จินตนาการเชิงรูปธรรมในรายการเรียลลิตี้โชว์

ซึ่งก่อให้เกิดช่องทางทางการสื่อสารที่ทันสมัย ทำให้การสื่อสารมีความคล่องตัวขึ้น เกิดเป็นการสื่อสารแบบ 2 ทางในแบบปฏิสัมพันธ์ สิ่งเหล่านี้ที่เกิดขึ้นนั้นได้ก่อให้เกิดผลกระทบในสังคมเป็นวงกว้างทั้งในด้านบวกและด้านลบ หลายๆ สิ่งหลายๆ เหตุการณ์ หลายๆ ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในสังคมส่วนมากเกิดจากกระบวนการสื่อสาร ยิ่งในปัจจุบันเป็นยุคที่การสื่อสารอยู่ในยุคที่ไร้พรมแดน และเป็นยุคที่เรียกได้ว่าเกิด การหลอมรวมสื่อ เราจึงได้พบกับปรากฏการณ์แปลกๆ มากมายในสังคม สื่อใหม่และการเกิดของทีวีดิจิทัลถูกนำเอามาใช้ทั้งในด้านที่เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวม หรือนำมาใช้เพื่อตอบสนองความต้องการของตัวผู้ใช้เองทั้งในระดับบุคคลหรือในระดับองค์กร

การเกิดและพัฒนาของสื่อใหม่ หลายๆ คนมองว่าจะเป็นการปฏิวัติวงการสื่อสาร ผู้รับสารที่เคยเป็นเพียงแต่ผู้รับอย่างเดียว (Passive Audiences) จะสามารถกลายเป็นผู้สร้างแล้วนำเสนอข้อมูลข่าวสารบ้าง เป็นผู้ที่มีสิทธิในการเลือกรับสาร (Active Audiences) ซึ่งในความเป็นจริงจะเป็นเช่นนั้นหรือเปล่าก็ยังคงเป็นคำถามที่ยังต้องการคำตอบอยู่ เพราะเราก็ยังคงต้องเลือกในสิ่งที่ผู้ส่งสารนำเสนอมาเช่นเคย สื่อใหม่บวกกับการเป็นยุคทีวีดิจิทัล มักจะถูกนำมาใช้เพื่อการสร้างโอกาสด้านผลประโยชน์ของเหล่านายทุนเจ้าของสินค้าและผู้ผลิตรายการ เกิดการกระทำซ้ำๆ อยู่อย่างต่อเนื่องจนหลายๆ เหตุการณ์ที่นายทุนผู้ใช้สื่อใหม่ประกอบสร้างแล้วสื่อสารออกมา ทำให้ผู้คนในสังคมส่วนหนึ่งเกิดความเคยชินจนคิดไปว่า เหตุการณ์ต่างๆ หรือสิ่งเหล่านั้นมันมีอยู่จริง และคือความเป็นจริงในสังคม ดังเช่นรายการเรียลลิตี้โชว์ต่างๆ ที่มีอยู่มากมายในปัจจุบัน ซึ่งจริงๆ แล้วก็ยังเป็นที่น่าคิดว่า สิ่งที่นำเสนอในรายการมันคือเรื่องจริง หรือเป็นเพียงแค่จินตนาการที่ถูกทำให้เป็นรูปธรรมหรือที่ผู้ผลิตพยายามนำเสนอออกมาจนดูเหมือนมันคือความจริง ที่เรารับรู้ได้ สัมผัสได้

จินตนาการเชิงรูปธรรมในรายการเรียลลิตี้โชว์ หากว่าจะขยายความให้เห็นภาพที่ชัดเจน ลองมองย้อนกลับไปในอดีตหลายสิบปีที่ผ่านมา การประกวดร้องเพลงในยุคนั้นๆ ในยุคที่สื่อใหม่ยังไม่ได้เกิดขึ้นกิจกรรมต่างๆ เหล่านั้นก็ยังอยู่ในพื้นที่ที่จำกัด สื่อก็ยังมีข้อจำกัดอีกเช่นกัน สื่อยังไม่มีความหลากหลาย ดังนั้น กิจกรรมเหล่านี้จึงดูเหมือนว่ามีผู้คนสนใจเพียงเฉพาะกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเท่านั้น บรรดานายทุนเจ้าของธุรกิจ หรือเจ้าของสินค้าต่างๆ ไม่ได้ให้ความสนใจหรือไม่ได้ให้ความสำคัญ ไม่มีความคิดที่จะไปสนับสนุนกิจกรรมต่างๆ เหล่านี้ด้วยมองว่าไม่คุ้มค่ากับการลงทุน

