูลบอดี้ โอ๊คกรุ่นๆ ใบไม้แห้งๆ ใบยาสูบ
- แอสิดสดชื่น แทนนินนุ่มๆ จบยาวด้วยผลไม้ สไปซีเฮิร์บ มิเนอรัล กำลังพร้อมดื่ม และดื่มกับอาหารได้หลากหลาย ไก่ย่าง หมูปิ้ง หมูแดดเดียว เนื้อแดดเดียว ปลากะพงทอดน้ำปลา ฯลฯ เป็นหนึ่งในไวน์ออร์แกนิกที่น่าชิม
- 19/20 คะแนน
อาบรุซโซ อยู่ตอนกลางของประเทศและอยู่ริมทะเลเอเดรียติกดังกล่าว จึงทำให้ไวน์มีเอกลักษณ์พิเศษต่างจากหลายๆ แคว้นที่คนไทยคุ้นเคย
ที่สำคัญ ราวกว่าปีที่ผ่านมา มีผู้ผลิตไวน์หลายรายทำให้ไวน์อาบรุซโซมีคุณภาพสูงขึ้นไม่แพ้เขตดังๆ และไวน์เหล่านั้นก็เข้ามาเมืองไทยมากขึ้น !!!
