สหรัฐ-อิหร่านแลกเปลี่ยนร่างข้อตกลง อิสราเอลยกระดับรุกเลบานอน

บลูมเบิร์ก รายงานว่า สหรัฐและอิหร่านได้ส่งข้อความโต้ตอบกันตลอดสุดสัปดาห์ เพื่อขอแก้ไขร่างข้อตกลงที่จะขยายเวลาหยุดยิงและเปิดช่องแคบฮอร์มุส แต่ยังไม่ชัดเจนว่าทั้งสองฝ่ายมีความคืบหน้ามากเพียงใดขณะเดียวกัน อิสราเอลก็ขยายการบุกภาคพื้นดินในเลบานอน ทำให้การหยุดยิงที่เปราะบางกับเพื่อนบ้านทางเหนือพังทลายลง

 

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ยังไม่ได้กล่าวถึงอิหร่านอีกเลย นับตั้งแต่การประชุมในห้องสถานการณ์วิกฤตของทำเนียบขาวเมื่อวันศุกร์ (29 พ.ค. 69) ซึ่งเขาระบุว่าคาดว่าจะประกาศข้อตกลงได้ ในโพสต์บนสื่อสังคมออนไลน์ก่อนหน้านั้น เขาย้ำข้อเรียกร้องของตน รวมถึงให้อิหร่านระงับโครงการนิวเคลียร์ และฟื้นฟูสถานะของช่องแคบให้กลับมาเป็นเส้นทางเดินเรือนานาชาติที่เสรีเหมือนเดิมอย่างเต็มรูปแบบ

 

สำนักข่าวทาสนิม ซึ่งเป็นสื่อกึ่งทางการและมีความใกล้ชิดกับกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม รายงานเมื่อวันอาทิตย์ว่า ทั้งสองฝ่ายยังคงเสนอแก้ไขเพิ่มเติมร่างข้อตกลงกันต่อไป แต่ก็ระบุว่าทั้งสหรัฐ และอิหร่านอาจปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ในที่สุด และทำให้ข้อตกลงล่มได้นายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน กล่าวตามการรายงานของทาสนิม ว่า การเจรจาและการส่งข้อความยังดำเนินอยู่ และก่อนจะได้ข้อสรุปที่แน่นอน ยังไม่สามารถตัดสินอะไรได้

ในอีกด้านหนึ่ง อิสราเอลเปิดปฏิบัติการรุกเข้าไปในเลบานอนครั้งใหญ่ที่สุดในรอบกว่าสี่ทศวรรษ ขณะที่ฮิซบุลเลาะห์ ซึ่งเป็นพันธมิตรภูมิภาคที่ทรงอิทธิพลที่สุดของอิหร่าน เพิ่มการโจมตีทางตอนเหนือของอิสราเอล

กองทัพอิสราเอลระบุว่าฮิซบอลเลาะห์ยิง “วัตถุระเบิดพุ่ง” มากกว่า 300 ลูกใส่ทหารอิสราเอลในเลบานอนและพื้นที่ทางตอนเหนือของอิสราเอลตลอดช่วงสุดสัปดาห์

 

กรอบเวลาที่กำลังถกเถียงกันยังรวมถึงข้อเสนอเรื่องช่องแคบฮอร์มุสด้วย โดยสื่อของอิหร่านรายงานว่าร่างใหม่ให้อิหร่านมี “อำนาจแต่เพียงผู้เดียว” ในการกำหนดลักษณะของเรือที่ผ่านช่องแคบ ซึ่งเป็นเงื่อนไขที่สหรัฐ ไม่น่าจะยอมรับ

ครั้งหนึ่งโดนัลด์ ทรัมป์ เคยกล่าวว่าอิหร่านและสหรัฐอาจร่วมมือกันบริหารจัดการเส้นทางเดินเรือในรูปแบบกิจการร่วมค้า ทว่าในสัปดาห์นี้ ผู้นำสหรัฐกลับระบุว่า จะไม่มีประเทศใดประเทศหนึ่งได้เข้าควบคุมช่องแคบนี้แต่เพียงผู้เดียว แต่สหรัฐฯ จะเป็นฝ่ายทำหน้าที่ "เฝ้าดูแล"  เส้นทางดังกล่าวเอง

