ทรัมป์ยกระดับข้อเรียกร้องต่ออิหร่าน ดีลเปิดฮอร์มุซเร็วส่อล่ม

บลูมเบิร์ก รายงานว่า ประธานาธิบดีสหรัฐ โดนัลด์ ทรัมป์ ออกข้อเรียกร้องใหม่ในวงกว้างต่ออิหร่าน หลังจากที่เตหะรานย้ำจุดยืนเรียกร้องค่าชดเชยความเสียหายเป็นส่วนหนึ่งของการเจรจายุติความขัดแย้ง ส่งผลให้ความหวังต่อการบรรลุข้อตกลงอย่างรวดเร็วเพื่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งเริ่มเลือนราง ขณะที่ราคาน้ำมันพุ่งขึ้นอีกระลอก

 

ทรัมป์ระบุผ่านสื่อสังคมออนไลน์ว่า “ผมขอเรียกร้องให้อิหร่านชดเชยความเสียหายให้กับเหยื่อที่ถูกสังหาร และบาดเจ็บสาหัสจากระเบิดข้างถนน และความขัดแย้งต่างๆ ของพวกเขา นอกจากนี้ควรมีการจ่ายค่าชดเชยให้กับครอบครัวของผู้ประท้วงผู้บริสุทธิ์นับหลายแสนคนที่อิหร่านสังหารตลอดช่วง 50 ปีที่ผ่านมา”

• ดีลเปิดช่องแคบฮอร์มุซส่อล่ม

ข้อเรียกร้องชุดใหม่นี้ ซึ่งทรัมป์ระบุว่า จะถูกบรรจุ “อย่างชัดเจนในทุกการเจรจาในอนาคต” มีแนวโน้มสูงว่าจะถูกอิหร่านปฏิเสธ โดยก่อนหน้านี้ฝ่ายเตหะรานย้ำว่าพวกเขาต้องการค่าชดเชยจากสงครามที่สหรัฐ และอิสราเอลเปิดฉากเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ไม่นานหลังจากโพสต์ดังกล่าว ทรัมป์ยังขยายขอบเขตข้อเรียกร้อง โดยระบุว่าอิหร่านควรต้องรับผิดชอบต่อ “ความเสียหาย และการเสียชีวิตของผู้คนในเลบานอน ซีเรีย เยเมน และกาซา” แม้จะไม่ได้ให้รายละเอียดเพิ่มเติม

 

ท่าทีที่แข็งกร้าวขึ้นของทั้งสองฝ่ายทำให้มีความเป็นไปได้น้อยลงที่วอชิงตัน และเตหะรานจะบรรลุข้อตกลงใดๆ เกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซในอนาคตอันใกล้ ซึ่งอาจช่วยยุติสงครามได้ ก่อนหน้านี้ ทรัมป์ และเจ้าหน้าที่สหรัฐ คนอื่นเคยส่งสัญญาณเชิงบวกต่อบรรยากาศในตลาด โดยบอกว่าข้อตกลงกับเตหะรานมีแนวโน้มเข้าใกล้มากขึ้น ขณะเดียวกัน อิหร่าน และโอมานก็กำลังเจรจาคู่ขนานเกี่ยวกับสถานะของช่องแคบฮอร์มุซ

 

• ตลาดพลังงานป่วน

ด้านตลาดพลังงาน ราคาน้ำมันดิบเบรนท์พุ่งขึ้นราว 5% ในวันจันทร์ ปิดการซื้อขายใกล้ 88 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ต่อเนื่องจากการปรับขึ้นมากกว่า 5% ในสามวันก่อนหน้า ขณะที่สัญญาน้ำมันดีเซลยุโรปทะยานขึ้นกว่า 10% หลังโรงกลั่นในซาอุดีอาระเบีย ลิเบีย และรัสเซียถูกโจมตี ส่งผลให้ตลาดเชื้อเพลิงซึ่งเป็น “แรงขับเคลื่อนหลักของเศรษฐกิจโลก” ตึงตัวมากยิ่งขึ้น

 

• ท่าทีอิหร่านยังแข็งกร้าว

แม้ว่าทรัมป์จะยืนยันเมื่อวันจันทร์ว่า ค่าชดเชยสำหรับอิหร่าน "ไม่เคยถูกกล่าวถึงในการเจรจาหรือการประชุมใดๆ ของเรา" แต่บันทึกความเข้าใจ (MOU) 14 ข้อที่อิหร่าน และสหรัฐ ตกลงกันไว้เมื่อเดือนมิถุนายน รายละเอียดระบุถึงแผนการสำหรับวอชิงตัน และพันธมิตรในภูมิภาคในการจัดตั้งกองทุนมูลค่า 3 แสนล้านดอลลาร์เพื่อ "การฟื้นฟู และการพัฒนาทางเศรษฐกิจ" ของอิหร่านหลังสงคราม

 

ในวันจันทร์ เจ้าหน้าที่อิหร่านได้ย้ำข้อเรียกร้องขอค่าปฏิกรรมสงคราม และเชื่อมโยงประเด็นนี้โดยตรงกับการเปิดช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่ข้อความในบันทึกความเข้าใจเมื่อเดือนมิถุนายน ระบุเพียงว่า "กลไกการดำเนินงาน" สำหรับกองทุนดังกล่าวจะถูกจัดตั้งขึ้นภายใน 60 วันนับจากการลงนามในข้อตกลง

 

"ตราบใดที่การกระทำอันเป็นปฏิปักษ์ยังคงดำเนินต่อไป เงื่อนไขในการสร้างความปลอดภัยให้แก่เส้นทางน้ำนี้ก็ยังไม่เกิดขึ้น" เอสมาอิล บากาอี  โฆษกกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านกล่าวกับผู้สื่อข่าว "การเปิดเส้นทางน้ำอีกครั้งขึ้นอยู่กับการที่สหรัฐ ยุติการกระทำที่ผิดกฎหมาย ยกเลิกการปิดล้อม และชดเชยความเสียหาย"

 

• ทรัมป์เปลี่ยนยุทธวิธีใช้เศรษฐกิจกดดันอิหร่านแทน อ้างคุมเกมแบบเงียบๆ

ก่อนหน้านี้ ทรัมป์ได้ส่งสัญญาณเมื่อวันอาทิตย์ ว่า เขาพร้อมที่จะปล่อยให้แรงกดดันทางเศรษฐกิจต่ออิหร่านเพิ่มขึ้น แทนที่จะเปิดฉากการโจมตีทางทหารครั้งใหม่เพื่อบังคับให้เปิดเส้นทางน้ำสำคัญสำหรับการขนส่งน้ำมัน และก๊าซ

 

ทรัมป์ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าวแอ็กซิออส ว่า “เรากำลังจับตาอิหร่านที่มีเงินเฟ้อสูงมาก และข้อเท็จจริงที่ว่าพวกเขาไม่มีเงิน” พร้อมกล่าวว่า การปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐ กำลังทำให้ปัญหาการเงินของอิหร่านเลวร้ายลง และเสริมว่า “เราแค่คุมเกมแบบเงียบๆ”

 

ความเห็นของประธานาธิบดีถือเป็นการปรับเปลี่ยนท่าทีจากคำขู่ซ้ำๆ ที่จะยกระดับการยิงถล่มทิ้งระเบิดใส่อิหร่าน และมีขึ้นท่ามกลางการเจรจาที่ยืดเยื้อระหว่างเตหะราน และโอมานเพื่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซ 

 

ในวันจันทร์ ทรัมป์บอกกับผู้สื่อข่าวที่ทำเนียบขาวว่า ช่องแคบฮอร์มุซ "เปิดแล้วในตอนนี้" และอยู่ภายใต้การควบคุมของสหรัฐ เมื่อถูกถามเกี่ยวกับการยกระดับทางทหาร ทรัมป์ กล่าวว่าสหรัฐ ยังคงมีศักยภาพนั้น และ "ถ้าเราต้องการทำแบบนั้น ใช่ แล้วคุณจะได้รู้กัน"

 

• เดโมแครตชี้ทรัมป์กำลังแพ้สงคราม

ฝั่งพรรคเดโมแครต ซึ่งเน้นย้ำถึงภาระค่าครองชีพที่สูงขึ้นจากผลพวงของสงครามให้เป็นประเด็นหลักในการเลือกตั้งกลางเทอม กล่าวว่า ทรัมป์กำลังดิ้นรนหาทางลงจากความขัดแย้งที่เขาเป็นผู้ก่อขึ้น

 

"โดนัลด์ ทรัมป์ นำเราเข้าสู่สงครามที่ผิดกฎหมาย กำลังพ่ายแพ้ในสงครามที่ผิดกฎหมายของเขา และไม่มีทางออกจากสงครามที่ผิดกฎหมายนี้" ชัค ชูเมอร์ (Chuck Schumer) ผู้นำเสียงข้างน้อยของพรรคเดโมแครตในวุฒิสภา กล่าว "การขาดยุทธศาสตร์ วินัย และความสามารถในการเจรจาอย่างจริงจังของเขากำลังตกเป็นอันตรายต่อกองทัพของเรา และทำให้ราคาสินค้าพุ่งสูงขึ้นสำหรับคนอเมริกันทั่วไป"

• อิหร่านยืนยันคุมช่องแคบฮอร์มุซ แต่งตั้งผู้นำสายเหยี่ยว

ในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา อิหร่านเน้นย้ำถึงความมุ่งมั่นที่จะใช้อำนาจควบคุมช่องแคบฮอร์มุซต่อไปเมื่อเผชิญกับการคัดค้านของสหรัฐ โดยแต่งตั้ง โมห์เซน เรซาอี (Mohsen Rezaee) อดีตผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามสายแข็ง ให้ดำรงตำแหน่งสูงสุดด้านความมั่นคง

