ทรัมป์ยันไม่ยอมให้อิหร่านควบคุมฮอร์มุซ พร้อมขู่โอมานห้ามยุ่ง 

บลูมเบิร์ก รายงานว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ยืนยันว่า ไม่มีชาติใดชาติหนึ่งจะมีสิทธิ์ควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางน้ำที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยชี้ให้เห็นถึงประเด็นปมขัดแย้งสำคัญในการหาทางยุติสงครามกับอิหร่าน

 

ทรัมป์ ถูกถามระหว่างการประชุมคณะรัฐมนตรีวันพุธ (27 พ.ค. 69) เมื่อถูกตั้งคำถามว่า เขาสบายใจกับข้อตกลงระยะสั้นที่เปิดช่องแคบให้เดินเรือได้ แต่ยังคงอยู่ภายใต้การควบคุมของอิหร่านหรือไม่

 

“จะไม่มีใครควบคุมมันได้ มันเป็นน่านน้ำสากล” ทรัมป์กล่าวเมื่อวันพุธที่ทำเนียบขาว “ช่องแคบนี้จะต้องเปิดให้ทุกคนใช้ได้” และสหรัฐจะ “คอยดูแลกำกับ”

 

ทรัมป์ ไม่ได้ระบุว่าสหรัฐจะใช้มาตรการใดเพื่อให้เรือเดินทะเลสามารถสัญจรผ่านได้อย่างเสรี ขณะนี้อิหร่านแทบจะปิดกั้นการจราจรทางทะเลในเส้นทางพลังงานสายนี้ จนทำให้เกิดการพุ่งขึ้นของราคาน้ำมันดิบและน้ำมันเบนซินเป็นลูกโซ่ ซึ่งสั่นสะเทือนเศรษฐกิจโลกนับตั้งแต่การโจมตีของสหรัฐ และอิสราเอลเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์

ผู้นำสหรัฐได้สลับกันใช้มาตรการต่าง ๆ ทั้งการสั่งปิดล้อมท่าเรือของอิหร่านตามแนวช่องแคบ การเรียกร้องให้ชาติพันธมิตรเข้าร่วมปฏิบัติการเพื่อเปิดช่องทางให้เรือพาณิชย์และเรือบรรทุกน้ำมันกลับมาเดินทางได้อย่างปลอดภัย ตลอดจนการขู่จะกลับมาโจมตีทางอากาศครั้งใหญ่ต่ออิหร่านอีกครั้ง แต่ก็ยังไม่ได้ผลมากนัก

 

ราคาน้ำมันยังคงลดลงในวันเดียวกัน เนื่องจากผู้ค้ายังคงมองในแง่ดีว่ามีแนวโน้มจะบรรลุข้อตกลง แม้ทรัมป์จะกล่าวว่าเขา “ยังไม่พอใจ” กับกระบวนการเจรจาก็ตาม

 

คำให้สัมภาษณ์ของทรัมป์มีขึ้นหลังจากสถานีโทรทัศน์ของรัฐอิหร่านรายงานเกี่ยวกับร่างข้อตกลงสันติภาพชั่วคราว โดยระบุว่า การจราจรทางทะเลผ่านช่องแคบฮอร์มุซอาจกลับสู่ภาวะปกติได้ภายในหนึ่งเดือนหลังข้อตกลงมีผลบังคับใช้

 

ทำเนียบขาวโต้รายงานดังกล่าวและร่างบันทึกความเข้าใจ โดยระบุว่าเป็น “เรื่องที่กุขึ้นทั้งหมด” พร้อมโพสต์ผ่านสื่อสังคมออนไลน์เพิ่มเติมว่า “ไม่มีใครควรเชื่อในสิ่งที่สื่อของรัฐอิหร่านนำเสนอ”

 

ทรัมป์ยังลดทอนความเป็นไปได้เรื่องการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรอิหร่าน โดยกล่าวว่า “เราไม่ได้พูดถึงการผ่อนคลายคว่ำบาตรใด ๆ ไม่มีเงิน ไม่มีอะไรทั้งนั้น”

