นวัตกรรมการศึกษา และ R&D ปั้นธุรกิจยุโรป

นวัตกรรมการศึกษา และ R&D ปั้นธุรกิจยุโรป

การสร้าง “นวัตกรรม” (Innovation) ในยุโรป มีมิติเชิงธุรกิจและเศรษฐกิจไม่น้อยไปกว่ามิติเชิงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

สำหรับยุโรป นวัตกรรมจึงมิใช่เพียงความสำเร็จของการค้นคว้าทางวิทยาศาสตร์หรือการสร้างสรรค์เทคโนโลยีใหม่ๆ ของนักวิทยาศาสตร์ที่น่าตื่นตาตื่นใจเท่านั้น แต่มีนัยสำคัญต่อการช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ เพิ่มอัตราการจ้างงาน และช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของภาคธุรกิจยุโรปได้ในระยะยาว


การสร้างสรรค์นวัตกรรมและเทคโนโลยีมิได้มีเฉพาะในบริษัทชั้นนำหรืออุตสาหกรรมขนาดใหญ่เท่านั้น แต่รวมถึงการพัฒนาต่อยอด และสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลิตภัณฑ์หรือบริการธรรมดาๆ ให้กลายเป็นสินค้าหรือบริการแบบนวัตกรรมจนเกิดเป็นธุรกิจใหม่ๆ ขึ้นในตลาด เพื่อตอบรับความต้องการของผู้บริโภค


การแปลงนวัตกรรม และความรู้ความชำนาญที่นักวิทยาศาสตร์หรือนักวิจัยคิดค้นขึ้นให้กลายเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจเรียกว่าเป็นหัวใจสำคัญของการสร้าง “เศรษฐกิจบนพื้นฐานความรู้ หรือ knowledge-based economy” ที่ยุโรปและหลายประเทศตั้งเป้าไว้


ยุโรปเป็นโมเดลของการพัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ๆ ผ่านการวิจัยและพัฒนาหรือ R&D และระบบศึกษาที่สอดรับกับความต้องการของ “ตลาด” และโครงสร้างทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม เพื่อผลักดันขีดความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจของธุรกิจยุโรปในเวทีการค้าโลก โดยดำเนินการควบคู่ไปกับการดำเนินนโยบายด้านเศรษฐกิจและการค้าแบบมหภาคที่สอดคล้องและเป็นเอกภาพ


นวัตกรรมเป็นปัจจัยในการฟูมฟักและเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้แก่บริษัทยุโรป ก่อนที่อียูจะใช้นโยบายทางการค้าเข้าไปเปิดตลาดให้บริษัทและบริการของยุโรปเข้าไปแข่งขันอย่างเสรีในประเทศที่สาม (ผ่านการเจรจาเขตการค้าเสรีต่างๆ) และใช้กรอบกฎหมายเรื่องทรัพย์สินทางปัญญาเป็นเกราะป้องกันสิทธิและผลประโยชน์ทางธุรกิจของเจ้าของเทคโนโลยีและนวัตกรรมเหล่านั้น


และที่ขาดไม่ได้คือการพัฒนาระบบการศึกษาให้สอดรับและสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานดังกล่าว กล่าวคือเน้นการสร้างบุคลากรที่ตรงตามความต้องการของตลาดหรือภาคอุตสาหกรรม ซึ่งนอกจากจะคิดสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ ขึ้นมาแล้ว ยังเป็นแรงงานชั้นสูงในระบบเศรษฐกิจบนพื้นฐานความรู้ที่คอยควบคุมในการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมในอุตสาหกรรมดังกล่าว และคอยต่อยอดการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ๆ อย่างไม่หยุดยั้ง


แม้ยุโรปขึ้นชื่อว่าเป็นเจ้าโมเดลในเรื่องนี้ แต่สถิติล่าสุดในช่วงหลายปีที่ผ่านมากลับชี้ว่า จีนและประเทศ Emerging economies หลายประเทศเร่งเดินหน้าการลงทุนด้าน R&D แซงหน้ายุโรป สหรัฐ และญี่ปุ่นที่เคยเป็นผู้นำในการลงทุนในด้าน R&D มาเป็นอันดับต้นๆ ของโลกไปเสียแล้ว ทำให้ยุโรปเริ่มเกรงๆ กระแส R&D ของจีนอยู่ไม่น้อย


อียูจึงเร่งทุ่มงบประมาณจำนวนมหาศาลผ่านโครงการ Horizon2020 เพื่อส่งเสริมและผลักดันการสร้างนวัตกรรม และสร้างความเชื่อมโยงระหว่างวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับความสามารถในการผลิตของอียูและธุรกิจยุโรปให้เหนือชั้นยิ่งขึ้นไปอีก และมีการปกป้องเรื่องทรัพย์สินทางปัญญาไปพร้อมๆ กัน และที่สำคัญเปิดโอกาสการสร้างความร่วมมือด้านการวิจัยและนวัตกรรมกับประเทศที่สามด้วย


หากจะลองมองสาขาการวิจัยและการสร้างนวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่อียูกำลังให้ความสำคัญเพราะแน่นอนมีผลประโยชน์ในเชิงเศรษฐกิจ และเป็นสาขาที่อียูหมายมั่นว่าจะนำเอาความเป็นผู้นำด้านอุตสาหกรรมของอียูกลับคืนมาอีกครั้ง ซึ่งได้แก่ สาขาเทคโนโลยีสารสนเทศหรือไอซีที สาขานาโนเทคโนโลยีและวัสดุขั้นสูง (advanced material) สาขาเทคโนโลยีชีวภาพ สาขาอวกาศสาขาการบริหารความเสี่ยงทางการเงิน


นอกจากนี้ยังมีสาขาที่อียูต้องการสนับสนุนเพื่อนำผลการวิจัยและนวัตกรรมที่ได้มาใช้รับมือกับความท้าทายทางสังคมด้านต่างๆ ซึ่งได้แก่ สาขาสาธารณสุขและการเปลี่ยนแปลงทางประชากร ความปลอดภัยด้านอาหารและความยั่งยืนทางการเกษตร นวัตกรรมและเทคโนโลยีที่จะช่วยนำพาอียูเปลี่ยนผ่านไปสู่เศรษฐกิจชีวภาพและเศรษฐกิจที่พึ่งพาคาร์บอนต่ำได้ การพัฒนาแหล่งพลังงานที่มั่นคง สะอาด และมีประสิทธิภาพการพัฒนายานพาหนะอัจฉริยะและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรและวัตถุดิบ เป็นต้น


สำหรับไทยและประเทศกำลังพัฒนาหลายประเทศ ควรเลิกหวังว่ายุโรปจะถ่ายทอดเทคโนโลยีหรือนวัตกรรม ให้ฟรีๆ แบบให้เปล่า แต่การสร้างความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับประเทศที่สาม แน่นอนว่าต้องมีผลประโยชน์ร่วมทางธุรกิจหรือเศรษฐกิจอยู่ด้วยในฐานะพันธมิตรที่เท่าเทียม

-----------------
ดร. อาจารี ถาวรมาศ เป็นผู้บริหารบริษัท Access-Europe บริษัทที่ปรึกษาด้านยุทธศาสตร์และนโยบายเกี่ยวกับสหภาพยุโรปสำหรับภาครัฐและเอกชนไทยที่สนใจเปิดตลาดยุโรป www.access-europe.euหรือติดตามได้ที่ www.facebook.com/AccessEuropeCoLtd