ปักหมุดคาซัคสถาน ประตูสู่เอเชียกลาง โอกาสใหม่ธุรกิจไทย

การเดินทางเยือนสาธารณรัฐคาซัคสถานเมื่อสัปดาห์ก่อนของสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ไม่ได้เพียงเข้าคารวะประธานาธิบดีคาซีม-โยมาร์ต โตคาเยฟ และหารือกับเยียร์เมค โคเชียร์บาเยฟ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเท่านั้น แต่ยังมีภารกิจนำคณะภาคเอกชนไทยจาก 11 บริษัท เข้าร่วมงาน Thailand - Kazakhstan Business Forum ที่เมืองอัลมาตี เพื่อส่งเสริมการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างภาคเอกชนของทั้งสองประเทศ เป็นการเปิดโอกาสใหม่ๆ ทางการค้าการลงทุนระหว่างกัน

โอกาสดังกล่าวสะท้อนออกมาจากถ้อยแถลงสีหศักดิ์ในพิธีเปิด Thailand - Kazakhstan Business Forum ว่า  คาซัคสถานมีบทบาทสำคัญในเวทีโลก  เศรษฐกิจเติบโตอย่างรวดเร็วราว 6% ถือว่า สูงสุดประเทศหนึ่งของโลก   ไทยและคาซัคสถานจะกระชับความสัมพันธ์ให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้นทั้งความร่วมมือทางการเมือง เศรษฐกิจ การค้า การลงทุน ประชาชนสู่ประชาชน ตลอดห้าปีข้างหน้า

สีหศักดิ์ตั้งข้อสังเกตว่า แม้การค้าระหว่างสองประเทศเติบโตถึง 11%  แต่คิดเป็นมูลค่าเพียง 170 ล้านดอลลาร์เท่านั้น 

"หลังจากหารือกับรัฐมนตรีต่างประเทศคาซัคสถาน ผมบอกว่า เราต้องตั้งเป้าให้สูงขึ้นเป็น 1,000 ล้านดอลลาร์ภายในห้าปี ตอนนี้โลกกำลังเปลี่ยนแปลง เราจะพึ่งพาตลาดเดิมๆ หุ้นส่วนเดิมๆ ไม่ได้อีกต่อไป ประเทศไทยใช้นโยบายการทูตเศรษฐกิจเชิงรุก สร้างความหลากหลายในการหาตลาดและโอกาสใหม่อย่างคาซัคสถาน" 

•  ไทย-คาซัคสถานส่งเสริมกันและกัน

รองนายกฯ กล่าวด้วยว่า งาน Thailand - Kazakhstan Business Forum นักธุรกิจจากทั้งสองฝ่ายมาร่วมงานกันเต็มห้อง เป็นสัญญาณบ่งบอกว่าสองประเทศสามารถร่วมมือกันได้อีกมากในแง่ของการค้าการลงทุน  ตนมั่นใจมากต่อการเป็นพันธมิตรทางเศรษฐกิจระหว่างไทยกับคาซัคสถานเพราะต่างฝ่ายต่างส่งเสริมซึ่งกันและกัน 

ประการแรก สองประเทศต่างมีข้อได้เปรียบในแง่ของทำเลยุทธศาสตร์ คาซัคสถานเป็นประตูสู่ตลาดเอเชียกลางมีกลุ่มที่เรียกว่า C5, C6 และ C7 รวมถึงอาเซอร์ไบจาน ประชากรรวมกันราว 100 ล้านคน มีศักยภาพมหาศาล คาซัคสถานเป็นศูนย์กลางของ Trans-Caspian International Transport Corridor 

ในเวลาเดียวกันไทยเป็นประตูสู่อาเซียนที่ขณะนี้ได้ติมอร์เลสเตเป็นสมาชิกใหม่รวมเป็น 11 ประเทศ ประชากรรวมกันเกือบ 700 ล้านคน ประชาชนมีกำลังซื้อเพิ่มมากขึ้น อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจน่าประทับใจเฉลี่ย 5% และที่สำคัญไปกว่านั้นคือมีเขตการค้าเสรีอาเซียนที่สมาชิกกำลังบูรณาการเศรษฐกิจเข้าด้วยกัน ดังนั้นการเข้าไปทำธุรกิจในประเทศไทย เท่ากับว่าได้เข้าไปทำธุรกิจในอาเซียนด้วย