 

ในฐานะผู้สนับสนุนให้อิหร่านเข้าควบคุมเส้นทางน้ำอย่างเต็มรูปแบบ เขาเคยดำรงตำแหน่งที่ปรึกษาทางทหารของ โมจตาบา คาเมเนอี (Mojtaba Khamenei) ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน และปัจจุบันจะดำรงตำแหน่งเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุด ซึ่งทำหน้าที่ประสานงานการตัดสินใจเกี่ยวกับสงคราม และการเจรจาเพื่อยุติความขัดแย้ง

 

เรซาอี เข้ามาแทนที่ โมฮัมหมัด บาเกอร์ โซลฆาดร์ (Mohammad Bagher Zolghadr) สายแข็งอีกคนที่รับตำแหน่งใหม่เป็นที่ปรึกษาทางการเมืองของผู้นำสูงสุด การแต่งตั้งดังกล่าวถูกรายงานโดยสำนักข่าวสาธารณรัฐอิสลามไออาร์เอ็นเอ (IRNA) ซึ่งเป็นของรัฐบาลเมื่อค่ำวันอาทิตย์

 

ในช่วงสุดสัปดาห์ อับบาส อารักชี  รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน กล่าวว่า ข้อตกลงกับโอมานเพื่อจัดตั้งเส้นทางเดินเรือผ่านช่องแคบนั้น "ใกล้มากแล้ว" โดยไม่ได้ให้รายละเอียดเชิงลึก เขากล่าวปฏิเสธการเจรจาโดยตรงกับสหรัฐ ในขณะนี้ แต่ระบุว่าทั้งสองฝ่ายกำลังแลกเปลี่ยนข้อความผ่านคนกลาง

 

ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งหนึ่งในสี่ของน้ำมัน และก๊าซธรรมชาติเหลวของโลกเคยถูกขนส่งผ่านก่อนเกิดสงคราม ได้กลายเป็นประเด็นติดขัดสำคัญในการเจรจาเพื่อยุติการสู้รบอย่างถาวร ซึ่งเริ่มขึ้นเมื่อสหรัฐ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีทางอากาศใส่อิหร่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ทรัมป์ได้เรียกร้องให้เปิดเส้นทางเดินเรืออย่างเสรีมานานหลายเดือน

 

ข้อเรียกร้องของเตหะรานสำหรับการเปิดใช้อย่างเต็มรูปแบบนั้น รวมถึงการให้สหรัฐ ยกเลิกการปิดล้อมทางเรือต่อท่าเรือของอิหร่าน การปลดล็อกอายัดทรัพย์สิน และการชดเชยความเสียหายจากสงคราม นอกจากนี้ยังเรียกร้องให้ยุติการโจมตีกองกำลังที่อิหร่านสนับสนุนในเลบานอน อิรัก เยเมน และกาซาอย่างถาวร ยังไม่แน่ชัดว่าอิหร่านจะยึดมั่นตามรายการเงื่อนไขเหล่านี้อย่างเคร่งครัดเพียงใด

 

ข้อเรียกร้องบางอย่างจะเป็นเรื่องยากสำหรับสหรัฐ ที่จะบรรลุผลเพียงลำพัง ในกาซา ข้อเสนอโดยตัวกลางที่ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐ ในการปลดอาวุธกลุ่มฮามาสที่สนับสนุนโดยอิหร่าน และผลักดันกองทัพอิสราเอลออกจากดินแดนปาเลสไตน์ ถูกปฏิเสธโดย นายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู  ของอิสราเอลเมื่อวันอาทิตย์

 

• กบฏฮูตีปะทะเดือดกับกองกำลังรัฐบาลเยเมน

ในเยเมน การปะทะกันระหว่างกลุ่มกบฏฮูตีที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านกับกองกำลังของรัฐบาลที่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติซึ่งสนับสนุนโดยซาอุดีอาระเบียที่อยู่ใกล้เคียงได้ยกระดับขึ้น กลุ่มฮูตีอ้างว่าได้โจมตีโรงกลั่นจาซาน ของซาอุดี อารัมโค (Saudi Aramco) เมื่อวันอาทิตย์ ขณะที่ทางการซาอุดีอาระเบียรายงานว่าเกิดเพลิงไหม้ซึ่งสามารถดับได้อย่างรวดเร็วและไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บ

 

เหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นเหตุเพลิงไหม้ครั้งที่สอง อย่างน้อยที่สุดในรอบเดือนที่เกิดกับคอมเพล็กซ์โรงกลั่นขนาดกำลังการผลิต 400,000 บาร์เรลต่อวัน ภาพถ่ายดาวเทียมในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม เผยให้เห็นเพลิงไหม้ถังเก็บน้ำมันหลังจากการโจมตีอีกครั้งที่กลุ่มฮูตีกล่าวอ้าง

 

 

 

 

พิสูจน์อักษร....สุรีย์  ศิลาวงษ์