ประเด็นสำคัญอื่น ๆ ในการเจรจาที่สำนักข่าว IRIB ของอิหร่านรายงานรวมถึง การที่สหรัฐจะยกเลิกการปิดล้อมทางเรือที่ท่าเรืออิหร่าน และการที่กองทัพเรือสหรัฐจะถอนตัวออกจากน่านน้ำรอบอิหร่าน

ร่างข้อตกลงยังระบุว่าอิหร่านและโอมานจะมีกลไกในการกำกับดูแลการเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นหนึ่งในประเด็นอันอ่อนไหวที่สุดที่ทำให้ข้อตกลงยังไม่คืบหน้า โดยฝ่ายสหรัฐ ยืนยันว่าเรือทุกลำต้องมีสิทธิ์เดินเรือผ่านได้อย่างเสรี ขณะที่โอมานไม่ได้ออกมาให้ความเห็นในช่วงหลายสัปดาห์ที่ผ่านมาเกี่ยวกับคำกล่าวของอิหร่านที่ว่า ทั้งสองประเทศกำลังหารือกันเรื่องการบริหารจัดการช่องแคบ

ทรัมป์ขู่โอมาน

ในวันพุธ ทรัมป์ยืนยันว่า “โอมานจะประพฤติตัวเหมือนกับทุกประเทศอื่น ๆ” พร้อมขู่ว่าไม่เช่นนั้น “เราก็จะต้องระเบิดพวกเขา พวกเขาเข้าใจเรื่องนี้ดี”

 

เขายังย้ำการเรียกร้องให้มีประเทศต่าง ๆ เข้าร่วมข้อตกลงอับราฮัม (Abraham Accords) และยอมรับอิสราเอล ควบคู่ไปกับข้อตกลงกับอิหร่านด้วย

 

ทรัมป์ขู่ว่า “ผมไม่แน่ใจว่าเราควรจะทำข้อตกลงหรือไม่ ถ้าพวกเขาไม่ลงนาม” และยืนยันว่าประเทศอย่างซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และกาตาร์ “ติดหนี้” สหรัฐในเรื่องนี้

 

ทั้งอิหร่านและสหรัฐในสัปดาห์ที่ผ่านมา ต่างออกมากล่าวว่าการเจรจาที่ทำผ่านคนกลาง เช่น ปากีสถานและกาตาร์ กำลังมีความคืบหน้า รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ มาร์โก รูบิโอ กล่าวย้ำเมื่อวันพุธว่า “มีความคืบหน้าบางส่วนและมีความสนใจอยู่ และเราจะได้เห็นกันในอีกไม่กี่ชั่วโมงและไม่กี่วันข้างหน้า”

 

อาลี บาเกรี-กานี รองเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่าน กล่าวว่า “ตราบใดที่เรายังไม่สามารถตกลงกันได้ในทุกประเด็น เราก็ถือว่ายังไม่ได้ตกลงกันในเรื่องใดเลย”

 

บาเกรี-กานี ซึ่งอยู่ที่รัสเซียเมื่อวันพุธ ยังกล่าวเสริมว่า “จะมีการนำกระบวนการที่แตกต่างไปโดยสิ้นเชิงมาใช้” สำหรับการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และขณะนี้อิหร่านกับโอมานก็กำลังเจรจาเพื่อกำหนดกลไกดังกล่าว

 

คณะผู้แทนอิหร่านเพิ่งเดินทางกลับเตหะรานหลังการเจรจาเข้มข้นที่โดฮา ซึ่งมีความคืบหน้าในระดับที่ดี ตามคำบอกเล่าของนักการทูตคนหนึ่งที่รับรู้รายละเอียดการเยือนครั้งนี้

 

การเจรจาซึ่งดำเนินการประสานกับสหรัฐ มุ่งเน้นไปที่ช่องแคบฮอร์มุซและยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงของอิหร่าน โดยประเด็นเงินทุนของเตหะรานที่ถูกแช่แข็งก็อยู่ในวาระหารือด้วย ในฐานะส่วนหนึ่งของข้อตกลงขั้นสุดท้ายที่อาจเกิดขึ้นได้ ตามคำกล่าวของนักการทูตซึ่งไม่ขอเปิดเผยชื่อเนื่องจากพูดถึงการหารือในวงปิด