ประการที่ 2 ขณะนี้ไทยขอการสนับสนุนจากคาซัคสถานให้เริ่มการเจรจาเขตการค้าเสรีกับสหภาพเศรษฐกิจยูเรเซีย (Eurasian Economic Union) ซึ่งคาซัคสถานในฐานะประธานประจำปี 2026 ยินดีสนับสนุน 

•  โอกาสการค้าการลงทุน

สีหศักดิ์ เผยถึงโอกาสความร่วมมือระหว่างไทยและคาซัคสถานที่โดดเด่นมี 3 ด้าน ได้แก่ 1) อาหารและความมั่นคงด้านอาหาร ไทยเป็นประเทศผลิตอาหาร เรียกตนเองว่าครัวโลก แต่ก็อยากเข้ามาลงทุนในคาซัคสถานเพื่อใช้เป็นแพลตฟอร์มศูนย์กลางแปรรูปอาหาร และช่วยพัฒนาคาซัคสถานให้เป็นฮับการแปรรูปอาหารได้

2) ความมั่นคงด้านพลังงานและแร่ธาตุสำคัญ  จากวิกฤติช่องแคบฮอร์มุซ ไทยจำเป็นต้องหาแหล่งพลังงานจากที่อื่นๆ เป็นทางเลือก คาซัคสถานเป็นประเทศหนึ่งในแง่ของทางเลือกอุปทานพลังงาน ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะได้หารือกันต่อไป

ขณะที่แร่ธาตุสำคัญ จำเป็นมากสำหรับอุตสาหกรรมใหม่และอุตสาหกรรมก้าวหน้า คาซัคสถานมีทรัพยากรเหล่านี้มหาศาล ซึ่งจำเป็นสำหรับไทยในการทรานส์ฟอร์มไปเป็นผู้ผลิตยานยนต์ไฟฟ้า

3)  การท่องเที่ยว หลังจากมีเที่ยวบินตรงระหว่างกันนักท่องเที่ยวจากทั้งสองประเทศก็เพิ่มจำนวนขึ้น แต่จำเป็นต้องเพิ่มเที่ยวบินอีก อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของคาซัคสถานถือว่ามีศักยภาพมาก เครือโรงแรมดังของไทยกำลังจับตาคาซัคสถานอาจมาสร้างหรือบริหารจัดการโรงแรมที่นี่ ต่อเนื่องไปถึงการตั้งศูนย์ฝึกอบรมบุคลากรทางการท่องเที่ยวที่นี่หรือเชิญชาวคาซัคสถานไปฝึกอบรมในประเทศไทย 

นอกจากนี้รัฐมนตรีต่างประเทศคาซัคสถานยังเสนอไอเดียตั้งเขตอุตสาหกรรมพิเศษของไทยขึ้นที่คาซัคสถานเพื่อดึงดูดนักลงทุนไทย

อาร์มัน อิสเซตอฟ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ อดีตเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐคาซัคสถานประจำประเทศไทย กล่าวว่า มีบริษัทไทยประมาณ 50 แห่งที่ดำเนินธุรกิจอย่างประสบความสำเร็จในคาซัคสถาน โดยมีความสนใจร่วมกันอย่างมากในการสร้างความสัมพันธ์ทางธุรกิจใหม่ๆ โดยศักยภาพสำหรับความร่วมมือทางการค้าและการลงทุน ได้แก่ เกษตรกรรม, แปรรูปอาหาร, ขนส่งและโลจิสติกส์, เฮลธ์แคร์ (โดยเฉพาะการท่องเที่ยว), เทคโนโลยีดิจิทัล, พลังงานหมุนเวียน, ปิโตรเคมี, ภาคการผลิต

ขณะนี้คาซัคสถานกำลังเปลี่ยนผ่านจากเศรษฐกิจที่พึ่งพาวัตถุดิบไปสู่เศรษฐกิจที่หลากหลาย ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม มุ่งเน้นการปรับปรุงการกำกับดูแลกิจการ เสริมสร้างหลักนิติธรรม และสร้างสภาพแวดล้อมการลงทุนที่โปร่งใสและคาดการณ์ได้

•  จุดแข็งคาซัคสถาน

อิสเซตอฟกล่าวต่อไปว่า นับตั้งแต่ได้รับเอกราช คาซัคสถานดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (เอฟดีไอ) ได้มากกว่า 4.8 แสนล้านดอลลาร์ เป็นจุดหมายปลายทางชั้นนำในเอเชียกลาง ปีที่แล้ว คาซัคสถานได้รับเอฟดีไอ รวมทั้งสิ้น 2.05 หมื่นล้านดอลลาร์  เป็นปลายทางเอฟดีไออันดับหนึ่งในเอเชียกลาง และเป็นอันดับต้น ๆ ในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล

