รายงานประจำปีของสหรัฐ ว่าด้วยการค้ามนุษย์ของประเทศต่างๆ ทั่วโลกที่เรียกว่า Trafficking in Persons (TIP) Report
ควรจะประกาศกลางเดือนมิถุนายนที่ผ่านมาแต่ถูกเลื่อนออกไป จนวันนี้เลยกลางเดือนกรกฎาคมแล้ว วอชิงตันยัง “ปล่อยของ” ออกมา ทำให้เกิดการวิเคราะห์กันไปต่างๆ นานา
โดยเฉพาะเมื่อมีรายงานข่าวของรอยเตอร์ ว่าเจ้าหน้าที่มะกันที่รับผิดชอบรายงานนี้ ได้รับคำสั่งจากเบื้องบนให้ยกระดับของมาเลเซีย ในเรื่องนี้จากระดับ (Tier) 3 กลับมาที่ระดับ 2
ไม่ใช่เพราะมาเลเซียแก้ปัญหาเรื่องค้ามนุษย์ของตนเองได้ดีขึ้น หากแต่เป็นเพราะประธานาธิบดีบารัก โอบามาต้องการให้รัฐบาลมาเลเซียสนับสนุนการเจรจากับสหรัฐ ในการเข้าเป็นสมาชิกของ Trans Pacific Partnership (TPP)
ประเทศไทยอยู่ใน Tier 3 เหมือนมาเลเซีย และในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา รัฐบาลไทยก็พยายามจะทำหลายสิ่งหลายอย่าง โดยเฉพาะกรณีชาวโรฮิงญา ให้เห็นว่ามีการจับคนที่ร่วมกระทำผิด รวมไปถึงตำรวจและทหารที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจัง
แต่เพราะรายงานประจำปี TIP “ปิดเล่ม” ในเดือนมีนาคม จึงไม่แน่ใจว่าสิ่งที่รัฐบาลไทยทำตั้งแต่ต้นปี จนถึงเดือนมิถุนายนที่ผ่านไป จะได้รับการพิจารณาว่าเป็นความพยายามแก้ไขปัญหา เพื่อให้รายงานนี้เปลี่ยนสถานภาพของไทยจาก Tier 3 กลับมาที่ Tier 2 หรือไม่
หรือหากยังอยู่ที่ Tier 3 จะมีความผ่อนผันโดยที่ประธานาธิบดีโอบามาไม่ให้อำนาจตามกฎหมายที่จะ “ลงโทษ” ไทยด้วยการคว่ำบาตรหรือจำกัดการค้าขายกับสหรัฐ หรือไม่อย่างไร
แต่ข่าวที่ว่าโอบามาจะ “อุ้ม” มาเลเซียเป็นกรณีพิเศษเพราะต้องการ “ยื่นหมูยื่นแมว” กับผลประโยชน์ทางด้านการค้านั้นทำให้เห็นว่าเรื่อง TIP Report มิได้มีมาตรฐานที่น่าเชื่อถือได้ตามหลักการอันควรจะเป็นจริงๆ
หากแต่ทุกอย่างที่สหรัฐฯทำนั้นมีเรื่องผลประโยชน์การเมือง เศรษฐกิจและความมั่นคงแอบแฝงอยู่หรือไม่
หลังจากรอยเตอร์รายงานเรื่องนี้ ผมก็รอว่ากระทรวงต่างประเทศของสหรัฐ จะออกมาปฏิเสธข่าวนี้อย่างไร เพราะหากเป็นจริง ย่อมจะเกิดความเสียหายต่อภาพลักษณ์ และความน่าเชื่อถือของอเมริกาในฐานะ “พี่เบิ้ม” ที่ชี้นิ้วกำหนดกติกาให้ใครต่อใครต้องทำตาม แต่ตนเองกลับสามารถบิดเบือนเงื่อนไขต่างๆ เป็นกรณีพิเศษเพื่อแลกเปลี่ยนกับผลประโยชน์ทางด้านอื่นๆ ได้
ต่อมาอีกไม่กี่วัน หนังสือพิมพ์ New York Times ก็ยืนยันข่าวรอยเตอร์ไปในทำนองเดียวกัน
นักการทูตวงในบอกว่าเหตุผล “ทางการ” ที่รายงาน TIP ใหม่ปีนี้ที่จะยกระดับของมาเลเซียจาก Tier 3 กลับไปเป็น Tier 2 ก็เพราะรัฐสภามาเลเซียได้ออกกฎหมายต่อต้านการค้ามนุษย์และได้ช่วยเรื่องโรฮิงญาในช่วงเดือนเมษายน ปีนี้
แต่รัฐบาลไทยได้รับการบอกกล่าวจากทางการสหรัฐฯว่ารายงานนี้ “ปิดเล่ม” ในเดือนมีนาคมแล้ว อะไรๆ ที่รัฐบาลไทยทำหลังจากเดือนมีนาคมจึงไม่อาจจะนับเป็นผลงานในรายงานประจำปีเล่มนี้ได้
ถ้าเป็นจริง นี่คือการใช้ “สองมาตรฐาน” ของสหรัฐฯต่อมาเลเซียและไทยหรือไม่?
และมาตรฐานที่ไม่เหมือนกันเช่นนี้ เป็นเพราะประเทศหนึ่งยอมแลกผลประโยชน์ ด้านเศรษฐกิจมากกว่าอีกประเทศหนึ่งใช่หรือไม่?
หากเป็นเช่นนี้จริง ก็ต้องมีคำถามต่ออีกว่ากติกาและเงื่อนไขที่ทางการสหรัฐเขียนขึ้นมา เพื่อจัดลำดับประเทศต่างๆ ทั่วโลกในทุกๆ เรื่องอันเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชน การค้ามนุษย์ ค้ายาเสพติดและ “ประชาธิปไตย” นั้นไม่จำเป็นต้องใช้เหมือนกันกับทุกประเทศ และสหรัฐสามารถจะเลือกปฏิบัติต่อบางประเทศได้ แล้วแต่ว่าใครจะยอมแลกผลประโยชน์ด้านอื่นๆ กับวอชิงตันมากน้อยเพียงใดกระนั้นหรือ?
แน่นอนว่าประเทศไทยเราจะต้องเดินหน้าแก้ไขปัญหาค้ามนุษย์ สิทธิมนุษยชน ประชาธิปไตยต่อไปอย่างจริงจัง
ไม่ใช่เพื่อเอาใจสหรัฐ ไม่ใช่เพื่อให้ได้ “คะแนน” ในการจัดลำดับของอเมริกา แต่เพื่อให้คนไทยได้มีชีวิตในทุกๆ ด้านตามมาตรฐานสากลที่มนุษยโลกพึงจะได้รับ
อีกไม่นานเกินรอ เมื่อรายงาน TIP Report เปิดตัวออกมาจากวอชิงตัน เราก็จะได้รู้ว่ามาตรฐานมะกันนั้นมีหลายชุดหลายชั้นอย่างที่ถูกกล่าวหาจริงหรือไม่!