 

ทรัมป์เผชิญแรงกดดันภายในประเทศให้ยุติความขัดแย้งที่ดันเงินเฟ้อและราคาน้ำมันให้สูงขึ้น และทำให้โอกาสของพรรคเขาในการเลือกตั้งกลางเทอมเดือนพฤศจิกายนตกอยู่ในความเสี่ยง ทรัมป์ยังยืนยันว่าเขาจะไม่เร่งรีบเพื่อให้ได้ข้อตกลง เขากล่าวเมื่อวันพุธว่า ฝ่ายอิหร่านคิดว่าจะสามารถบีบเขาได้ในการเจรจา

“พวกเขาคิดว่าพวกเขาจะรอให้ผมยอมแพ้” ทรัมป์กล่าว “‘เราจะรอให้เขายอมแพ้ เขามีการเลือกตั้งกลางเทอม’ ผมไม่สนใจการเลือกตั้งกลางเทอม ดูสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อคืนนี้สิ” เขากล่าวเสริม โดยอ้างถึงชัยชนะของผู้สมัครที่เขาให้การสนับสนุนในการเลือกตั้งขั้นต้น

 

ทั้งสองฝ่ายที่อยู่ในภาวะสงคราม นับตั้งแต่บรรลุการหยุดยิงเปราะบางช่วงต้นเดือนเมษายน ยังจำเป็นต้องตกลงกันให้ได้ว่าจะปลดล็อกทรัพย์สินทางการเงินของอิหร่านส่วนใดบ้าง และเร็วเพียงใด เมื่อวันอังคาร สื่อของรัฐอิหร่านรายงานว่า เตหะรานต้องการให้มีการปลดล็อกเงิน 12,000 ล้านดอลลาร์ทันทีที่มีการตกลงข้อตกลงชั่วคราว

 

อุปสรรคอีกประการหนึ่งคือสงครามคู่ขนานในเลบานอน ระหว่างอิสราเอลกับกลุ่มติดอาวุธฮิซบอลเลาะห์ที่อิหร่านหนุนหลัง ซึ่งถูกสหรัฐ จัดให้เป็นองค์กรก่อการร้าย อิสราเอลได้เพิ่มความเข้มข้นของการโจมตีในช่วงไม่กี่วันมานี้ และระบุว่ากองกำลังภาคพื้นดินของตนกำลังเคลื่อนเข้าไปลึกขึ้นในดินแดนทางเหนือของประเทศเพื่อนบ้าน

 

อิหร่านยืนกรานว่าการหยุดยิงจะต้องครอบคลุม “ทุกแนวรบ” รวมถึงเลบานอนด้วย

 

ความเคลื่อนไหวอื่น ๆ เกี่ยวกับสงครามกับอิหร่าน มีดังนี้

 

โดรนติดระเบิดหลายลำตกลงในดินแดนอิสราเอลใกล้ชายแดนเลบานอนเมื่อวันพุธ กองกำลังป้องกันประเทศอิสราเอลระบุ  

การเดินเรือพาณิชย์ผ่านช่องแคบฮอร์มุซเริ่มกลับมาฟื้นตัวเล็กน้อย โดยมีเรือบรรทุกน้ำมันขนาดยักษ์ที่ไม่ใช่ของอิหร่านอย่างน้อยสองลำออกจากอ่าวเปอร์เซีย ซึ่งเป็นความเคลื่อนไหวระลอกเล็กล่าสุดของการไหลเวียนด้านพลังงานผ่านเส้นทางยุทธศาสตร์นี้  

เรือบรรทุกน้ำมันชื่อ Olympic Life รายงานเหตุระเบิดนอกชายฝั่งโอมานเมื่อวันอังคาร แต่ลูกเรือปลอดภัย ตามข้อมูลของศูนย์ข้อมูลทางทะเลร่วม (Joint Maritime Information Center)