เตเลงกานา

โดยไม่กลัวว่าเชื้ออคติในจิตใจของตนจะกลายเป็นอสรพิษร้ายกลืนกินทุกอย่างที่ประเทศนี้สั่งสมมาในที่สุด ชาติที่สถานการณ์ใกล้เคียงกับไทยคือยูเครน ซึ่งไม่แค่จะแบ่งตามพฤตินัยเท่านั้น แต่ลากมหาอำนาจที่ถือหางเข้ามาแสดงกำลังเย้ยกันด้วย อย่างไรก็ตาม ยูเครนเป็นประเด็นที่กล่าวถึงเยอะแล้ว บทความวันนี้จะกล่าวถึงการแยกรัฐเงียบๆ ของดินแดนในประเทศด้วยกันเองว่าก็มีความเจ็บปวดเหมือนกัน

ถ้าพูดถึงการแยกดินแดนโดยสันติ ปี 2014 ใครก็จับตาไปที่สกอตแลนด์ว่าจะแยกตัวออกจากอังกฤษหรือไม่ ซึ่งโอกาสน้อยเต็มที ทำให้ขบวนการเรียกร้องเอกราชให้กับสกอตแลนด์ต้องหาโอกาสที่ใกล้เคียงกว่าเมื่อครั้ง Bonnie Prince Charlie ก่อกบฏปี 1745 ต่อไปอีก ในอีกซีกโลกหนึ่งคืออินเดีย ขบวนการแบ่งแยกดินแดนลัทธิเหมา กำลังใช้กำลังเพื่อยึดดินแดนในส่วนที่พาดจากตะวันออกเฉียงเหนือมายังตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ เรียกว่าเขต Red Corridor ผลก็คือการสู้รบในรัฐอย่างเช่น พิหาร จักรขันธ์ หรือชัตติการ์ รุนแรง แต่ละปีมีผู้รักษากฎหมายล้มตายลงมาก แต่กระนั้นโอกาสที่พวกคอมมิวนิสต์หลงยุคจะชนะนั้นแทบไม่มีเลย

แต่ที่อินเดียวันนี้กระบวนการที่จะตั้งรัฐใหม่เป็นรัฐที่ยี่สิบเก้าของประเทศกำลังจะเสร็จสิ้น โดยเตเลงกานา (Telengana) กำลังจะแยกออกจากรัฐอันดระประเทศ (Andhra Pradesh) หลังจากที่รอคอยมานาน 60 ปี การแยกรัฐครั้งนี้ถึงจะไม่ใช่การเป็นประเทศเอกราช ได้อำนาจอธิปไตยออกจากอินเดีย แต่ก็ส่งผลกระทบกับคนจำนวนมหาศาล และในระบอบสาธารณรัฐที่รัฐท้องถิ่นมีอำนาจสูงกว่าจังหวัดในระบอบรัฐเดี่ยวอย่างไทยๆ มากนั้น เรื่องนี้เป็นเรื่องสำคัญทีเดียว

อินเดียเป็นประเทศเกิดใหม่หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ต้องหลอมรวมแคว้นมหาราชาทั้งหลายกว่า 500 รัฐเข้าด้วยกันกับอาณานิคมที่อังกฤษปกครองโดยตรง ด้วยความกว้างขวางและหลากหลายรัฐบาลอินเดียยุคนั้นจึงไม่กล้าปกครองแบบรัฐเดี่ยว จัดสรรพื้นที่ให้พื้นที่ที่มีความใกล้เคียงกันของวัฒนธรรมอยู่รวมกัน ในปี 1953 ก็จัดให้แคว้นที่มีผู้ที่พูดภาษา Telugu ได้รวมกันเป็นรัฐชื่อว่าอันดระประเทศแต่กระบวนการต่อสู้เพื่อแยกเตเลงกานาออกจากอันดระประเทศก็ได้เริ่มต้นตั้งแต่วันนั้นเลยทีเดียว

ทั้งนี้เพราะถึงจะพูดภาษาเดียวกัน แต่คนสองกลุ่มแตกต่างกัน เตเลงกานาสืบมรดกจากความเป็นไพร่ในแคว้นเจ้ามุสลิมไฮเดอราบัด แต่ส่วนอื่นของอันดระประเทศที่ต่อมาเรียกว่า Seemandra นั้นอยู่ใต้ปกครองอังกฤษที่มัทราส แม้แต่ Jawaharlal Nehru นรม.คนแรกของอินเดียผู้รวมรัฐเตลูกูเข้าด้วยกันยังพูดถึงความแตกต่างนี้เองว่าการรวมรัฐครั้งนี้เหมือนกับการแต่งงานของสาวซื่อเตเลงกานากับหนุ่มเจ้าเล่ห์อันดระ

แม้ว่าไฮเดอราบัด เมืองเอกของรัฐอันดระประเทศซึ่งเจริญมากจะอยู่ทางตอนบนของรัฐซึ่งเป็นพื้นที่ของเตเลงกานา แต่พื้นที่โดยรอบไม่เจริญเลย ทำให้พวกต้องการแยกได้ข้ออ้างว่าแบ่งสรรผลประโยชน์ไม่เป็นธรรมและดำรงความยุติธรรมสองมาตรฐาน พื้นที่ไร้ทางออกทะเลของเตเลงกานาจึงยากจนล้าหลังเกือบที่สุดของอินเดีย ขณะที่ทางอันดระตอนล่างก็ไม่ได้ดีไปกว่ากันนักแม้จะมีท่าเรือใหญ่อันดับสองของประเทศตั้งอยู่ แต่พวกที่ค้านการแยกรัฐมีข้ออ้างว่ายิ่งแยกตัว ทั้งเตเลงกานาและอันดระจะแย่ทั้งคู่ ต้องสร้างกลไกปกครองใหม่มากมาย ประชาชนลำบาก ฝ่ายหลังนี้มีนายกเทศมนตรีของรัฐคนปัจจุบัน ซึ่งมีอำนาจในการบริหารอย่างแท้จริงรวมอยู่ด้วย เขาลาออกจากตำแหน่งทันทีเมื่อ 20 ก.พ. หลังจากที่รัฐสภาอินเดียผ่านร่างกฎหมายแบ่งแยกรัฐใหม่ บนความวุ่นวายถึงขั้นฉีดสเปรย์พริกไทยใส่ตากัน

การที่เมื่อ 1 มี.ค.ประธานาธิบดีประกาศให้รัฐบาลกลางเข้าปกครองโดยตรงเขตเตเลงกานาที่ประกอบด้วย 10 อำเภอ เป็นก้าวที่เกือบสุดท้ายของการสถาปนารัฐใหม่ ทั้งนี้ แม้ว่าความเคลื่อนไหวเพื่อตั้งรัฐใหม่นี้จะยาวนานร่วมหกสิบปี และเคยถึงขั้นจลาจลในปี 1969 คนตายหลายร้อย แต่การผลักดันจนกลายเป็นรัฐใหม่เกิดขึ้นไม่กี่ปีมานี้เอง และเป็นเพราะการเมืองเป็นหลักที่ไม่มีมิตรแท้ศัตรูถาวร บวกกับสถานการณ์ที่พรรครัฐบาลกำลังจะพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งใหญ่ที่จะมีขึ้น พ.ค.นี้ ทำให้พรรครัฐบาลเลือกจับกับพรรคท้องถิ่นเตเลงกานาที่น่าจะมาแรงในเวทีใหญ่มากกว่า ผลของการจับกันจนทำให้ร่างแยกรัฐผ่านสภาล่างแล้ว ทำให้เหลืออีกเพียงทางเดียวที่จะยับยั้งได้ก็โดยพรรคท้องถิ่นอันดระประเทศที่เหลือต้องจับกับพรรค BJP พรรคฝ่ายค้านคว่ำร่างในสภาสูงให้ได้

จะเห็นได้ว่าการแยกรัฐแม้จะมีข้อดี แต่ก็ย่อมมีผลกระทบไม่น้อย ขนาดอยู่ในประเทศเดียวกันยังสร้างความวุ่นวายให้ทั้งกับขั้วการเมืองภายในของตนเองและระหว่างตนกับคู่แข่งได้มาก ส่วนประชาชนก็แตกกันตามการหาเสียงของนักการเมือง ทั้งยังอาจกระตุ้นให้การเคลื่อนไหวเพื่อแยกรัฐออกจากกันในทำนองแบบนี้เกิดขึ้นอีก การรับมือที่เหมาะสมมากกว่าการใช้ความรุนแรงหรือ Hate Speech เท่านั้นที่จะนำไปสู่ Soft Landing ได้