"สม รังสี" เปิดใจข้อต่อรองกับ "ฮุนเซน"

ระหว่างที่ผมสัมภาษณ์ที่กรุงพนมเปญเมื่อเร็ว ๆ นี้ส่งสัญญาณของการหาทางลงจากวิกฤตของทั้งสองฝ่าย

จะเป็น "กลเกมการเมือง" หรือ "ความจำเป็นต้องประนีประนอม" ก็อยู่ที่ว่าจะเกิดผลทางปฏิบัติอย่างไร

หลังการเดินขบวนต่อต้านรัฐบาลที่นำโดยสม รังสี มาหลายเดือน จนเกิดการปะทะกันระหว่างตำรวจกับผู้ชุมนุมในช่วงต้นปี จนมีคนตายและบาดเจ็บ ก็เกิดข้อตกลงจะตั้ง "คณะกรรมการร่วมเพื่อการปฏิรูปการเลือกตั้ง" ที่พรรค CPP ของรัฐบาลกับ CNRP ของฝ่ายค้าน ยอมส่งตัวแทนเข้าร่วมเพื่อให้เกิดกระบวนการปฏิรูปการเลือกตั้งให้บริสุทธิ์ยุติธรรมกว่าที่ผ่านมา

สม รังสี บอกว่า ฮุนเซนโกงเลือกตั้ง ฮุนเซนยืนยันว่าผลการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 28 ก.ค.ที่ผ่านมาซึ่งทำให้พรรคเขาชนะด้วยเสียงมากกว่าถูกต้องแล้ว

คำถาม-คำตอบระหว่างผมกับ สม รังสี ช่วงหนึ่งสะท้อนถึงวิธีคิดของเขาในการต่อรองกับฮุนเซนได้อย่างดียิ่ง

ถาม: ถ้าฮุนเซนเสนอให้คุณร่วมตั้งรัฐบาลสามัคคีแห่งชาติ คุณจะร่วมไหม?

สม รังสี: เมื่อคราวที่ผมเจอฮุนเซนครั้งหลังสุดเมื่อเดือน ก.ย.ที่แล้ว เขาเสนออีกเรื่องหนึ่ง

ถาม: เขาเสนอว่าอย่างไร?

สม รังสี: ฮุนเซนบอกให้ผมเสนอกฎหมายนิรโทษกรรมให้ผู้นำทั้งสามคน คือ ประธานสภาล่าง นายเชียซิม ประธานสภาผู้แทนราษฎร นายเฮง สัมริน และนายกรัฐมนตรี คือ ฮุน เซน เอง คนแรกเป็นประธานพรรคซีพีพี คนที่สองเป็นประธานกิตติมศักดิ์ของพรรคซีพีพี และคนที่สามคือรองประธานพรรคซีพีพี

ถาม: แปลว่าฮุนเซนคิดว่าคุณกำลังจะเป็นนายกฯคนต่อไปหรือ?

สม รังสี: ไม่ชัดขนาดนั้น เขาคงรู้ว่าเขาไม่สามารถจะครองอำนาจได้ตลอดไป

ถาม: แต่คุณเป็นฝ่ายค้าน คุณจะมีเสียงเพียงพอที่จะผ่านกฎหมายนิรโทษกรรมได้หรือ?

สม รังสี: ฮุนเซนบอกว่าเขาเป็นรัฐบาล เสนอนิรโทษกรรมตัวเองไม่ได้ แต่ถ้าฝ่ายค้านเสนอร่างกฎหมายนี้ในสภา พรรครัฐบาลจะสนับสนุนให้ผ่านได้

ถาม: เป็นข้อเสนอที่แปลกมาก

สม รังสี: เขาคงจะคิดไปถึงอนาคตแล้วว่าจะเกิดอะไรขึ้น

ถาม: แล้วคุณพร้อมจะเสนอกฎหมายนิรโทษกรรม ให้ผู้นำทั้งสามอย่างที่ฮุนเซนเสนอคุณหรือ?

สม รังสี: แน่นอน เพื่อความปรองดองแห่งชาติ และเพื่อให้มีการเปลี่ยนผ่านทางการเมืองอย่างราบรื่น ผมก็เห็นด้วยว่าควรจะทำตามที่เขาเสนอมา

ถาม: อ้าว อย่างนี้ก็แปลว่าคุณสมรู้ร่วมคิดกับฮุนเซนสิ? คุณกล่าวหาฮุนเซนว่าได้กระทำการเลวร้ายมากมายต่อประเทศชาติ แต่คุณกำลังบอกว่าพร้อมจะเสนอกฎหมายนิรโทษกรรมให้เขา

สม รังสี: เพื่อความผาสุกและสันติของประเทศ ผมก็ต้องทำ ความจริงในประวัติศาสตร์การเมืองของโลกก็มีเรื่องอย่างนี้มาแล้ว เราต้องการให้ประเทศเดินต่อไปได้

อีกตอนหนึ่งผมถามเขาว่า "คุณไม่กลัวจะถูกลอบสังหารหรือ?"

สม รังสี: ตั้งแต่ผมตัดสินใจลงมาทำงานการเมือง ผมก็รู้ว่าชะตากรรมของผมมีอยู่ 3 อย่างคือ หนึ่งถูกจับติดคุก สองลี้ภัยการเมือง และสามถูกสังหาร ผมประสบกับสองอย่างแรกมาแล้ว กรณีที่สามจะเกิดเมื่อไหร่ก็ได้

ถาม: คุณกลัวตายไหม?

สม รังสี: คนเราถ้าไม่กลัวตายก็ตายครั้งเดียว แต่ถ้ากลัวตายก็จะตายหลายครั้ง

คำเปิดใจของสม รังสีบอกอะไรเกี่ยวกับการเมืองเขมรได้หลายอย่าง แต่จะจบลงอย่างสันติและราบรื่นอย่างที่ สม รังสี คาดหวัง และคนกัมพูชาจะคิดอย่างไรหากฮุนเซนได้รับการอภัยโทษ เป็นเรื่องที่ยังต้องติดตามค้นหากันต่อไป