ทูตอิหร่านพบกาตาร์ หวั่นภัยคุกคามระลอกใหม่หลังเลือกตั้งกลางเทอม

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานอ้างแหล่งข่าววงในรายหนึ่งว่า การเจรจาเมื่อวันเสาร์ (31 ต.ค.) ที่กรุงโดฮา เกิดขึ้นหลังจากทูตอิหร่าน และกาตาร์ ได้หารือเกี่ยวกับประเด็นนี้เป็นเวลานานกว่า 12 ชั่วโมงที่กรุงเตหะรานเมื่อวันศุกร์ (30 ต.ค.)

แหล่งข่าวระบุด้วยว่า การเจรจาครั้งนี้มีการประสานงานผ่านช่องทางการสื่อสารปกติกับรัฐบาลวอชิงตัน

ขณะนี้ประเทศในภูมิภาคอ่าวเปอร์เซีย กำลังจับตาและคาดการณ์ว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ อาจกลับมาเปิดฉากโจมตีอิหร่านอีกครั้งทันทีหลังการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งสิ้นสุดลง

นายมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐกล่าวเมื่อวันเสาร์ว่าทรัมป์ ยังไม่ได้ตัดสินใจว่าจะเปิดฉากโจมตีอิหร่านระลอกใหม่หรือไม่ แต่ต้องการแก้ไขความขัดแย้งด้วยวิถีทางการทูตมากกว่า

ในช่วงหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา ทรัมป์ได้ชะลอการโจมตีอิหร่านออกไป เนื่องจากใกล้ถึงกำหนดการเลือกตั้งกลางเทอม ซึ่งจะเป็นตัวตัดสินว่าพรรครีพับลิกันของเขาจะยังคงรักษาเสียงข้างมากแบบปริ่มน้ำในสภาคองเกรสทั้งสองสภาไว้ได้หรือไม่

อยาตอลเลาะห์ โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านออกแถลงการณ์โพสต์ผ่าน Telegram เมื่อวันเสาร์สั่งการให้กองทัพเตรียมพร้อมรับมือและตอบโต้การโจมตีทุกรูปแบบ

“ภัยคุกคามไม่ว่าจะอยู่ในระดับใดหรือมาในรูปแบบใดก็ตาม จะต้องได้รับการตอบโต้ทันที อย่างมีประสิทธิภาพและรุนแรง รวมถึงไม่มีข้อจำกัดด้านพื้นที่ทางภูมิศาสตร์”

ต่อมากองทัพอิหร่านประกาศว่ากำลังดำเนินมาตรการต่าง ๆ เพื่อยกระดับความพร้อมทางทหาร

ทั้งนี้ นับตั้งแต่เข้ารับตำแหน่งแทนบิดาผู้เสียชีวิตจากการโจมตีในช่วงเริ่มต้นของสงคราม คาเมเนอีก็ยังไม่เคยปรากฏตัวต่อสาธารณชน

คาเมเนอีกล่าวเพิ่มเติมว่า ผู้บัญชาการระดับสูงของกองทัพรายงานว่ากองทัพมีความพร้อมรบในระดับสูงตามแนวชายฝั่งอ่าวเปอร์เซีย บริเวณช่องแคบฮอร์มุซและพื้นที่โดยรอบ รวมถึงอ่าวโอมาน ตลอดจนบริเวณชายแดนทางตะวันตกเฉียงเหนือและตะวันออกเฉียงใต้ของอิหร่าน

นายโมห์เซน เรซาอี ผู้อำนวยการสภาความมั่นคงอิหร่าน กล่าวว่า รัฐบาลเตหะรานกำลังพิจารณาว่าจะยกเลิกข้อห้ามครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ที่ยึดถือมายาวนานหรือไม่ หากการสู้รบกลับมาปะทุขึ้นอีกครั้ง แต่ยืนยันว่าจนถึงขณะนี้ยังไม่มีการตัดสินใจในเรื่องดังกล่าว

นายเรซาอีกล่าวด้วยว่า การเจรจาโครงการนิวเคลียร์อิหร่านจะเกิดขึ้นไม่ได้ หากรัฐบาลวอชิงตันยังไม่ยอมรับข้อเรียกร้องของอิหร่าน

ด้านนายรูบิโอ ซึ่งเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศของกลุ่มประเทศเศรษฐกิจขนาดใหญ่ G20 ที่เมืองแอตแลนตา ไม่ได้กำหนดกรอบเวลาว่าการเจรจาในกาตาร์จะดำเนินไปนานเพียงใด แต่ยืนยันว่าขณะนี้ยังคงมีการติดต่อกับอิหร่านทั้งทางตรงและทางอ้อม

“มีการเจรจากันหลายช่องทาง อันที่จริงแล้ว การเจรจาไม่เคยหยุดลงเลย” นายรูบิโอกล่าวและว่า ทรัมป์ “ต้องการแก้ไขปัญหาด้วยวิถีทางการทูตมากกว่า แต่ผมคิดว่าสิ่งที่ประธานาธิบดีต้องการสื่อให้พวกคุณเห็นก็คือ เขามีความมั่นใจอย่างยิ่งว่า หากเราจำเป็นต้องดำเนินการทางทหาร เราก็มีขีดความสามารถที่จะทำเช่นนั้นได้”

เดินหน้าการทูตแม้เห็นต่าง

ทรัมป์ ซึ่งเปิดฉากทำสงครามร่วมกับอิสราเอลเมื่อเดือน ก.พ. ได้ส่งสัญญาณหลายครั้งถึงแผนการกลับมาโจมตีอิหร่าน

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา เขาเรียกร้องให้ชาวอิสราเอลสนับสนุนนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู  ซึ่งเป็นพันธมิตรของเขาในช่วงสงคราม ให้ยังคงดำรงตำแหน่งต่อไป หลังการเลือกตั้งอิสราเอล เพื่อให้ผู้นำทั้งสองสามารถ “ทำภารกิจนี้ให้เสร็จสิ้น”

อย่างไรก็ตาม ในช่วงที่ผ่านมา รัฐบาลวอชิงตันก็ได้ดำเนินมาตรการหลายอย่างที่บ่งชี้ว่า ยังคงเปิดช่องทางสำหรับการเจรจาทางการทูต

 สัปดาห์นี้ รองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ ผู้เคยเป็นหัวหน้าคณะผู้แทนสหรัฐ ในการเจรจารอบก่อน ๆ กับอิหร่าน ได้ส่งจดหมายถึงนายเรซาอี ประธานสภาความมั่นคงสูงสุดของอิหร่าน หนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทมส์และวอลล์สตรีทเจอร์นัลรายงานว่า จดหมายฉบับดังกล่าวเป็นความริเริ่มของสหรัฐ เพื่อหยั่งเชิงว่า ยังมีความเป็นไปได้ที่จะกลับมาเปิดการเจรจากับอิหร่านอีกครั้งหรือไม่

อย่างไรก็ตาม ทรัมป์พยายามลดความสำคัญของจดหมาย โดยกล่าวว่า เขาอนุมัติให้ส่งจดหมายไปเพียงเพื่อหารือถึงความเป็นไปได้ในการอนุญาตให้นำเวชภัณฑ์และสิ่งของทางการแพทย์เพิ่มเติมเข้าไปในอิหร่านเท่านั้น

 “ผมบอกไปว่า ถ้าคุณต้องการทำเช่นนั้น ก็ไม่มีปัญหา โดยพื้นฐานแล้ว มันเป็นเรื่องของการนำสิ่งของจำเป็นเข้าไปช่วยเหลือผู้คนที่กำลังเจ็บป่วย สุขภาพไม่ดี” ทรัมป์กล่าว

แหล่งข่าวคนเดิมเผยว่า ในการหารือครั้งล่าสุดที่กาตาร์เป็นคนกลาง กาตาร์ยื่นข้อเสนอแผนเจ็ดวันให้กับเตหะรานเมื่อสัปดาห์ก่อน ให้สหรัฐและอิหร่านค่อย ๆ สร้างความไว้เนื้อเชื่อใจกันในแต่ละวันก่อนเจรจาสันติภาพในวงกว้าง

อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านรายหนึ่งให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าวรอยเตอร์เมื่อวันศุกร์ว่า รัฐบาลเตหะรานเห็นว่าข้อเสนอดังกล่าวยังไม่เป็นที่น่าพอใจ

อิหร่านนั้นเสนอแผนเจ็ดวันของตนเองมาตั้งแต่เดือน ก.ย. แต่ถูกทรัมป์ปฏิเสธ แผนการดังกล่าวเรียกร้องให้วอชิงตันยกเลิกปิดล้อมท่าเรืออิหร่าน, เลิกอายัดทรัพย์สิน และเห็นชอบเส้นทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซที่อิหร่านสนับสนุน แล้วอิหร่านจะเปิดช่องแคบอีกครั้ง

ตามรายงานข่าวเมื่อวันเสาร์ของอัลจาซีราห์ นายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่านกล่าวว่า อิหร่านกำลังพิจารณาจดหมายของแวนซ์ แผนการของอิหร่านมีเพียงข้อเสนอฉบับเดียวที่อยู่บนโต๊ะเจรจาในขณะนี้มีเป้าหมายเพื่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซให้กลับมาใช้งานได้อีกครั้งหนึ่ง