ช่วยกันกอบกู้ข้าวไทย

และผู้บริโภคในต่างประเทศแม้จะมีราคาสูงกว่าประเทศคู่แข่ง แต่ไทยก็สามารถครองตำแหน่งผู้ส่งออกข้าวอันดับหนึ่งมาตั้งแต่ปี 2523 ติดต่อมาทุกปี จนถึงปี 2554 เมื่อรัฐบาลในขณะนั้นเริ่มดำเนินโครงการรับจำนำข้าวในราคาที่สูงกว่าราคาตลาด และประกาศรับจำนำทุกเม็ดไม่จำกัดปริมาณ ชาวนาจึงเร่งปลูกข้าวพันธุ์ที่เก็บเกี่ยวได้เร็วโดยไม่คำนึงว่าข้าวที่ปลูกนั้นจะได้ข้าวที่มีคุณภาพดีหรือไม่ ขอเพียงให้ได้ผลผลิตเร็วและได้จำนวนมาก ไม่มีการคัดพันธุ์ข้าวที่ปลูกอย่างที่เคยทำมาแต่เก่าก่อน ระบบการค้าข้าวภายในประเทศหยุดชะงัก โรงสีจำนวนมากหยุดการทำธุรกิจรับซื้อข้าวและสีข้าวส่งขาย ไปทำธุรกิจเข้าร่วมในโครงการรับจำนำเท่านั้น เพราะมีรายได้ที่แน่นอนเป็นกอบเป็นกำ โรงสีบางโรงที่ไม่ได้เข้าร่วมโครงการก็สีข้าวน้อยลงเนื่องจากมีชาวนานำข้าวมาขายน้อย โรงสีหลายโรงยืนหยัดประกอบธุรกิจซื้อข้าวและสีข้าวตามปกติ โดยอาศัยซื้อข้าวส่วนเกินที่ชาวนาไม่ได้ไปจำนำ

โครงการรับจำนำข้าวดังกล่าวก่อให้เกิดผลกระทบเสียหายต่อระบบการส่งเสริมให้ปลูกข้าวพันธุ์ดี กระทบต่อระบบการการซื้อขายข้าวในประเทศตามการค้าปกติ และกระทบต่อการส่งออก ข้าวไทยที่ส่งออกมีต้นทุนสูงกว่าราคาของประเทศคู่แข่งมาก มีผลให้การส่งออกของไทยในปี 2555 ลดลง อยู่ในอันดับสาม มีอินเดียเป็นผู้ส่งออกอันดับหนึ่ง เวียดนามอันดับสอง ส่วนในปี 2556 อินเดียยังส่งออกเป็นอันดับหนึ่ง ไทยขยับขึ้นมาเป็นอันดับสอง เวียดนามอันดับสาม โครงการนี้ยังมีการทุจริตกันทุกขั้นตอน ทำความเสียหายขาดทุนต่องบประมาณของชาติไม่น้อยกว่าหกแสนล้านบาท และยังทิ้งสต็อกข้าวให้ผู้บริหารประเทศในปัจจุบันต้องสะสางประมาณ 18 ล้านตันเศษ

การสะสางสต็อกข้าว 18 ล้านตันเศษ ข้อสำคัญประการแรกคือ ต้องทราบว่าปริมาณข้าวจริงมีอยู่เท่าใดแน่ มีการสูญหายไปเพียงใด ประการสำคัญต่อมาคือคุณภาพข้าวในสต็อกเป็นอย่างไร มีข้าวเสื่อมเท่าใด ข้าวปลอมปนเท่าใด ข้าวคุณภาพดีมีเท่าใด อยู่ที่ไหนบ้าง เพื่อจำแนกแยกแยะให้เป็นที่แน่นอน เพื่อให้การบริหารการระบายขายข้าวเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นประโยชน์ต่อสมบัติของชาติ คือข้าวที่มีคุณภาพดี ก็ขายตามราคาข้าวดี ข้าวคุณภาพด้อยลงไป ก็ให้มีการปรับลดราคาตามสภาพ ข้าวเสื่อมที่ยังใช้ประโยชน์ได้ เช่น ทำเป็นอาหารสัตว์ก็ขายตามราคาเพื่อไปทำอาหารสัตว์ ข้าวเน่าเสีย เป็นผุยผงก็ทำลายจำหน่ายออกจากบัญชีไม่ให้เกิดภาระต่อค่าเก็บรักษา ข้าวที่มีการปลอมปนก็ต้องคัดแยกออกไป ผลตามมาคือจะเป็นการนำไปสู่การหาตัวผู้กระทำทุจริตผิดกฎหมายและผู้ต้องรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นต่อไป