อีกด้านหนึ่ง รายงานระบุว่า สหรัฐได้ให้คำมั่นว่าจะเปิดทางให้อิหร่านสามารถเข้าถึงเงินที่ถูกสหรัฐอายัดไว้มูลค่า 12,000 ล้านดอลลาร์ภายใน 60 วัน โดยจะโอนตรงเข้าสู่ธนาคารของอิหร่านโดยไม่มีข้อจำกัด ตามรายงานของสถานีโทรทัศน์อิหร่าน ซึ่งเสริมว่าเอกสารฉบับนี้ยังเป็นเพียง “ไม่เป็นทางการ” และยังไม่ได้ “ข้อสรุปสุดท้าย”  

ทำเนียบขาวปฏิเสธที่จะแสดงความเห็นต่อรายงานฉบับนี้  

รัฐมนตรีคลังสหรัฐสก็อตต์ เบสเซนต์ ระบุว่า ข้อผูกพันของอิหร่านที่จะยุติความพยายามในการแสวงหาอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งเป็นประเด็นขัดแย้งสำคัญมาอย่างยาวนาน ถูกหยิบยกขึ้นหารือบนโต๊ะเจรจากับสหรัฐแล้ว  

 

“นี่เป็นครั้งแรกในรอบ 47 ปี ที่ฝ่ายอิหร่านยอมเปิดใจพูดคุยถึงการไม่มีอาวุธนิวเคลียร์” เบสเซนต์กล่าวในรายการ Sunday Morning Futures ของทีวีฟอกซ์นิวส์ “ตอนนี้เรื่องนี้ถูกหยิบขึ้นมาบนโต๊ะเจรจาเป็นครั้งแรก ต้องขอบคุณประธานาธิบดีทรัมป์”  

 

อิหร่านยืนยันซ้ำแล้วซ้ำเล่าตั้งแต่ข้อตกลงนิวเคลียร์ปี 2015 ที่ทำกับรัฐบาลโอบามา ว่าตนไม่ได้มุ่งพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ และในข้อตกลงนั้น อิหร่านตกลงจะจำกัดระดับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม โดยอ้างว่าเพื่อใช้ในการผลิตพลังงาน และจะส่งคลังยูเรเนียมสำรองออกนอกประเทศ แต่เมื่อทรัมป์ยกเลิกข้อตกลงดังกล่าวในสมัยแรกที่ดำรงตำแหน่ง อิหร่านก็กลับมาเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเกินระดับที่ข้อตกลงสมัยโอบามาอนุญาต  

• ตลาดการเงินป่วนตามข่าว

ตลาดการเงินผันผวนอย่างหนักตามท่าทีและวาทกรรมที่เปลี่ยนไปอย่างฉับพลัน แต่ความหวังต่อการขยายเวลาหยุดยิงได้ช่วยหนุนให้ตลาดหุ้นปรับตัวขึ้นต่อเนื่องเป็นสัปดาห์ที่ทำสถิติ แม้จะยังมีการโจมตีประปรายเกิดขึ้นก็ตาม  

 

จอห์น โบลตัน อดีตที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติของทรัมป์ กล่าวว่า ทรัมป์ยอมรับข้อตกลงที่ไม่สมบูรณ์แบบได้ เพื่อบรรเทาความกังวลที่เพิ่มสูงขึ้นของพรรครีพับลิกันต่อการเลือกตั้งสภาคองเกรสในช่วงฤดูใบไม้ร่วง เนื่องจากประชาชนไม่พอใจกับราคาพลังงานที่พุ่งสูงขึ้น  

 

“นี่คือข้อตกลงที่เกี่ยวกับราคาน้ำมันเบนซินที่หน้าปั๊มในสหรัฐ” โบลตันกล่าวในรายการ Bloomberg This Weekend “ทรัมป์กังวลอย่างเห็นได้ชัดเกี่ยวกับระดับราคาที่ประชาชนต้องจ่าย เขากังวลเรื่องผลกระทบต่อเงินเฟ้อ และกังวลต่อผลลัพธ์ของการเลือกตั้งเดือนพฤศจิกายน แต่ข้อตกลงนี้ไม่ใช่ข้อตกลงที่ยุติสงครามในแบบที่เป็นผลดีต่อสหรัฐ อย่างแท้จริง”  

 