ไม่เพียงเท่านั้นคาซัคสถานยังได้รับการยอมรับว่าเป็นเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาค  มีเงินสำรองระหว่างประเทศ 1.14 แสนล้านดอลลาร์ (37% ของจีดีพี) เป็นแรงขับเคลื่อนการเติบโตและความมั่นคง

•  เอกชนสนใจสำรวจโอกาส

เกรียงไกร กาญจนะโภคิน ผู้ก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่ม บริษัท อินเด็กซ์ ครีเอทีฟ วิลเลจ จำกัด (มหาชน) บริษัทจัดงานอีเวนต์ อันดับต้นๆ ของประเทศไทย เผยว่า อินเด็กซ์เคยมาทำไทยแลนด์พาวิลเลียนในงานอัสตานาเอ็กซ์โป เมื่อปี 2017 จึงคุ้นเคยกับคาซัคสถาน  รอบนี้เหมือนเป็นเหตุบังเอิญเมื่ออินเด็กซ์ตั้งใจมาทำเทรดโชว์เอ็กซ์ฮิบิชันนำผู้ประกอบการไทยมาที่นี่อยู่แล้ว  โดยพิจารณาจากการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจและประชากรของคาซัคสถาน โดยอินเด็กซ์วางแผนว่า จะเริ่มทำเทรดเอ็กซิบิชันที่อัสตานา ราวเดือน มิ.ย. ก.ค. ปีหน้า แต่เมื่อได้รับการชักชวนจากทางการไทยจึงร่วมเดินทางมาดูตลาดและพื้นที่

“เราจะมาหาโลคอลพาร์ทเนอร์ที่นี่ ต้องบอกว่า know-how และ experience ของเรามาไกลกว่าเขาประมาณหนึ่ง เลยมองเห็นโอกาสว่าน่าจะมาทำอะไรที่นี่ได้” เกรียงไกรกล่าวพร้อมแนะนำภาคเอกชนไทยที่อยากเข้าตลาดนี้ว่า อยากให้มองคาซัคสถานในมุมใหม่ ว่าไม่ได้เป็นประเทศมุสลิมสายเข้มงวด แต่เปิดกว้าง ผสมผสานหลายวัฒนธรรม ผลิตภัณฑ์มวลรวมต่อหัวสูงกว่าไทยหนึ่งเท่า กำลังซื้อสูง ประชาชนรู้จักประเทศไทยเป็นอย่างดีเพราะเคยมาเที่ยว โอกาสของสินค้าไทยจึงมีมากมาย

 อุทัย อุทัยแสงสุข กรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) เผยว่า สินค้าของแสนสิริคือที่อยู่อาศัยซึ่งก็คล้ายกับการส่งออก ที่เป็นการส่งสินค้าไปขายต่างประเทศแล้วเอาเงินเข้ามา แต่คอนโดมิเนียมเป็นสินค้าที่อยู่ในประเทศ ดีกว่าการส่งออกตรงที่เป็นการดึงคนต่างชาติให้เข้ามาอยู่อาศัยในประเทศไทยด้วย ซึ่งแสนสิริทำมานานแล้ว บุกไปฮ่องกง สิงคโปร์ไต้หวัน เกาหลีใต้ จีนแผ่นดินใหญ่ ช่วงหลังมีลูกค้าหลักเป็นเมียนมา ออสเตรเลีย อังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี

“คาซัคสถานเป็นประเทศหนึ่งที่อยู่ใกล้รัสเซีย ซึ่งเป็นลูกค้าเราเยอะในช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน จึงคิดว่าน่าจะมีลูกค้าจากคาซัคสถานมาทำจอยท์เวนเจอร์โครงการกับแสนสิริในเมืองไทยได้” อุทัยกล่าว 

สุรีย์ ชูรัฐเจริญ ที่ปรึกษาสำนักงานประธานและเจ้าหน้าที่บริหารบริษัท สำนักบริหารองค์กร บริษัท เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ จำกัด (มหาชน) เผยว่า เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ ยังไม่ได้ตัดสินใจ เพิ่งมาสำรวจตลาดครั้งแรก

