อยู่เฉยๆ เพื่อนร่วมงานก็ด้อยฝีมือ

ความสามารถในการร่วมงานกับคนที่ด้อยฝีมือกว่าจึงเป็นประโยชน์กับคนธรรมดาทุกคนที่ไม่อาจเลือกคนร่วมงานได้ตามใจชอบ ที่แย่ลงไปอีกคือการงานในปัจจุบันและอนาคตต้องการทักษะที่แตกต่างไปจากแต่ก่อน การงานในอนาคตต้องการความคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหาทำให้คนที่ทำได้แค่ทำตามสั่งถูกมองเป็นคนด้อยฝีมือไป โดยไม่ได้ทำอะไรที่แย่ไปกว่าที่เคยทำมาด้วยดีแต่ก่อน ทำตามสั่งได้ดีเหมือนเดิม แต่งานตามสั่งน้อยลง งานต้องคิดมีมากขึ้น กลายเป็นอยู่ๆ ก็ด้อยฝีมือไปเสียแล้ว

เมื่อคนเรารู้สึกว่ากลายเป็นคนด้อยฝีมือไปแล้ว มักแสดงออกอย่างสุดขั้วสองแนวทาง คือ ทางหนึ่งคือต่อต้านการเปลี่ยนแปลงที่คิดว่าเป็นต้นเหตุที่ทำให้อยู่ดีๆ กลายเป็นฝีมือตก ไม่ว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นจะนำประโยชน์มาให้หน่วยงานนั้นมากแค่ไหน จากเดิมที่หน่วยงานเคยมีคนมีฝีมือเต็มไปหมด หลังการเปลี่ยนแปลงกลายเป็นหน่วยงานที่หาคนที่มีฝีมือไม่ได้ แต่มีหน่วยต่อต้านการเปลี่ยนแปลงเต็มไปหมด อีกทางหนึ่งคือทุ่มเททำงานแบบเดิมโดยหวังว่าจะได้ผลดีขึ้น ขยันมากขึ้น แต่ยังทำตามแบบเดิม เคยทำตามสั่งก็ทำอย่างเดิม แต่ขอคำสั่งมากขึ้นตามการเปลี่ยนแปลงที่พบเจอ อะไรเปลี่ยนก็ขอคำสั่งใหม่ กลายเป็นหน่วยงานอุดมคนรับคำสั่ง เหมือนคนหัวเล็กแต่ตัวโต เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงแต่ไม่มีคำสั่งใหม่ ก็เลยไม่รู้จะทำอะไรอื่น นอกจากทำงานไปตามเดิม ไม่ว่าอะไรรอบตัวจะเปลี่ยนไปมากน้อยแค่ไหน ขยันอย่างไร้ประสิทธิผล ไม่ว่าจะสุดขั้วด้านไหนก็ไม่มีประโยชน์ทั้งนั้น

การงานที่ต้องใช้ความคิดมากกว่าคำสั่งเป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้อยู่ๆ บางคนก็ด้อยฝีมือไปเลย การงานที่ทำตามสั่งต้องการทักษะแบบหนึ่ง ในขณะที่การงานที่ต้องใช้ความคิดต้องการทักษะอีกแบบหนึ่งซึ่งผลการทดสอบของ PISA เมื่อสี่ปีมาแล้ว ยิ่งทำให้การด้อยฝีมือในการงานที่ต้องใช้ความคิดเกิดขึ้นง่ายมากขึ้น PISA พบว่าเด็กมัธยมหนึ่งในสองคนตกเลข หนึ่งในสามคนอ่านไม่รู้เรื่อง และไม่เข้าใจอะไรก็ตามที่มีขั้นตอนที่เป็นระบบ ให้ดูคู่มือการทำงานก็อ่านไม่รู้เรื่อง คนหนึ่งในสี่คนตกทั้งเลข การอ่าน และการทำงานที่เป็นระบบ

ถ้าเชื่อตามผลการทดสอบของ PISA ย่อมหมายถึงโอกาสที่จะได้ทำงานเคียงข้างคนด้อยฝีมือมีมากขึ้นมาก และถ้าเชื่อตามธนาคารโลกจะยิ่งมีโอกาสขึ้นไปใหญ่ เพราะบอกว่าคนในบ้านเมืองที่จีดีพีอยู่ในระดับปานกลางมีความสามารถในการคิดสร้างสร้างสรรค์ คิดแก้ปัญหา และมีความใฝ่รู้ ต่ำกว่าคนในประเทศรายได้สูง งานสมัยใหม่ที่ต้องใช้ความคิดแก้ปัญหาจึงทำให้หลายคนที่ประสบความสำเร็จในการทำงานตามคำสั่งกลับกลายเป็นคนเคยมีฝีมือไปหมด

ถ้าพบว่าคนร่วมงานกลายเป็นคนด้อยฝีมือ ต้องค้นหาก่อนว่าการเปลี่ยนแปลงใดที่เขาไม่อาจปรับตัวตามได้ รับเขาเข้ามาทำงานธุรการพิมพ์งานนั้นงานนี้ ลงบัญชีตามสั่ง ต่อมางานพิมพ์หายไป งานบันทึกข้อมูลกลายเป็นระบบอัตโนมัติ หัวหน้าเลยย้ายให้มาทำงานประกันคุณภาพแทน เพราะเห็นว่าเป็นงานที่ต้องทำรายงานเยอะ แต่หัวหน้ามองข้ามไปว่าก่อนที่จะมาพิมพ์รายงานกันได้นั้น ต้องคิดตัวชี้วัดความสำเร็จ คิดวิธีวัดความคืบหน้าในการทำงาน คนที่เคยทำงานตามสั่ง เลยทำอะไรไม่ได้สักอย่าง

เมื่อทราบต้นเหตุที่ทำให้ฝีมือถดถอยแล้ว ก็ต้องเสนอความช่วยเหลือในการยกระดับทักษะให้เท่าทันงานใหม่ แต่ให้เสนอช่วยเหลืออย่างสร้างสรรค์ คือช่วยให้ทำได้ทีละอย่างสองอย่าง ทำโดยมีเป้าหมายความสำเร็จที่ชัดเจน ทั้งนี้การเสนอช่วยเหลือต้องไม่ทำให้มีการเสียหน้าเสียตา อาจเริ่มด้วยการสนับสนุนทรัพยากรที่ช่วยให้ใช้ทักษะใหม่น้อยลง โดยยังคงทำงานใหม่ได้

อย่างไรก็ตามหนทางง่ายที่สุดที่จะดึงเขาเหล่านั้นให้กลับคืนมาเป็นคนมีฝีมือตามเดิม คือบอกสาเหตุให้ผู้บริหารได้ทราบเพื่อหาขยับขยายเขาคนนั้นไปในงานที่คิดน้อยลงหน่อย ทำงานออกแรงตามสั่งมากขึ้น

อยู่ๆ ด้อยฝีมือได้ แต่อยู่ๆ จะกลับมีฝีมือใหม่นั้น ต้องการเพื่อนร่วมงานที่จริงใจช่วย