โบลตันเตือนว่า การปล่อยให้รัฐบาลอิหร่านอยู่ในอำนาจต่อไปจะเปิดโอกาสให้เตรียมสร้างขีดความสามารถทางทหารและนิวเคลียร์ขึ้นใหม่ “หากระบอบการปกครองของอิหร่านยังคงอยู่รอดได้ ซึ่งดูเหมือนว่าทรัมป์พร้อมจะยอมรับ พวกเขาก็จะได้ประโยชน์จากการเปิดช่องแคบให้กลับมาขายน้ำมันมากขึ้น สร้างรายได้มากขึ้น และยิ่งทำให้ตนเองฝังรากลึกในอำนาจมากขึ้น” เขากล่าว  

 

• ทหารสหรัฐได้รับบาดเจ็บ

การโจมตีฐานทัพอากาศของคูเวตด้วยขีปนาวุธของอิหร่านในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา ทำให้ชาวอเมริกันหลายคนได้รับบาดเจ็บเล็กน้อย และทำให้โดรนโจมตีแบบ MQ-9 Reaper จำนวน 2 ลำได้รับความเสียหายอย่างหนัก ตามคำบอกเล่าของบุคคลผู้หนึ่งที่รับรู้รายละเอียดการโจมตีโดยตรง ซึ่งร้องขอไม่เปิดเผยตัวตนเพื่อให้สามารถเล่ารายละเอียดที่ยังไม่เป็นสาธารณะได้  

 

เขาระบุว่า ขีปนาวุธดังกล่าวถูกสกัดกั้นกลางอากาศ แต่เศษซากที่ตกลงมาทำให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บราว 5 คน รวมถึงทั้งผู้รับเหมาและกำลังพลประจำการ โดรน Reaper หนึ่งลำถูกทำลาย และอย่างน้อยอีกหนึ่งลำได้รับความเสียหายอย่างรุนแรง โดยโดรนแต่ละลำมีมูลค่าราว 30 ล้านดอลลาร์  

 

กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (US Central Command) ไม่ได้ตอบคำขอให้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเหตุโจมตีครั้งนี้  

 

ในอีกเหตุการณ์หนึ่ง กองทัพสหรัฐแถลงเมื่อวันเสาร์ว่า กองทัพเรือสหรัฐที่ปฏิบัติการปิดล้อมและตรวจตราในช่องแคบฯ ได้หยุดยั้งเรือที่ติดธงแกมเบียลำหนึ่งซึ่งกำลังมุ่งหน้าไปยังท่าเรือของอิหร่านเมื่อวันศุกร์ โดยอากาศยานของสหรัฐได้ยิงขีปนาวุธใส่ห้องเครื่องของเรือ หลังจากที่ลูกเรือเพิกเฉยต่อคำเตือนมากกว่า 20 ครั้ง ตามคำแถลงของกองบัญชาการกลางที่เผยแพร่บนแพลตฟอร์ม X  

 

• การยึดพื้นที่เชิงยุทธศาสตร์  

 

ก่อนหน้านั้นในวันอาทิตย์ นายอิสราเอล แคตซ์ รัฐมนตรีกลาโหมอิสราเอลระบุว่า กองทัพได้ปักธงบนปราสาทโบราณโบฟอร์ต ใกล้เมืองนาบาเตียห์ และการขยายปฏิบัติการดังกล่าวเท่ากับการรุกสร้าง “ที่มั่นอย่างถาวร” ในภูมิภาคนี้  

 

ประธานาธิบดีฝรั่งเศส เอ็มมานูเอล มาครง ประณามการรุกคืบครั้งใหม่นี้และเรียกร้องให้มีการหยุดยิง โดยกล่าวในโพสต์บน X ว่า “ไม่มีสิ่งใดสามารถนำมาอ้างเพื่อสร้างความชอบธรรมให้กับการยกระดับความรุนแรงครั้งใหญ่ที่กำลังเกิดขึ้นในภาคใต้ของเลบานอนในขณะนี้”  

 

การโจมตีทางอากาศของอิสราเอล เพื่อตอบโต้การโจมตีรอบใหม่ของฮิซบอลเลาะห์เมื่อเดือนมีนาคม ส่งผลให้พื้นที่กว้างใหญ่ทางตอนใต้ของเลบานอนและกรุงเบรุตได้รับความเสียหายยับเยิน และมีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 3,370 คน ตามข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุขเลบานอน