An Honest Government, A First-Class Country รัฐบาลซื่อสัตย์ ประเทศชั้นนำ เป็นคำขวัญหาเสียงของประธานาธิบดีอุรุกวัยคนปัจจุบันวัย 78 ปี
นาม โฮเซ อัลแบร์โต มูฮิกะ คอร์ตาโน คนไทยอาจไม่รู้จักเขานัก หากไม่สนใจเรื่องราวของประเทศละตินอเมริกา แต่เขาเป็นผู้หนึ่งที่มีชื่อเสียงไปทั่วทั้งทวีป และในเวทีระหว่างประเทศมักให้แง่คิดที่สวนกระแสแต่น่าสนใจและอาจจะเป็นทางออกของปัญหาวิกฤติหลายประการของโลกวันนี้
ชีวิต อุดมการณ์และปรัชญาในการดำเนินชีวิตยิ่งน่าสนใจเข้าไปใหญ่ ไม่ใช่เพียงเพราะเขาเป็นประธานาธิบดีที่ “จน” ที่สุดในโลก เขาและภรรยามีทรัพย์สินแค่ 6.45 ล้านบาทเท่านั้น แต่ด้วยรัฐบาลที่เขาเป็นหัวหน้าและรัฐบาลก่อนหน้านี้ที่เขามีส่วนร่วมในการรัฐมนตรีปศุสัตว์ เกษตรกรรมและการประมง รวมทั้งบทบาทในฐานะวุฒิสมาชิก ทำให้ ประเทศขนาดเล็กอย่างอุรุกวัยมีรายได้ต่อหัวสูงกว่าประเทศไทยเกือบ 3 เท่า (ไทยมีรายได้ต่อหัวประมาณ 5,281 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี หรือประมาณ 171,632 บาท เทียบกับ อุรุกวัยที่ 14,672 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี หรือ 476,840 บาทต่อปี)
ประธานาธิบดีอัลแบร์โต มูฮิกะ เคยให้สัมภาษณ์ว่า “ผมไม่ได้รู้สึกว่าตัวเองยากจนอะไร เพราะผมไม่ได้ต้องการชีวิตหรูหรา ราคาแพง คนที่ยากจนน่าสงสารนั้นคือ พวกที่มีความต้องการอย่างไม่สิ้นสุดต่างหาก” เขาบริจาคเงินเดือนประธานาธิบดี 90% ให้กับมูลนิธิการกุศล และ พรรคการเมือง เขายึดถือเศรษฐกิจพอเพียง ความสมถะ เรียบง่ายด้วยการกระทำ ไม่ใช่คำพูด เขากล่าวปราศรัยในเวทีสหประชาชาติ จัดงานที่บราซิลเมื่อปี พ.ศ. 2555 เรื่อง การพัฒนาอย่างยั่งยืนว่า “เราได้ประชุมกันทั้งวันเพื่อศึกษาพิจารณาถึงการพัฒนาอย่างยั่งยืน เพื่อขจัดความยากจน เราคิดอะไรกันแน่อะไรที่เราต้องการ ตัวแบบในการพัฒนาและการบริโภคของประเทศที่ร่ำรวยหรือมิใช่ อะไรจะเกิดขึ้น ถ้าคนในประเทศอินเดียมีรถยนต์ในอัตราเท่ากับที่เยอรมันมี โลกจะเหลือออกซิเจนกี่มากน้อย และจะมีทรัพยากรเพียงพอให้คน 8,000 ล้านคนบริโภคหรือทิ้งขยะดังเช่นเป็นประเทศร่ำรวยหรือไม่ สิ่งที่เป็นอันตรายต่อโลกนี้ ไม่ใช่ความยากจนแต่เป็นการบริโภคเกินขนาดต่างหาก การเพิ่มอัตราบริโภคจะนำไปสู่จุดจบของโลก”
แน่นอนว่า อัลแบร์โต มูฮิกะ ไม่ได้ต่อต้านการพัฒนา เขาผลักดันระบบสวัสดิการสังคมให้กับผู้มีรายได้น้อย สนับสนุนการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานทั้งโทรคมนาคมและการขนส่งมวลชน เขากำลังได้รับพิจารณาเพื่อถูกเสนอชื่อเข้ารับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพอันทรงเกียรติในปีนี้ประธานาธิบดีท่านนี้อยู่บ้านหลังเล็กๆ ของตัวเองและมอบทำเนียบประธานาธิบดีสำหรับเป็นพื้นที่ในการบริการคนยากคนจน ครับ
อุรุกวัย ได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่มีเสถียรภาพทางด้านเศรษฐกิจและการเมืองมากที่สุดในละตินอเมริกา ต่างจากประเทศส่วนใหญ่ในแถบนี้ กว่าจะมาถึงวันนี้ได้ อุรุกวัย ผ่านทั้งระบอบเผด็จการที่ทั้งกดขี่และฉ้อฉล ทั้งรัฐบาลเลือกตั้งที่ไร้เสถียรภาพและทุจริต
ด้วยการเดินบนเส้นทางประชาธิปไตยอย่างมั่นคงไม่หวั่นไหวหลังผ่านอุปสรรคมากมาย ยืนยันร่วมกันในสังคมไม่ใช้วิธีการนอกระบบ นอกกฎหมายละเมิดครรลองประชาธิปไตย ในที่สุด ความอ่อนแอของระบอบประชาธิปไตยได้พัฒนาสู่ความเข้มแข็งและมีคุณภาพที่ดีขึ้นตามลำดับ จนกระทั่งนักเคลื่อนไหวทางการเมืองฝ่ายซ้ายหัวรุนแรงซึ่งเคยถูกจำคุก 14 ปี ถูกลอบยิงได้รับบาดเจ็บจากการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยและต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชันของรัฐบาล ได้ก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำประเทศในวัย 78 ปีจากการเลือกตั้งของประชาชน สิ่งนี้ยืนยันว่า ผู้นำจากการเลือกตั้งที่ซื่อสัตย์สุจริตเกิดขึ้นได้ และ อุรุกวัยทำให้ไทยเห็นเป็นตัวอย่างแล้ว
ระบบแต่งตั้งไม่มีหลักประกันอะไรว่าจะสุจริตโปร่งใสกว่า คนที่ถูกมองว่าเป็นคนดีของสังคม หากมีอำนาจโดยไม่มีการตรวจสอบ เขาย่อมเปลี่ยนไปได้ ขณะเดียวกันสังคมต้องแยกแยะให้ออกว่า การเลือกตั้งไม่ใช่ทั้งหมดของระบอบประชาธิปไตยแต่เป็นพื้นฐานสำคัญที่แสดงถึงอำนาจของประชาชนส่วนใหญ่ในการกำหนดทิศทางของประเทศ การยื้อหยุดฉุดกระชากการพัฒนาภายใต้คำขวัญ “ต้านโกง” อาจจะไม่ใช่แนวทางที่ถูกนัก เราควร “ต้านโกง” ไปพร้อมกับ “การมุ่งมั่นพัฒนา” ให้ประเทศเจริญขึ้น ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เราควร “ปฏิรูปประเทศ” ไปพร้อมกับ “เดินหน้าระบอบประชาธิปไตย” แบบนี้ต่างหากที่เราสามารถหลีกเลี่ยงวิกฤติรุนแรงไปได้ในระยะเปลี่ยนผ่าน ครับ
