ปัญหาของเราอยู่ตรงไหน

ที่นายมีชัย ฤชุพันธ์ ประธานกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ เตรียมจะเสนอให้รัฐบาลพิจารณา โดยระบุขณะนี้ทุกอย่างเป็นไปตามขั้นตอน และกล่าวว่า “ในส่วนของผม คงไม่แก้อะไร ประเด็นของผมคือรัฐบาลก็จะเสนอไปว่า ปัญหาของเราอยู่ตรงไหน ปัญหาของรัฐบาลอยู่ที่ไหน ประเทศไทยติดปัญหาอยู่ที่ไหน ปัญหาว่าอย่างไร สิ่งที่เป็นผลกระทบทำให้ประเทศไทยเดินหน้าไม่ได้อยู่ที่ไหน ก็จะเสนอให้ไปพิจารณา สำหรับผมไม่บังอาจจะไปสั่งอะไรได้ เรื่องนี้เป็นเรื่องของคนทั้งประเทศ ว่าจะทำกันอย่างไรกับประเทศนี้”

แต่หากติดตามการชี้แจงของนายมีชัย ก็จะเห็นความชัดเจนถึงสิ่งที่รัฐบาลต้องการ โดยนายมีชัยระบุว่าร่างรัฐธรรมนูญเป็นฉบับ“ปฏิรูปการเมือง” ซึ่งหลักการปฏิรูปการเมืองอาจมีความแตกต่างกันสำหรับแต่ละคน ขึ้นกับพื้นฐานทางการเมืองของแต่ละคนในการมองปัญหาประเทศ แต่การปฏิรูปการเมืองของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ(คสช.) และของรัฐบาล คือต้องการแก้ปัญหาการเมืองในส่วนที่เป็นเรื่องของการได้มาซึ่งอำนาจการเมืองโดยตรง ดังนั้นจึงมีการกำหนดค่อนข้างละเอียดเกี่ยวกับเรื่องกติกาการเมืองของนักการเมือง

อันที่จริง ประเด็นความขัดแย้งทางความคิด ในเรื่องของร่างรัฐธรรมนูญนั้นมีมาตั้งแต่ต้น ซึ่งเป็นความขัดแย้งในเรื่องของแนวคิดเกี่ยวกับประชาธิปไตย โดยกลุ่มแรกต้องการให้ร่างรัฐธรรมนูญที่ออกมานั้นเป็นไปตามหลักประชาธิปไตยที่เป็นสากล ซึ่งหลักการใหญ่ๆที่จะเกิดขึ้นจะต้องเป็นไปตามกติกาประชาธิปไตยในระบบรัฐสภา ที่ประชาชนเลือกตัวแทนของตัวเองเข้ามาบริหารประเทศ ในขณะที่อีกกลุ่มหนึ่งเห็นว่าประชาธิปไตยที่ผ่านมานั้น แม้จะเป็นตามหลักประชาธิปไตยที่เป็นสากล แต่เมื่อนำมาใช้ได้ก่อให้เกิดปัญหามากมาย จนนำไปสู่ความขัดแย้งทางการเมืองระดับประเทศ

ความขัดแย้งที่สำคัญจากนี้ไป จะเป็นความขัดแย้งระหว่างหลักการประชาธิปไตยที่เป็นสากล กับ ประชาธิปไตยแบบ“ไทยๆ” ซึ่งมีการออกแบบเพื่อแก้ปัญหาที่เคยเกิดขึ้นมาก่อนหน้านี้ กล่าวคือ เพื่อคัดเลือกนักการเมืองที่เข้ามารับผิดชอบในการบริหารประเทศ และป้องกันการใช้อำนาจหน้าที่ทางการเมืองเพื่อแสวงหาประโยชน์ ซึ่งประเด็นสำหรับการปฏิรูปการเมือง โดยเป็นแนวทางการปฏิรูปจากข้างบนลงไปสู่ระดับล่างและหวังว่าการปฏิรูปจากข้างบนไปนั้นน่าจะช่วยให้การเมืองของไทยพัฒนาดีขึ้นตามลำดับ แม้ยังต้องใช้เวลา

จริงอยู่ที่ว่านักการเมืองที่ผ่านมา ล้วนแต่สร้างปัญหาตามมามากมาย บางคนมีฐานะร่ำรวยมหาศาลก็เนื่องมาจากการใช้อำนาจการเมืองแสวงหาประโยชน์ แต่การได้มาซึ่งนักการเมืองของไทยนั้น หาใช่เรื่องความบังเอิญที่เกิดขึ้น แต่มาจากพื้นฐานของประชาชนเอง ่ดังคำกล่าวที่ว่าคุณภาพนักการเมืองสะท้อนถึงคุณภาพประชาชนของประเทศ กล่าวคือประชาชนเป็นอย่างไรเราก็จะได้นักการเมืองอย่างนั้น ดังนั้นการแก้ปัญหาในระยะยาวคือต้องวางรากฐานแก้ที่ระดับของประชาชน ซึ่งที่ผ่านมา กลไกต่างๆก็เริ่มขึ้นหลายด้าน แต่เป็นเพียงจุดเริ่มต้น เช่นการกระจายอำนาจ

ดังนั้นคำถามที่ว่าเรารู้หรือยังว่า“ปัญหาของเราอยู่ตรงไหน” ยังเป็นประเด็นที่ค่อนข้างซับซ้อน เพราะหากเรามาดูเฉพาะผลที่เกิดขึ้น เราก็จะกล่าวตำหนินักการเมือง แต่หากเราดูถึงต้นตอปัญหา เราก็อาจพบประเด็นอื่นที่นอกเหนือนักการเมืองที่เป็นเพียงผลของระบบการเมืองเท่านั้น เราหวังว่ารัฐธรรมนูญฉบับปฏิรูปในครั้งนี้จะมองปัญหาอย่างรอบด้าน ไม่ใช่เฉพาะผลที่เกิดขึ้นเท่านั้น เพราะหากมุ่งแก้นักการเมืองเพียงอย่างเดียว โดยไม่แก้ปัญหาด้านอื่นๆก็จะวนเวียนเหมือนเดิม เพราะเราไม่รู้ปัญหาอยู่ตรงไหน แต่พยายามแก้ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากปัญหา