เปิดผลวิจัยแรงงานอาเซียน ห่วงถูกแย่งงาน-สมองไหล

โดยเฉพาะประเด็นการเคลื่อนย้ายแรงงานในอาเซียน ซึ่งหากนับถอยหลังไปก็ใกล้เข้ามาทุกที และพบว่าหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่างอยู่ระหว่างเตรียมพร้อมรับมือกับสิ่งใหม่ๆ ที่จะเกิดขึ้น ทว่าภาพในการเตรียมพร้อมที่เป็นรูปธรรมอาจจะยังไม่เกิดขึ้นในช่วงนี้ เพราะเป็นลักษณะต่างคนต่างทำ แต่ก็ต้องบอกว่าดีกว่าไม่ได้ทำอะไรเลย

ล่าสุดกระทรวงแรงงานเปิดผลวิจัยการเตรียมการรองรับการเคลื่อนย้ายของแรงงานสู่ประชาคมอาเซียน (เอซี) ที่กระทรวงแรงงานได้มอบหมายให้ รศ.ดร.ณรงค์ เพ็ชรประเสริฐ อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นผู้ทำวิจัย โดยผลวิจัยดังกล่าวสรุปว่า การเปิดเออีซีในปี 2558 จะทำให้มีการเคลื่อนย้ายแรงงานอย่างเสรี ทำให้ตลาดแรงงานมีความยืดหยุ่นมากขึ้น และแรงงานจากทั้ง 10 ประเทศสมาชิกเอซีมีการแข่งขันกันสูง ซึ่งในส่วนของแรงงานไทยมีจุดเด่นในเรื่องการมีอัธยาศัยที่ดี มีใจรักงานบริการ ปรับตัวและเรียนรู้งานต่างๆ ได้เร็ว แต่มีจุดอ่อนด้านทักษะภาษาอังกฤษ เทคโนโลยีสารสนเทศ (ไอที) ระเบียบวินัยและการบริหารงาน ไม่กล้าตัดสินใจและขาดการวางแผนอย่างเป็นระบบ

อย่างไรก็ตาม ผลวิจัยยังระบุถึงผลกระทบการเคลื่อนย้ายแรงงานเสรีของอาเซียน โดยหากมองในด้านบวกพบว่าจะสามารถแก้ปัญหาขาดแคลนแรงงานได้ เนื่องจากแรงงานต่างชาติที่ฝีมือจะเข้ามาทำงานในไทยได้สะดวกขึ้น และทำให้แรงงานไทยมีการพัฒนาศักยภาพเพราะมีการแข่งขันมากขึ้น ส่วนมุมมองในด้านลบพบว่า แรงงานฝีมือไทยซึ่งมีการจัดทำข้อตกลงยอมรับร่วมในคุณสมบัตินักวิชาชีพของอาเซียน (MRAs) ใน 7 สาขา ได้แก่ แพทย์ ทันตแพทย์ พยาบาล วิศวกร สถาปนิก นักบัญชี ช่างสำรวจอาจจะถูกแย่งงาน รวมทั้งการเข้ามาทดแทนของแรงงานที่มีค่าตอบแทนต่ำกว่า ดังนั้น กระทรวงแรงงานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงต้องเตรียมความพร้อมให้แก่แรงงานไทยทั้งด้านภาษาต่างประเทศ และไอที พร้อมกับการเรียนรู้วัฒนธรรมของประเทศสมาชิกอาเซียนควบคู่ไปด้วย

นอกจากนี้ ผลวิจัยยังเสนอให้กระทรวงแรงงานปรับบทบาทและภารกิจ ที่จะต้องเป็นกลไกหลักของประเทศในการกำกับดูแล ส่งเสริมการพัฒนาฝีมือแรงงานของประเทศให้มีปริมาณและคุณภาพให้แข่งขันกับประเทศต่างๆ ได้ และต้องพัฒนาฐานข้อมูลกลางด้านตลาดแรงงานในประเทศและภูมิภาคอาเซียน โดยจัดทำข้อมูลและเชื่อมโยงข้อมูลการพัฒนากำลังคน ความต้องการกำลังคนและพัฒนาระบบไอทีและเชื่อมโยงกับหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องรวมทั้งประเทศสมาชิกอาเซียน ตลอดจนต้องร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชนจัดทำแผนพัฒนากำลังคนทั้งระดับประเทศ และระดับรายสาขาวิชาชีพให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานในอาเซียนด้วย

ทั้งต้องผลักดันให้จัดทำมาตรฐานฝีมือแรงงานกลางอาเซียน โดยใช้เกณฑ์มาตรฐานฝีมือแรงงานแห่งชาติ ซึ่งขณะนี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาไปแล้ว 84 สาขาอาชีพ และจัดทำอัตราค่าจ้างตามมาตรฐานฝีมือแรงงานไปแล้ว 22 สาขาอาชีพ และเพิ่มขีดความสามารถบุคลากรของกระทรวงแรงงานโดยให้ทุนการศึกษาในสาขาวิชาต่างๆ และให้ความรู้ด้านประเพณีวัฒนธรรมและภาษาของประเทศต่างๆ ในอาเซียน

สุดท้าย ต้องสร้างความรู้ความเข้าใจเรื่องการเคลื่อนย้ายแรงงานฝีมือเสรีภายใต้ข้อตกลงตามกรอบของเอซี รวมทั้งความรู้ด้านวัฒนธรรมกฎหมายให้แก่สถาบันการศึกษา ผู้ประกอบวิชาชีพและผู้มีส่วนร่วมในการพัฒนาตลาดวิชาชีพแต่ละสาขา

เข้าใจว่าในทุกข้อเสนอของงานวิจัย เป็นเรื่องที่กระทรวงแรงงานรับรู้มาปัญหามานานแล้ว และในบางประเด็นก็อยู่ระหว่างดำเนินการ แต่ด้วยระยะเวลาที่กระชั้นอย่างนี้ ผู้บริหารกระทรวงแรงงานคงต้องสปีดให้เร็วขึ้น เพราะเมื่อถึงวันนั้นงานวิจัยจะไม่ได้วางไว้บนหิ้งเฉยๆ