ผู้นำที่ฝักใฝ่ด้านมืด!!!

ว่าปัจจุบันข้อมูล ข่าวสาร ความรู้ต่างๆ นั้นมีการแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว ความรู้ต่างๆ นั้นสามารถเรียนกันได้ฟรีทั่วโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งความรู้ในด้านการบริหารองค์กร ที่มีข้อเขียนงานวิจัยต่างๆ ออกมามากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านภาวะผู้นำ ที่เราจะพบข้อเขียน งานวิจัย งานวิชาการ หรือ ประสบการณ์ของผู้นำที่ประสบความสำเร็จอยู่อย่างมากมาย และสิ่งที่ปรากฏออกมาในด้านของภาวะผู้นำนั้นก็มักจะไปในทิศทางเดียวกัน แต่ทำไมผู้นำจำนวนหนึ่งทั้งผู้นำในระดับองค์กรหรือผู้นำระดับชาติ ถึงได้กระทำในสิ่งที่ตรงกันข้ามกับลักษณะของผู้นำที่ดี ที่ควรจะเป็น?

จากงานเขียนวิชาการทางด้านผู้นำต่างๆ เราจะพบว่าคุณลักษณะของผู้นำที่จะประสบความสำเร็จในยุคปัจจุบันนี้ ส่วนใหญ่แล้วมักจะมีแนวทาง วิธีการคิด การปฏิบัติตัวไปในทิศทางคล้ายๆ กัน ไม่ว่าจะเป็นแนวทางของผู้นำที่ไม่เห็นแก่ตัว หรือ Selflessly ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดด้านภาวะผู้นำในปัจจุบัน โดยเมื่อผู้นำเริ่มจากแนวคิดของความไม่เห็นแก่ตัวแล้ว การกระทำของผู้นำก็จะเป็นไปเพื่อประโยชน์ขององค์กร หรือ ประโยชน์ของสังคมโดยรวม ซึ่งสุดท้ายแล้วก็จะนำไปสู่การได้รับความไว้วางใจ หรือ Trust จากคนรอบข้าง โดยเจ้าคำว่า Trust นั้นก็เป็นคำสำคัญในการบริหารในยุคปัจจุบัน เนื่องจากถ้าผู้นำไม่ได้รับความไว้วางใจจากคนรอบข้างแล้ว ก็ยากที่จะทำงานในฐานะผู้นำต่อไปได้

ถัดจากความไม่เห็นแก่ตัว เราก็จะพบแนวคิดผู้นำที่เป็นผู้รับใช้ หรือ ที่รู้จักกันดีในชื่อของ Servant Leadership ที่มองว่าผู้นำคือผู้รับใช้ ปัญหาของผู้นำจำนวนหนึ่งในปัจจุบันคือตัวผู้นำจำนวนมากมักจะมองว่าตนเองมีบทบาทในการสั่งการและชี้นำผู้อื่นบุคคลอื่นในองค์กรเป็นผู้รับใช้ของตนเอง แต่ตามแนวคิดของ Servant Leadership นั้นผู้นำมีความคิดว่าตนเองมีหน้าที่ในการรับใช้ผู้อื่น เพื่อให้ผู้อื่น (หมายถึงบุคลากรในองค์กร) สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่ เพื่อให้บรรลุถึงเป้าหมายขององค์กร

ผมเองเขียนถึงเรื่องของ Servant Leadership ผ่านทางบทความนี้มาหลายครั้งผมกลับไปค้นไฟล์ในอดีตก็พบว่าบทความแรกของผมที่เขียนเกี่ยวกับแนวคิดของ Servant Leadership นั้น ก็มีมาตั้งแต่ปี 2006 หรือประมาณ 8 ปีที่แล้ว แต่สาเหตุที่ต้องย้ำเรื่องนี้อยู่เป็นประจำ เพราะถึงแม้จะมีการเขียนหรือกล่าวถึงความสำคัญของแนวคิด Servant Leadership อยู่ตลอดมา แต่ก็ยังพบเห็นผู้นำขององค์กรหรือแม้กระทั่งระดับประเทศ ที่ยังปฏิบัติตัวตรงกันข้ามกับแนวคิดดังกล่าว ซึ่งท่านผู้อ่านก็คงจะประจักษ์ด้วยตาตนเองว่าผู้นำที่ยังคงยึดแนวคิดเรื่องของผู้นำแบบโบราณที่คิดว่าผู้อื่นต้องรับใช้ตนเองนั้น สุดท้ายแล้วก็จะไม่ประสบความสำเร็จ ไม่เป็นที่ไว้วางใจของคนในองค์กร และถ้าเป็นผู้นำในองค์กรธุรกิจ ก็จะไม่สามารถดำรงอยู่อย่างมีความสุขในองค์กรนั้น แต่ถ้าเป็นผู้นำประเทศก็สุดท้ายจะถูกไล่ออกจากตำแหน่งและไม่มีแผ่นดินอยู่เหมือนที่เกิดกับผู้นำในหลายๆ ประเทศ

