วันอังคาร ที่ 17 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

‘สายลับจีน-แพ้เลือกตั้งกลางเทอม’ เพิ่มเดิมพันทรัมป์เยือนเอเชีย

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์มาเยือนเอเชียในสัปดาห์นี้ หลังจากแพ้เลือกตั้งกลางเทอมและเกิดข้อกล่าวหาสายลับจีน ทำให้การพบกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิงรอบนี้เดิมพันสูงยิ่ง

KEY POINTS

  • การเยือนเอเชียของทรัมป์ มีเดิมพันสูงขึ้นจากปัจจัยความพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งกลางเทอมและข้อกล่าวหาเรื่องสายลับจีน
  • ข้อกล่าวหาเรื่องสายลับจีนที่เชื่อมโยงกับคนสนิทของทรัมป์ อาจทำให้สหรัฐ มีท่าทีแข็งกร้าวและเพิ่มการควบคุมการเข้าถึงชิปเทคโนโลยีขั้นสูงของจีน
  • ทรัมป์อาจใช้การเยือนครั้งนี้เพื่อสร้างผลงานให้ตัวเอง เช่น การทำข้อตกลงลดอาวุธนิวเคลียร์กับจีนและรัสเซีย หรืออาจดำเนินนโยบายที่แข็งกร้าวขึ้นเนื่องจากไม่มีแรงกดดันทางการเมือง
  • ฝ่ายจีนอาจมองหาประโยชน์จากความอ่อนแอทางการเมืองของทรัมป์ โดยมีเป้าหมายเพื่อยับยั้งการขายอาวุธให้ไต้หวันและซื้อเวลาเพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งของประเทศ

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์มาเยือนเอเชียในสัปดาห์นี้ หลังจากแพ้เลือกตั้งกลางเทอมและเกิดข้อกล่าวหาสายลับจีน ทำให้การพบกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิงรอบนี้เดิมพันสูงยิ่ง

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า ทรัมป์มาเยือนกรุงมะนิลาของฟิลิปปินส์เป็นที่แรกเพื่อร่วมประชุมกับผู้นำอาเซียนก่อนมุ่งหน้าไปนครเซินเจิ้น ร่วมเวทีผู้นำความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชียแปซิฟิก (เอเปค) ที่ซึ่งเขาจะได้พบกับประธานาธิบดีจีน และหารือสามฝ่ายกับสี และประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ของรัสเซีย

ด้วยข้อตกลงสงบศึกการค้าอันเปราะบางระหว่างสหรัฐกับจีนขยายเวลาไปถึงต้นปีหน้า และทรัมป์กับสีจะได้เจอกันอีกครั้งในเดือน ธ.ค. ในการประชุมกลุ่มประเทศจี 20 ที่ไมอามี นักวิเคราะห์จำนวนหนึ่งจึงไม่ได้คาดหวังกับการพบกันที่เซินเจิ้นมากนัก

แต่ท่ามกลางความพ่ายแพ้ศึกเลือกตั้งกลางเทอมของพรรครีพับลิกัน และเสียงวิจารณ์ว่ารัฐบาลทรัมป์เพิกเฉยกับข่าวกรองที่ว่าเจนเซน หวง ซีอีโอเอ็นวิเดียคนสนิทของทรัมป์มีสัมพันธ์กับหญิงต้องสงสัยเป็นสายลับจีน การพบกันระหว่างทรัมป์-สี ที่เซินเจิ้นจึงอาจพลิกความคาดหมาย

“เมื่อไม่มีเหตุผลให้ต้องกังวลเรื่องปฏิกิริยาของตลาดหรือผลการเลือกตั้ง ทรัมป์ก็อาจยินดีพิจารณามาตรการที่สร้างความปั่นป่วนมากขึ้น” รูบี ออสแมน ที่ปรึกษาอาวุโสด้านนโยบายจีน สถาบันโทนี แบลร์ กลุ่มคลังสมองในกรุงลอนดอนกล่าวกับรอยเตอร์

รัฐบาลวอชิงตันส่งสัญญาณตั้งแต่ก่อนพบกันว่าตั้งใจจะทำเช่นนั้น ด้วยการเรียกร้องให้จีนปฏิบัติตามคำมั่นที่ให้ไว้ตามข้อตกลงสงบศึกระหว่างทรัมป์กับสีเมื่อปีก่อน

