มาตรฐาน Food Safety: ครัวไทยปลอดภัยของโลก

มาตรฐาน Food Safety: ครัวไทยปลอดภัยของโลก

ประเทศไทยจัดได้ว่าเป็นผู้ผลิตอาหารปลอดภัยและเป็นที่ยอมรับของนานาชาติในระดับแนวหน้า โดยเป็นผู้ส่งออกอาหารไปทั่วโลก

แม้ในประเทศที่เข้มงวดด้านความปลอดภัยในอาหารอย่างยุโรปและญี่ปุ่นยังไว้วางใจนำเข้าสินค้าอาหารจากไทย แต่กับอาหารที่บริโภคกันในประเทศ กลับมีคำถามต่อถึงความปลอดภัยในอาหารของคนในประเทศ ตั้งแต่การผลิตอาหารต้นน้ำไปยังปลายน้ำ มีการควบคุมดูแลมาตรฐานความปลอดภัยในอาหารอย่างไร ซึ่งคำถามเหล่านี้มักเป็นการเรียกร้องคำตอบจากภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ผู้เขียนมีความเชื่ออยู่ว่าหากมาตรฐานในประเทศไม่ดี มาตรฐานส่งออกจะดีได้อย่างไร นั่นหมายความว่า การที่ประเทศไทยสามารถส่งออกอาหารไปขายได้ทั่วโลก นอกจากจะมีภาคธุรกิจที่มีความสามารถแล้ว ยังเป็นเพราะมีหน่วยงานกรมกองภาครัฐที่เกี่ยวข้องด้านอาหาร ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ได้ดีอยู่แล้ว เพียงแต่บางครั้งถ้ามีข่าวการสุ่มตรวจสารตกค้างของหน่วยงานที่ไม่ใช่ภาครัฐ ไม่ใช่สถาบันการศึกษาออกมา ทั้งๆ ที่ไม่รู้ว่าวิธีการสุ่มตรวจนั้นจะถูกต้องตามหลักวิชาการหรือไม่ ก็มักกระทบความเชื่อมั่นในความปลอดภัยทางอาหารของผู้บริโภค หรือแม้แต่สร้างความตื่นตระหนกให้แก่ประชาชนที่ไม่มีความรู้ในด้านอาหารได้อยู่เสมอๆ

เมื่อเร็วๆ นี้ มีเหตุการณ์ที่ทำให้รู้สึกได้ว่า ภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับอาหารของไทยต่างพยายามทำหน้าที่ของตนอย่างดีที่สุด เป็นการยกระดับความปลอดภัยในอาหารที่เข้มข้นจริงจัง อย่างเช่น การได้เห็นข่าวกรมปศุสัตว์ออกตรวจจับการลักลอบใช้สารเร่งเนื้อแดงในฟาร์มสุกร ทั้งยังดำเนินคดีกับโรงฆ่าสัตว์เถื่อน รวมไปถึงการจับกุมผู้ลักลอบขายยาสัตว์ผ่านทางเครือข่ายสังคมออนไลน์โดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งล้วนเป็นการบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องในเรื่องความปลอดภัยทางอาหารอย่างเข้มงวด สะท้อนการยกระดับมาตรฐานอาหารปลอดภัย (Food Safety) ให้แก่ประเทศของเรา และช่วยให้ผู้บริโภคได้เลือกซื้อสินค้าปศุสัตว์ที่มีมาตรฐานและปลอดภัยได้อย่างสบายใจ

ส่วนอีกด้านก็เห็นกระแสข่าวเกี่ยวกับไส้กรอกและวัตถุเจือปนอาหาร ซึ่งเป็นหน้าที่ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือ อ.ย. กระทรวงสาธารณสุข ที่จะกำหนดควบคุมติดตามการผลิตไส้กรอกจากโรงงานต่างๆ ซึ่งก็ทำหน้าที่ได้แข็งขัน ออกมาให้ความรู้แก่ผู้บริโภคทันควันว่า วัตถุเจือปนอาหาร (Food Additive) เช่น ไนเตรท-ไนไตรท์ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของวิทยาศาสตร์การอาหารที่จำเป็นต้องใส่ เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อผลิตภัณฑ์นั้นๆ ซึ่งต้องอยู่ภายใต้มาตรฐานที่ อย.กำหนด พร้อมทั้งแนะนำวิธีเลือกซื้อไส้กรอก โดยเน้นย้ำให้ซื้อจากผู้ผลิตที่ได้มาตรฐาน ดังนั้น การดำเนินการเหล่านี้นอกจากจะช่วยให้ผู้บริโภคมีความรู้ความเข้าใจในเทคโนโลยีอาหารที่ก้าวหน้าแล้ว ยังช่วยให้ประชาชนไม่ตื่นตระหนกไปกับผลการสุ่มตรวจที่อาจไม่ได้มาตรฐานของบุคคลบางกลุ่ม

นอกจากบทบาทการให้ความรู้ การตรวจสอบสารตกค้าง การติดตามกระบวนการผลิตของโรงงานอาหารต่างๆ ตลอดจนการบังคับใช้กฎหมายของ อย. ซึ่งเป็นความรับผิดชอบในหน้าที่ที่กำลังสนับสนุนให้คนไทยมีความรู้และมีอาหารปลอดภัยรับประทาน นับเป็นอีกส่วนหนึ่งของการยกระดับมาตรฐานอาหารปลอดภัยให้ประเทศชาติ งานนี้ก็ต้องถือว่าเป็นผลงานของกระทรวงสาธารณสุขด้วยเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม เห็นสองกระทรวงสำคัญที่เกี่ยวข้องกับอาหารการกินทำหน้าที่ได้อย่างแข็งขันเช่นนี้ ก็ทำให้คนไทยอุ่นใจในอาหารที่รับประทานได้ เพียงแต่ต้องเลือกที่จะบริโภคด้วยความรู้ความเข้าใจ ศึกษามาตรฐานอาหารต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสัญลักษณ์ อย. ก็ช่วยให้มั่นใจได้ในระดับหนึ่งแล้ว ที่เหลือก็ต้องเรียนรู้การดูฉลาก ดูวันหมดอายุ ดูชื่อผู้ผลิตที่ชัดเจน เชื่อว่ามาตรฐานความปลอดภัยของอาหารในบ้านเรา จะปูทางให้ไทยมุ่งสู่ “ครัวของโลกได้สำเร็จ และน่าจะเรียกชื่อเต็มๆ ได้ว่าเป็น ครัวที่ผลิตอาหารปลอดภัยของโลกด้วยซ้ำ

พร้อมทั้งอยากจะฝากข้อคิดไว้ สำหรับเรื่องมาตรฐานคุณภาพและความปลอดภัยที่ดีของอาหารมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการมีสุขภาพ พลานามัยที่ดีของผู้บริโภค ซึ่งมิติของอาหารนั้นสามารถมองได้หลายมิติทั้งในแง่การเป็นเครื่องค้ำจุนชีวิต เป็นสินค้าและบริการ รวมถึงเป็นการส่งเสริมให้ทุกคนมีสุขภาพที่ดี และไม่เจ็บป่วย ซึ่งเป็นหน้าที่ของทุกฝ่ายที่จะต้องร่วมมือกันสอดส่องดูแลในเรื่องดังกล่าวทั้งหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ผู้ส่งมอบวัตถุดิบและส่วนผสมอาหาร ผู้ประกอบการ รวมถึงผู้สัมผัสอาหารด้วย จึงจะเกิดความยั่งยืนในการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยในเรื่องของอาหารอย่างแท้จริง

-------------------

ดร.สิทธิชัย ฝรั่งทอง

มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี