โทรคมฯ สดใสกับใบอนุญาต3จี / 4จี (จบ)

ไปก่อนหน้าเรา จะเห็นได้ว่าใบอนุญาตเหล่านี้เป็นที่ต้องการของผู้ประกอบการมากทำให้มีราคาค่อนข้างสูง และจากประสบการณ์ของประเทศไทยเองจะเห็นว่ายิ่งมีการแข่งขันมาก ราคาประมูลก็ยิ่งจะสูงขึ้นตามไปด้วย แต่จากตัวอย่างที่เราได้ดูไปแล้ว การไม่มีใบอนุญาต 3จี หรือ 4จี ก็ไม่ได้ทำให้ผู้ประกอบการไม่ว่าจะรายเก่าหรือรายใหม่ไม่สามารถเป็นผู้ให้บริการ 3จี หรือ 4จี เพราะผู้ประกอบการมีทางเลือกที่จะเป็นผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่แบบโครงข่ายเสมือน หรือMVNO ได้นั่นเอง

กรณีการคืนใบอนุญาต 3จี หรือ 4จีแล้วผันตัวไปเป็น MVNO มีตัวอย่างให้เห็นหลายกรณีด้วยกัน นอกจาก Tele2 สัญชาติสวีเดนซึ่งคืนใบอนุญาตให้กับรัฐบาลนอรเวย์ โดยเปลี่ยนไปทำสัญญา MVNO กับ Telenor แทนแล้ว ยังมีตัวอย่างที่น่าสนใจในประเทศเบลเยียมซึ่งมีสภาพการแข่งขันในตลาดโทรคมนาคมคล้ายๆ กับบ้านเรา ผู้เขียนจึงขอนำมาพูดคุยเป็นกรณีศึกษาเพิ่มเติมอีกกรณีหนึ่งค่ะ

โดยประเทศเบลเยียมมีผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ 3 ราย ได้แก่ Proximus ซึ่งเป็นรายใหญ่ที่สุดมีผู้ใช้บริการ 5.3 ล้านราย ตามด้วย Mobistar มีผู้ใช้บริการ 5.2 ล้านราย และ Base มีผู้ใช้บริการ 3.4 ล้านราย จากจำนวนประชากรประมาณ 10 ล้านคน

ซึ่งที่ผ่านมารัฐบาลเบลเยียมก็ได้พยายามที่จะเปิดตลาดโทรคมนาคมให้มีกฎเกณฑ์ที่จะช่วยให้ผู้ประกอบการรายใหม่สามารถเข้าสู่ตลาดได้ง่ายยิ่งขึ้น โดยในปี 2554 น้องใหม่ Telenet กับ Voo (กิจการร่วมค้า) ชนะการประมูลใบอนุญาต 3จี ทำให้ประเทศเบลเยียมเริ่มมีความหวังว่าตลาดโทรคมนาคมจะสดใสและมีการแข่งขันเพิ่มมากขึ้นจากการมีผู้แข่งขันรายที่สี่

แต่แล้วเมื่อปี 2556 ที่ผ่านมา Telenet กับ Voo ก็คืนใบอนุญาตโดยให้เหตุผลว่าไม่สามารถสร้างผลตอบแทนที่คุ้มค่าจากโครงข่ายภายใต้กฎเกณฑ์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งหนึ่งในปัญหาอุปสรรคก็คือ ความยากลำบากในการขออนุญาตตั้งเสาโทรคมนาคมแบบไร้สาย

Telenet กับ Voo ร่วมกันตั้งกิจการร่วมค้าเพื่อเข้าประมูลใบอนุญาต 3จี ร่วมกัน แต่หลังจากชำระค่าใบอนุญาตไปได้ 21.5 ล้านยูโรจากค่าธรรมเนียมที่จะต้องชำระทั้งสิ้น 71.5 ล้านยูโร ก็ต้องสละใบอนุญาตคืนให้กับรัฐบาลเบลเยียม ซึ่งหนึ่งปีก่อนหน้านั้นผู้ประกอบการรายดังกล่าวได้ถูกหน่วยงานที่กำกับดูแลคือ Belgian Institute for Post and Telecommunications (BIPT) ปรับเพราะไม่สามารถเปิดให้บริการได้ตามเป้าหมายที่กำหนด

ซึ่งต่อมา Telenet ก็ได้ตัดสินใจไปทำ MVNO แทน โดยมีสัญญากับ Mobistar ผู้ประกอบการหมายเลขสอง จนถึงปี 2560

เมื่อเดือนพฤศจิกายนปี 2558 ที่ผ่านมาผู้ประกอบการทั้งสามรายของเบลเยียมต่างก็ได้ใบอนุญาต 4จี ในการประมูลคลื่น 800 MHz มาครองคนละใบในราคาเพียงใบละ 120 ล้านยูโรต่อใบอนุญาต หรือประมาณ 6 พันล้านบาท ซึ่งเป็นราคาขั้นต่ำที่ BIPT ซึ่งเป็นหน่วยงานที่กำกับดูแลกิจการโทรคมนาคมของเบลเยียมกำหนด

จากกรณีศึกษาที่ได้ดูกันมา คำถามที่เกิดขึ้นคือว่า แล้วใบอนุญาต 3จี / 4จี ทำให้วงการโทรคมนาคมสดใสจริงหรือ? สดใสสำหรับใคร?

หากการประมูลใบอนุญาตมีวัตถุประสงค์หนึ่ง เพื่อให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรี ผู้ประกอบการรายใหม่สามารถเข้าสู่ตลาดได้โดยผ่านกระบวนการที่โปรงใสและเป็นธรรม กรณีของประเทศไทยขณะนี้วัตถุประสงค์ดังกล่าวก็ดูมีวี่แววว่าจะเป็นไปได้ เนื่องจากมีผู้ประกอบการรายใหม่คือ บริษัท แจส โมบาย บรอดแบรนด์ จำกัด คว้าใบอนุญาต 4จี จากการประมูลคลื่น 900 MHz ครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2558 ไปได้ ต่อไปประเทศไทยจึงอาจจะไม่มีผู้ประกอบการรายใหญ่เพียงแค่ 3 รายคือ เอไอเอส, ดีแทค และทรูเท่านั้น

แต่จากที่เราได้ดูกันไป การมีใบอนุญาต 3จี หรือ 4จี เป็นเพียงจุดเริ่มต้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ประกอบการรายใหม่ หากรัฐต้องการส่งเสริมกิจการโทรคมนาคมให้มีความก้าวหน้าทันสมัย และมีประสิทธิภาพทัดเทียมกับอารยประเทศทั้งหลาย การสนับสนุนให้ผู้ประกอบการสามารถประกอบกิจการได้อย่างคล่องตัวและยั่งยืนย่อมมีความสำคัญมาก ซึ่งผู้เขียนเห็นว่าการติดตามความคืบหน้าของการให้บริการในประเทศ การศึกษาจากประสบการณ์ในต่างประเทศ และออกกฎเกณฑ์มารองรับล่วงหน้าเพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถดำเนินกิจการได้อย่างราบรื่นเป็นแนวทางหนึ่งที่รัฐจำเป็นจะต้องทำ แต่ที่ผ่านมากลับมีหลายกรณีที่เทคโนโลยี รูปแบบการประกอบกิจการและประเด็นปัญหาจากการประกอบกิจการรุดหน้าไปก่อนที่รัฐจะมีกฎเกณฑ์อะไรออกมารองรับ

ตัวอย่างมาตรการที่จะสามารถเอื้อต่อการพัฒนากิจการโทรคมนาคมควบคู่ไปกับการออกใบอนุญาต 3จี และ 4จี ในความเห็นของผู้เขียน เช่น การสนับสนุนและกระตุ้นการลงทุนในโครงสร้างโทรคมนาคม เช่น เสาโทรคมนาคม การสนับสนุนและอำนวยความสะดวกให้แก่การให้บริการแบบโครงข่ายเสมือนบนโครงข่าย 3จี และ 4จี มากยิ่งขึ้น เพื่อเป็นรายได้ให้แก่ผู้ถือใบอนุญาต และเพื่อให้เกิดการใช้งานโครงข่ายอย่างเต็มประสิทธิภาพ การปรับปรุงกฎเกณฑ์เกี่ยวกับค่าใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมเพื่อลดต้นทุนของผู้ประกอบการ และช่วยลดอัตราค่าบริการให้ถูกลงสำหรับประชาชน

อย่างไรก็ตาม การมีใบอนุญาต 3จี / 4จี นับเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับประเทศไทย และผู้เขียนก็หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหน่วยงานที่กำกับดูแลจะมีแนวทางที่สนับสนุนกิจการโทรคมนาคมของไทยให้สดใสยิ่งขึ้นไปอีก สวัสดีค่ะ