“ก่อนหน้านี้ยังไม่คิดถึงที่นี่ ยังไม่เน้นภูมิภาคนี้ แต่การที่ Trade Commission ของคาซัคสถานได้แวะไปประเทศไทยเมื่อเดือน พ.ค. จึงมาสำรวจตลาด บรรยากาศที่ได้มาคาซัคสถานรู้สึกถึงความพร้อม ความเป็นมิตร การมาร่วม Business Forum ในครั้งนี้คาดหวังว่า คนในภูมิภาคนี้จะรู้จักสินค้าของเราและหาโอกาสการเชื่อมโยงกันในอนาคต” ผู้บริหารจากเบอร์ลี่ ยุคเกอร์ให้ความเห็น 

ด้าน เมธา จารัตนากร กรรมการผู้จัดการ  บริษัท ซีไอพี แวลู จำกัด ซึ่งนำสินค้าที่มีศักยภาพสำหรับตลาดคาซัคสถานหลากหลายชนิดมาร่วมงาน ทั้งอาหาร อาหารทะเล อาหารทะเลตากแห้ง ขนมขบเคี้ยว ผลไม้เมืองร้อน น้ำผึ้งดอกลำไย ที่ชาวคาซัคสถานชอบ รวมถึงอาหารสัตว์เลี้ยง แนะนำว่า ความยากของตลาดคาซัคสถานอยู่ที่โลจิสติกส์และความคุ้นเคย 

"บางคนเอาสินค้าที่ไปได้ดีในตลาดอื่นมาขายปรากฏว่าผลประกอบการไม่ดีเพราะคุณไม่ได้ศึกษาตลาดก่อน ถ้าศึกษาตลาดแล้ว บินมาแล้ว แล้วนำสินค้าที่สอดรับกับความต้องการมาตั้งคุณจะได้รับฟีดแบ็คที่ดี” ส่วนโลจิสติกส์ตอนนี้ทำได้โดยการส่งมาที่จีนก่อนแล้วต่อมาที่คาซัคสถานได้ เมธาเผยด้วยว่า รอบนี้ซีไอพี แวลู ได้นำสินค้านวัตกรรมจำพวก functional product เช่น healthy snack มาทดลองตลาดด้วย แม้มีราคาแพงเล็กน้อยแต่ลูกค้าคาซัคสถานสนใจกันมาก

•  รู้จักตลาดคาซัคสถาน

 สถานะทางยุทธศาสตร์โลก: โอกาสทางการค้าและการลงทุน

-รักษาความสัมพันธ์ที่เป็นมิตรและเป็นประโยชน์ร่วมกันในระดับโลก 

-วางตำแหน่งคาซัคสถานในฐานะพันธมิตรที่น่าเชื่อถือ

-เป็นสะพานเชื่อมระหว่างตะวันออกและตะวันตก

-ทำเลที่ตั้งที่ดีเยี่ยม เป็นจุดเชื่อมต่อเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างเอเชียกลางและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

 กลไกสนับสนุนนักลงทุนแข็งแกร่ง

-สภาประธานาธิบดี: สภาผู้ลงทุนต่างชาติ  ประธานาธิบดีเป็นประธาน พิจารณาประเด็นเชิงกลยุทธ์ที่ผู้ลงทุนต่างชาติหยิบยกขึ้นมา

-สภาที่ปรึกษาของนายกรัฐมนตรี: สภาการลงทุน ภายใต้การกำกับดูแลของนายกรัฐมนตรี มีหน้าที่จัดการวาระการลงทุนทั้งในเชิงระบบและในปัจจุบัน

-การสนับสนุนอย่างครอบคลุม: รัฐบาลเสนอสิ่งจูงใจทางการเงินและไม่ใช่ทางการเงินอย่างครอบคลุมสำหรับโครงการลงทุน

-เขตเศรษฐกิจพิเศษ 17 แห่งทั่วประเทศมีโครงสร้างพื้นฐานที่ครบครันและเครื่องมือการลงทุนที่หลากหลาย

-ข้อตกลงการลงทุน: เครื่องมือสนับสนุนจากภาครัฐรูปแบบใหม่ช่วยให้สามารถทำข้อตกลงการลงทุนโดยตรงกับรัฐบาลได้  นำเสนอสิ่งจูงใจที่ปรับแต่งอย่างเหมาะสม ให้ความมั่นคงทางกฎหมายสูงสุด 25 ปี

-KazakhInvest: บริษัทแห่งชาติ  พัฒนาข้อเสนอการลงทุนสำหรับโครงการสำคัญ  และให้คำแนะนำแก่นักลงทุนเกี่ยวกับโอกาสต่างๆ