ช่วงสองปีที่ผ่านมา ผู้นำเข้าข้าวในหลายประเทศตั้งเงื่อนไขในการตกลงซื้อข้าวไทยว่า จะต้องไม่นำข้าวในสต็อกของรัฐบาลส่งมอบ การที่ผู้ซื้อกำหนดเงื่อนไขเช่นนี้ไม่ได้หมายความว่าผู้ซื้อในต่างประเทศเหมาว่าข้าวในสต็อกของรัฐบาลเป็นข้าวเสื่อมคุณภาพทั้งหมด แต่มีเหตุอันเนื่องจากการส่งมอบข้าวที่ผ่านมา มีผู้ส่งออกรายหนึ่งมีสิทธิพิเศษ สามารถนำข้าวในสต็อกออกไปขายทั้งในประเทศและต่างประเทศได้ในราคาถูก ได้นำข้าวที่ด้อยคุณภาพไปส่งมอบให้ผู้ซื้อที่เป็นหน่วยงานรับซื้อข้าวของรัฐบาลประเทศหนึ่ง จนข่าวกระจายไปทั่ว ทำให้ผู้ซื้อตั้งเงื่อนไขไม่รับมอบข้าวในสต็อกของรัฐบาล เพราะไม่มั่นใจในคุณภาพเกรงว่าจะมีการนำข้าวที่ด้อยคุณภาพปะปนไปด้วย

ในการตรวจสอบปริมาณข้าวและคุณภาพข้าวดังกล่าว มีปัญหาต่อมาคือจะใช้บุคลากรจากที่ไหนไปดำเนินการ เพราะต้องใช้กำลังพลจำนวนมาก และมีปัญหาว่าบุคลากรดังกล่าวมีความรู้ความเข้าใจในการตรวจนับปริมาณและการเก็บตัวอย่างข้าวเพื่อตรวจสอบคุณภาพหรือไม่และทำจริงจังแค่ไหน เพราะที่ผ่านมารัฐบาลที่แล้วก็มีการระดมกำลังตำรวจจำนวนมากไปตรวจสต็อกข้าวมาครั้งหนึ่งแล้ว แต่ไม่มีการรายงานที่แน่ชัดว่าผลการตรวจสอบเป็นประการใด

จากการติดตามข่าวเรื่องการตรวจสอบปริมาณและคุณภาพข้าวที่มีรายงานทางสื่อมาเป็นระยะๆ ได้รับทราบข้อเท็จจริงว่า ในการตรวจสอบปริมาณข้าวและคุณภาพข้าวครั้งนี้ ได้จัดตั้งสายตรวจทั้งหมด 100 ชุด ระดมผู้ตรวจราชการจากทุกกระทรวงเป็นหัวหน้าชุด มีนายทหารจากกองทัพภาคเป็นรองหัวหน้าชุด มีกำลังพลจากกองทัพภาคขุดละหกคนเข้ามา ช่วยปฏิบัติการ มีบุคลากรจากกระทรวงต่างๆ ทั้งส่วนกลางและในพื้นที่ และเจ้าหน้าที่ ธ.ก.ส. ทำหน้าที่ช่วยเหลือการปฏิบัติงาน มีการเตรียมความพร้อมอบรมให้ความรู้ความเข้าใจพื้นฐานของการปฏิบัติงานก่อนออกปฏิบัติการ แสดงให้เห็นถึงเจตนาที่ต้องการปฏิบัติงานอย่างจริงจัง และเป็นความร่วมมือกันครั้งใหญ่ของข้าราชการและเจ้าหน้าที่ทุกกระทรวง

มีข้อมูลจากวงการส่งออกข้าวแจ้งว่า ผู้ซื้อในต่างประเทศให้ความสนใจติดตามข่าวคราวของการปฏิบัติการครั้งนี้ โดยผู้ซื้อที่ไม่ติดเงื่อนไขที่ต้องเป็นข้าวฤดูใหม่ ยินดีจะซื้อข้าวในสต็อกที่มีคุณภาพดีปีล่าสุด ถ้ามั่นใจว่ามีการแยกแยะข้าวคุณภาพดีไม่ปะปนกับข้าวคุณภาพด้อย และให้ความมั่นใจได้ว่าจะไม่มีการนำข้าวคุณภาพด้อยปนเพื่อส่งออก ส่วนข้าวคุณภาพระดับรองลงไปที่อยู่ในวิสัยปรับปรุงได้ก็สามารถส่งออกไปยังประเทศที่เป็นลูกค้าข้าวคุณภาพระดับรองลงไปที่มีความต้องการอยู่มากเช่นกัน

อาจกล่าวได้ว่า การปฏิบัติหน้าที่ในการตรวจปริมาณและคุณภาพข้าว ของข้าราชการและเจ้าหน้าที่สายตรวจทั้ง 100 ชุด รวมทั้งข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้สนับสนุนทั้งหลายในครั้งนี้ เป็นการทำหน้าที่กอบกู้ข้าวไทยเพื่อชาติ ก็คงได้ จึงขอช่วยเป็นกำลังใจและคิดว่าผู้อ่านทุกท่านก็คงช่วยเป็นกำลังใจให้การปฏิบัติภารกิจครั้งนี้สำเร็จลุล่วงด้วยดี