สุดท้ายภายหลังจากความไม่เห็นแก่ตัว และ การคิดที่จะรับใช้ผู้อื่นแล้ว ก็ปิดท้ายด้วยการบริหารบนหลักการ ความถูกต้อง ซื่อสัตย์ โปร่งใส ซึ่งก็จะทำให้ผู้นำเป็นที่ไว้วางใจของบุคคลอื่นๆ รอบตัว จะทำให้พนักงานอยากที่จะทำงานด้วย จะทำให้ลูกค้าอยากจะซื้อสินค้าหรือบริการของเรา จะทำให้คู่แข่งมีความเคารพเรา และ สุดท้ายจะทำให้เรานอนหลับได้อย่างดีในทุกๆ คืน

จากตัวอย่างของแนวคิดผู้นำยุคใหม่ทั้งสามประการข้างต้น เราจะเห็นถึงแนวโน้มของคุณลักษณะของภาวะผู้นำที่ควรจะเป็นในสังคมปัจจุบันมากขึ้นนะครับ ทั้งการเป็นผู้ที่ไม่เห็นแก่ตัว Selflessly หรือ การเป็นผู้นำที่เป็นผู้รับใช้ หรือ การเป็นผู้นำที่บริหารด้วยความถูกต้อง โปร่งใส ซึ่งจริงอยู่หลักการทั้งสามประการข้างต้นไม่ใช่เรื่องใหม่ นักวิชาการและนักพูดเรื่องของผู้นำก็ทั้งเขียนและพูดกันมาตลอด ตัวอย่างความล้มเหลวของผู้นำที่เห็นแก่ตัว ผู้นำที่ชอบคิดว่าคนอื่นเป็นผู้รับใช้ตนเอง และผู้นำที่ไม่ซื่อสัตย์ คดโกง ก็มีให้เห็นอยู่ตลอดเวลาทั้งในระดับองค์กรและประเทศชาติ

แต่ทำไมผู้นำที่ฝักใฝ่ในด้านมืดจึงยังคงมีให้เห็นอยู่ได้อย่างสม่ำเสมอ? จะใช่เป็นเพราะเขาเหล่านั้นขาดความรู้ หรือ ไม่ได้มีโอกาสเรียนรู้หรือเปล่า? ก็ไม่น่าใช่นะครับ เพราะส่วนใหญ่ผู้นำในปัจจุบันก็มีการศึกษาที่ดีและมีโอกาสในการศึกษาหาความรู้ใหม่ๆ ตลอดเวลา หรือ จะเป็นเพราะคนเหล่านั้นเมื่ออยู่ในอำนาจแล้ว ทำให้มุมมองหรือวิธีคิดของตนเองเปลี่ยนไป จากในอดีตที่เป็นคนนอบน้อมถ่อมตัว เมื่อกลายมาเป็นผู้นำแล้วก็กลายเป็นผู้ที่แข็งกระด้าง ไม่สนใจความคิดเห็นของผู้อื่น หรือ จะเป็นเพราะผลประโยชน์บังตา ความอยากจะได้ อยากจะมี ความโลภ จึงทำให้ผู้ที่เป็นผู้นำเหล่านี้ลืมเลือนไปว่าการเป็นผู้นำที่ดี ผู้นำที่เป็นไว้วางใจของผู้อื่น ควรจะเป็นอย่างไร