นักวิเคราะห์ชาวจีนกล่าวว่า สิ่งที่พวกเขากังวลเป็นพิเศษคือมหากาพย์เอ็นวิเดีย รวมถึงข้อกล่าวหาว่าเซมิคอนดักเตอร์ที่ถูกควบคุมถูกส่งไปให้ลูกค้าจีน ซึ่งจะทำให้ทัศนคติของสหรัฐต่อจีนรุนแรงขึ้น

ไมค์ จอห์นสัน ประธานสภาผู้แทนราษฎรกล่าวเมื่อสัปดาห์ก่อนว่า สมาชิกสภาคองเกรสกำลังเห็นพ้องกันมากขึ้นทุกขณะให้ควบคุมการเข้าถึงชิปทันสมัยของจีนเข้มงวดยิ่งขึ้น หลังเกิดเรื่องฉาวของเจนเซน หวง และคาดว่าเมื่อพรรคเดโมแครตเข้ามาคุมทั้งสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาในเดือน ม.ค. จะกดดันในประเด็นนี้อย่างหนักหน่วง

จีนเคยโต้ว่า สหรัฐสร้างวาทกรรมสายลับขึ้นมาเพื่อหาความชอบธรรมให้กับการปิดล้อมทางเทคโนโลยี

จู เฟิ่ง ผู้อำนวยการสถาบันการต่างประเทศศึกษา มหาวิทยาลัยหนานจิง กล่าวว่า ข้อขัดแย้งนี้อาจเร่งให้สองมหาอำนาจโลก “ตัดขาดกันด้านเอไอ” เร็วยิ่งขึ้น แม้ทั้งสองฝ่ายต่างพยายามร่วมมือกันเพื่อลดความเสี่ยงด้านเทคโนโลยีก็ตาม

เจ้าหน้าที่อาวุโสในรัฐบาลสหรัฐคนหนึ่งกล่าวโดยไม่เปิดเผยตัวตนว่า ทรัมป์ไม่น่ายกเรื่องข้อกล่าวหาสายลับมาคุยกับสีโดยตรง สถานการณ์ของเอ็นวิเดีย “ไม่น่าส่งผลกระทบต่อทริปนี้”

  • ตำนานของทรัมป์

แทนที่จะเลือกขัดแย้งรอบใหม่กับจีน ทรัมป์อาจต้องการทำเรื่องที่สร้างตำนานให้กับตัวเขา เช่น ทำข้อตกลงลดอาวุธนิวเคลียร์กับปักกิ่งและมอสโก หรือได้พบกับคิม จองอึน ผู้นำเกาหลีเหนืออีกรอบ

ทรัมป์เห็นโอกาสการประชุมครั้งประวัติศาสตร์กับสีและปูตินเป็นจังหวะทำข้อตกลงควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ แต่นักวิเคราะห์ชาวจีนมองว่า สำหรับจีนแล้วเรื่องนี้จะเกิดขึ้นไม่ได้เลย เพราะจีนมีหัวรบนิวเคลียร์น้อยกว่าประเทศอื่นมาก

ไม่เพียงเท่านั้นทรัมป์อาจขอเสียงสนับสนุนจากปูตินและสี สำหรับการพบกับคิมในอนาคต เพราะคิมมีสายสัมพันธ์ใกล้ชิดกับผู้นำจีนและรัสเซีย

วิกเตอร์ ชา จากศูนย์ยุทธศาสตร์และการต่างประเทศศึกษา (ซีเอสไอเอส) กลุ่มคลังสมองของสหรัฐ กล่าวว่า ทรัมป์อาจเน้นเรื่อง “การสร้างตำนาน” ส่วนสำคัญประการหนึ่งคือการดำเนินนโยบายทางการทูตกับเกาหลีเหนือ ซึ่งประธานาธิบดีได้ทุ่มเทเวลาให้เป็นอย่างมากตลอดระยะเวลาการดำรงตำแหน่งสองสมัยที่ผ่านมา

อย่างไรก็ตาม การประชุมผู้นำสามฝ่ายทำให้เกิดการเปรียบเทียบโดยเฉพาะในรัสเซีย กับ “การประชุมยัลตา” (Yalta Conference) ในปี 1945 ระหว่างสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และสหภาพโซเวียต ซึ่งเป็นการกำหนดขอบเขตอิทธิพลอย่างเป็นทางการ วางรากฐานระเบียบโลกหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และกลายเป็นคำนิยามที่สื่อถึงการตกลงระหว่างมหาอำนาจแล้วไปบังคับใช้กับประเทศเล็กกว่า