การพัฒนาของสื่อใหม่ที่เป็นช่องทางในการแพร่กระจายข้อมูลข่าวสารได้กว้างไกลและรวดเร็ว เจ้าของรายการประกวดร้องเพลงก็ได้ทำการคิดและสร้างสรรค์รายการประกวดร้องเพลงที่มีรูปแบบที่แปลกไป มีลักษณะกึ่งรายการเรียลลิตี้ เปิดโอกาสให้ผู้ชมเฝ้าติดตามการใช้ชีวิตในแต่ละวันของผู้เข้าประกวด ติดตามข้อมูลข่าวสารความเป็นไปของผู้เข้าประกวดทางช่องทางอินเทอร์เน็ต อย่างนี้เป็นต้น

การออกแบบรายการการนำเสนอรายการและรูปแบบรายการล้วนแล้วแต่ใช้ช่องทางของสื่อใหม่เข้ามาเป็นตัวเชื่อมโยงรายการกับผู้ชม หรือแม้กระทั่งการเชื่อมโยงเรื่องของผลประโยชน์ของรายการเข้ากับผู้ชม โดยที่ผู้ชมรายการเองก็คาดไม่ถึง เช่น กรณีการประกวดร้องเพลง ในปัจจุบัน ที่ใช้ระบบส่ง SMS เพื่อเป็นคะแนนให้กับผู้เข้าประกวด ซึ่งนั่นก็หมายถึงผลประโยชน์มหาศาลของผู้ให้บริการ SMS และก็ยังกลับกลายเป็นว่าชัยชนะของผู้เข้าประกวดแต่ละคนนั้นขึ้นอยู่กับ SMS ของกองเชียร์ ซึ่งบางครั้งก็ทำให้ผู้คนเกิดความสงสัยว่าชัยชนะของผู้เข้าประกวดบางรายนั้น ก็อาจจะมิได้เป็นชัยชนะที่ออกมาจากความสามารถที่แท้จริงก็เป็นได้

การจัดและการผลิตรายการประกวดร้องเพลงนั้นถ้าเรามองในมิติของการทำหน้าที่สื่อแล้วอาจจะดูไม่มีปัญหาอะไร เพราะสื่อมีหน้าที่ให้ความรู้ ให้ความบันเทิง ถ่ายทอดวัฒนธรรม หรือแม้กระทั่งสร้างความสมานฉันท์เชื่อมโยงผู้คนในสังคม รายการประกวดร้องเพลงในรูปแบบใหม่ๆ นี้ ก็เรียกได้ว่าเป็นสื่อเช่นกัน ให้ความบันเทิงเป็นสิ่งที่แน่นอนอยู่แล้ว การเชื่อมโยงผู้คนในสังคมนั้นดังเราจะเห็นได้จากการเกิดขึ้นของบรรดาแฟนคลับที่รวมตัวกันมาเชียร์ทั้งๆ ที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อน อย่างนี้เป็นต้น

แต่หากมองดูให้ดีการประกอบสร้างจินตนาการเชิงรูปธรรมในรายการเรียลลิตี้โชว์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นนั้นทำให้ก็เจ้าของสินค้าเล็งเห็นผลประโยชน์มากมายมหาศาลที่จะได้จากผู้บริโภคผ่านทางรายการประเภทนี้ จึงตบเท้าพากันแย่งเข้ามาสนับสนุนรายการกันอย่างต่อเนื่อง จบรายการนี้ไป รายการใหม่มาก็ถอดแบบกันมาทุกครั้งอาจจะมีการดัดแปลงและประยุกต์บ้าง แต่ก็ยังคงรูปแบบที่ไม่แตกต่างกันเท่าไหร่ การผลิตซ้ำบ่อยๆ และต่อเนื่องเป็นระยะเวลายาวนานโดยใช้ช่องทางของสื่อใหม่เข้ามาเป็นเครื่องมือสนับสนุน ทั้งในส่วนการผลิต การสร้าง การโฆษณา และการประชาสัมพันธ์ จนผู้คนในสังคมเกิดความคุ้นชิน จนรู้สึกว่ามันเป็นความจริงและมันก็มีอยู่จริงอยู่คู่กับสังคมมาอย่างยาวนาน

การสรรค์สร้างแนวคิดหรือจินตนาการของผู้ผลิตหรือนายทุนเจ้าของรายการจึงกลายมาเป็น “การประกอบสร้างจินตนาการเชิงรูปธรรมในรายการเรียลลิตี้โชว์” ที่ผู้คนในสังคมเองนั้นก็เต็มใจที่จะยอมรับมัน และพร้อมที่จะชื่นชมกับจินตนาการต่างๆ เหล่านี้โดยไม่รู้ตัวเลยว่าตนเองได้กลายไปเป็นผู้สร้างผลประโยชน์ให้กับบรรดาเจ้าของสินค้าต่างๆ ที่สนับสนุนรายการเป็นที่เรียบร้อยแล้ว