ผู้นำ ‘อาเซียน’ ย้ำเดินหน้าปฏิสัมพันธ์ ‘เมียนมา’ ท่ามกลางกระแสปลดแบนผู้นำร่วมวงประชุม

สำนักข่าว Reuters รายงานว่า ประธานาธิบดี เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ ผู้นำฟิลิปปินส์ เปิดเผยเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมาว่า บรรดาผู้นำกลุ่มประเทศอาเซียน ร่วมกันย้ำความจำเป็นในการเดินหน้ามีปฏิสัมพันธ์กับเมียนมาอย่างต่อเนื่อง ควบคู่ไปกับการยึดมั่นในฉันทมติ 5 ข้อ ที่เรียกร้องให้ยุติความรุนแรงในประเทศโดยทันที ท่ามกลางกระแสให้มีการผ่อนปรนมาตรการกีดกันผู้นำรัฐบาลทหารเมียนมาไม่ให้เข้าร่วมการประชุมระดับสูงของอาเซียนที่บังคับใช้มานานถึง 5 ปี

ประธานาธิบดีมาร์กอส ระบุว่า ประเทศสมาชิกทั้ง 11 ประเทศเห็นพ้องที่จะเดินหน้า "การมีส่วนร่วมอย่างสร้างสรรค์และมีหลักการ" (Constructive and principled engagement) ในขณะที่ยังคงยึดถือฉันทมติ 5 ข้อ ซึ่งเป็นกรอบการทำงานหลักของอาเซียนในการรับมือกับวิกฤติในเมียนมานับตั้งแต่เกิดการรัฐประหารเมื่อปี 2021

อย่างไรก็ตาม การประชุมสุดยอดครั้งนี้กำลังเผชิญกับกระแสให้ผ่อนปรนมาตรการแบนผู้นำเมียนมาไม่ให้เข้าร่วมการประชุมระดับสูง โดยแรงกดดันดังกล่าวเพิ่มสูงขึ้นหลังจากที่ไทยและประเทศสมาชิกอีกหลายชาติได้ยกระดับการปฏิสัมพันธ์กับเมียนมามากขึ้นแม้สงครามกลางเมืองจะยังคงดำเนินอยู่ ขณะที่รัฐบาลเมียนมาเองก็ต้องการฟื้นฟูความสัมพันธ์กับอาเซียนให้กลับสู่ภาวะปกติ

เทเรซา ลาซาโร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์ ในฐานะผู้แทนพิเศษของอาเซียนด้านเมียนมา กล่าวเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมาว่า จะยังไม่มีการผ่อนปรนแนวทางปฏิบัติของอาเซียนต่อเมียนมาแต่อย่างใด แม้ว่าการทบทวนฉันทมติ 5 ข้อ รวมถึงข้อเสนอต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการมีส่วนร่วมของเมียนมา จะยังคงอยู่ในระหว่างการหารือและต้องรอการตัดสินใจขั้นสุดท้ายจากบรรดาผู้นำก็ตาม

สำหรับสถานการณ์ในเมียนมาได้ตกอยู่ในความโกลาหลนับตั้งแต่กองทัพโค่นล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของ ออง ซาน ซูจี เจ้าของรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ จนจุดชนวนสงครามกลางเมืองที่สหประชาชาติประเมินว่าคร่าชีวิตผู้คนไปแล้วราว 100,000 ราย และทำให้ประชาชนมากกว่า 3.5 ล้านคนต้องพลัดถิ่น

ทั้งนี้ กองทัพของพลเอกอาวุโส มิน อ่อง ไลง์ ผู้นำการรัฐประหารที่ก้าวขึ้นเป็นประธานาธิบดี ได้รับการสนับสนุนจากจีน อินเดีย และรัสเซีย อีกทั้งรัฐบาลของเขายังได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติเพิ่มมากขึ้นในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ซึ่งรวมถึงการเปิดการเจรจาลับกับเจ้าหน้าที่สหรัฐ ในขณะที่รัฐบาลของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ กำลังพลิกกลับนโยบายโดดเดี่ยวที่ดำเนินมานานหลายปี

ประธานาธิบดีมาร์กอสได้แสดงความหวังว่าอาเซียนจะสามารถผลักดันการบังคับใช้ฉันทมติ 5 ข้อให้คืบหน้าไปได้ พร้อมระบุว่าบรรดาผู้นำควรถามตัวเองว่า "เราจะทำอะไรให้เมียนมาได้มากกว่านี้อีกบ้าง" ในขณะที่วิกฤติยังคงส่งผลให้ครอบครัวจำนวนมากต้องพลัดถิ่น ชุมชนแตกแยก และกระทบต่ออนาคตของเยาวชนในประเทศ

นอกเหนือจากการมุ่งให้ยุติการสู้รบแล้ว ฉันทมติ 5 ข้อของอาเซียนยังเรียกร้องให้เกิดการเจรจาอย่างสร้างสรรค์ระหว่างทุกฝ่าย พร้อมเสนอตัวเป็นตัวกลางในการไกล่เกลี่ยและให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมต่อไปอีกด้วย