การวางกรอบดังกล่าวน่ากังวลเป็นพิเศษสำหรับยูเครน ที่ทำสงครามกับรัสเซียมาสี่ปีแล้ว เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐรายเดิมกล่าวว่า ทรัมป์ไม่น่าจะยกประเด็นยูเครนขึ้นมาคุยระหว่างการประชุมสามฝ่าย

  •  ต้องสูญเสียมากมาย

นักวิเคราะห์กล่าวด้วยว่า สีก็อาจจะมองหาประโยชน์จากความอ่อนแอทางการเมืองของทรัมป์หลังเลือกตั้งกลางเทอม

ความต้องการอันดับแรกของปักกิ่งคือการรับรองว่า ประธานาธิบดีสหรัฐไม่อนุมัติขายอาวุธมูลค่า 1.4 หมื่นล้านดอลลาร์ให้ไต้หวันที่จีนอ้างว่าเป็นดินแดนของตน ทรัมป์เคยพูดเองว่า ชะลอการขายอาวุธไว้เพื่อเป็น “หมากต่อรอง” กับจีน

แต่โจนาธาน ซิน นักวิเคราะห์นโยบายต่างประเทศจากสถาบันบรูกกิงส์ กลุ่มคลังสมองในสหรัฐมองว่า ขณะที่กลไกการส่งออกของจีนยังคงขับเคลื่อนไปได้อย่างแข็งแกร่ง การซื้อเวลาเพียงอย่างเดียวก็น่าจะเพียงพอแล้วสำหรับปักกิ่ง

“สี เพียงต้องการให้ทรัมป์หลีกเลี่ยงการใช้แนวทางที่แข็งกร้าวขึ้นต่อจีนให้นานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ โดยจีนจะใช้ช่วงเวลานี้ในการเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับตนเอง และเตรียมพร้อมสำหรับการแข่งขันในรอบถัดไป” ซิน อดีตเจ้าหน้าที่สำนักข่าวกรองกลาง (ซีไอเอ) และอดีตผู้อำนวยการฝ่ายกิจการจีนประจำสภาความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐกล่าว

ทั้งซินและออสแมนเห็นตรงกันว่า ปักกิ่งตระหนักดีว่าใครก็ตามที่จะมาสืบทอดทรัมป์ในอีกสองปีข้างหน้า อาจมีท่าทีประนีประนอมน้อยกว่า

อดีตประธานาธิบดีโจ ไบเดน จากพรรคเดโมแครต ผู้นำสหรัฐก่อนหน้าทรัมป์สร้างความเดือดดาลให้กับจีนเสมอด้วยการแสดงความเห็นเรื่องสิทธิมนุษยชน และประกาศว่าสหรัฐจะปกป้องไต้หวันหากถูกปักกิ่งโจมตี ว่าที่ผู้สืบทอดของทรัมป์หลายคนในพรรครีพับลิกัน เช่น มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศก็มีท่าทีแข็งกร้าวกับจีนมากกว่า

เคิร์ต ตง อดีตเจ้าหน้าที่อาวุโสกระทรวงการต่างประเทศ ปัจจุบันอยู่ที่กลุ่มคลังสมองเอเชียกรุ๊ป กล่าวว่า ผู้นำทั้งสองฝ่ายจะระมัดระวังไม่ให้เกิดความขัดแย้งทางการค้ารอบใหม่ขึ้นมาด้วย หลังสงครามการค้าเกือบฉุดให้เศรษฐกิจและตลาดการเงินโลกต้องพังทลายลงเมื่อปีที่แล้ว

แม้สหรัฐจะหงุดหงิดเรื่องต่อการปฏิบัติตามข้อตกลงสงบศึกของจีน ตงคาดว่าเมื่อครบอายุ 10 มค. ก็น่าจะขยายเวลาออกไปอีก

“ทั้งสองฝ่ายต่างค่อนข้างมีแรงจูงใจให้รักษาเสถียรภาพอันเปราะบางนี้ไว้ แม้ไม่เห็นด้วยอยู่บ้าง แต่ต่างฝ่ายต่างมีเรื่องให้ต้องสูญเสียมากมาย” ชิม ลี นักวิเคราะห์อาวุโสด้านจีน จากอีโคโนมิสต์อินเทลลิเจนซ์ยูนิตสรุป