ควันหลงเทียนถาน เรื่องที่ยังไม่ได้เล่า | World Pulse

การมาเยือนกรุงปักกิ่งของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์นั้นสร้างความฮือฮาจริงๆ ผ่านไปหนึ่งสัปดาห์แล้วยังมีเรื่องเล่าตามหลัง เพราะ World Pulse ก็ไปกรุงปักกิ่งและไปเยือนเทียนถานมาเหมือนกัน แต่ไปก่อนทรัมป์หนึ่งเดือนจึงตื่นเต้นมากเมื่อได้เห็นประธานาธิบดีสหรัฐไปในที่ที่เราเพิ่งไปมาหยกๆ

จะว่าไปแล้ว World Pulse กับทรัมป์เคยวนเวียนไปใกล้ๆ กันมาแล้วครั้งหนึ่ง ตอนเป็นประธานาธิบดีวาระแรก ข่าวฮือฮาคือวันที่ 12 มิ.ย. 2018 ทรัมป์พบกับคิม จองอึนผู้นำเกาหลีเหนือที่สิงคโปร์ ท่านผู้อ่านคงจะจำซีนที่ทั้งคู่เดินคุยหนุงหนิงกันในสวนก่อนเข้าสู่ห้องประชุมโรงแรมคาเพลลาบนเกาะเซนโตซาได้ เรื่องนี้เป็นข่าวใหญ่มาก ถัดจากนั้นสองอาทิตย์ World Pulse มีโอกาสไปทำข่าวของบริษัทเอกชนรายหนึ่งที่โรงแรมแห่งนี้ชนิดที่บรรยากาศการพบกันของสองผู้นำยังไม่ทันจาง

ปีนี้ก็มีโอกาสไปเฉียดกรายสถานที่เดียวกันกับทรัมป์อีกแล้ว อย่างที่เล่าไปตอนก่อน World Pulse ได้ร่วมอบรมเชิงปฏิบัติการกับเพื่อนสื่อมวลชนจากประเทศสมาชิกกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจในเอเชียแปซิฟิก (เอเปค) รวม 16 คน จาก 8 ประเทศ ตามคำเชิญของสมาคมการทูตสาธารณะจีน (China Public Diplomacy Association) ในโอกาสที่ปีนี้จีนจะเป็นเจ้าภาพการประชุมเอเปค (APEC CHINA 2026) กิจกรรมของคณะผู้สื่อข่าวสัปดาห์แรกเป็นการฟังบรรยายจากคณาจารย์มหาวิทยาลัยการต่างประเทศจีน (China Foreign Affairs University: CFAU) ในกรุงปักกิ่งผสมกับการดูงานสถานที่ต่างๆ สัปดาห์ที่ 2 จึงลงใต้ไปยังเขตเศรษฐกิจพิเศษอ่าวกวางตุ้ง-ฮ่องกง-มาเก๊า (จีบีเอ) สถานที่จัดประชุม โดยการประชุมผู้นำจะมีขึ้นที่นครเซินเจิ้น ระหว่างวันที่ 18-19 พ.ย.

ช่วงอยู่ในปักกิ่งมีวันว่างหนึ่งวันทีมงานจีนจึงพาไปทัวร์ “เทียนถาน”

“เฮ้ย... ต้อง เทียนถานนี่ภาษาไทยเรียกว่าอะไร (วะ)?” World Pulse เอ่ยปากถามน้องสื่อไทยที่ไปด้วยกัน

“เขาก็เรียกเทียนถานแหละพี่!” ต้อง หรือ กรกิจ ดิษฐาน ผู้ช่วยบรรณาธิการบริหาร และบรรณาธิการข่าวต่างประเทศ The Better ให้คำตอบ ซึ่ง World Pulse ยังคาใจเพราะคิดว่า น่าจะมีชื่อที่คนไทยเรียกกันเป็นภาษาไทย ค้นหาจากอินเทอร์เน็ตเจอคำว่าหอสักการะฟ้า หอบูชาฟ้า ส่วนในงานของต้องเขาใช้คำว่า ‘ฐานบูชาฟ้า’ หรือ ‘ สถานบูชาฟ้า’

ถึงวันนี้เทียนถานคืออะไรคงรู้กันหมดแล้ว สรุปให้อีกหน่อยว่า “เทียนถาน” ซึ่งมีอายุกว่า 600 ปี เคยเป็นสถานที่ที่จักรพรรดิราชวงศ์หมิง และชิงใช้ประกอบพิธี “ขอพรจากสวรรค์” เพื่อให้พืชผลอุดมสมบูรณ์ และยืนยันความชอบธรรมของผู้ปกครองตามแนวคิด “อาณัติแห่งสวรรค์” หรือ เทียนมิ่ง (天命)

ในแนวคิดจีนโบราณ จักรพรรดิถูกมองว่าเป็น “โอรสแห่งสวรรค์” ผู้ทำหน้าที่เชื่อมระหว่างสวรรค์กับโลกมนุษย์ และจะมีสิทธิปกครองได้ก็ต่อเมื่อสามารถรักษาความสงบ และเสถียรภาพของบ้านเมืองไว้ได้

ถ้าประเทศสงบ เก็บเกี่ยวดี ไม่มีภัยพิบัติ คนจีนสมัยก่อนจะเชื่อว่า “สวรรค์ยังสนับสนุนผู้ปกครอง” แต่ถ้าเกิดน้ำท่วม อดอยาก กบฏ หรือสงครามหนัก คนจะเริ่มคิดว่า “ฟ้าถอนอาณัติแล้ว”

เทียนถานในอดีตจึงเป็นเรื่องระหว่างสวรรค์กับโอรสสวรรค์ล้วนๆ คนธรรมดาสามัญอย่างเราไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง แต่เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนไปความเชื่อและพฤติกรรมคนเปลี่ยนตาม เช่น ณ จุดที่จักรพรรดิเคยประทับเพื่อทำพิธีบอกกล่าวต่อสวรรค์ เดี๋ยวนี้มีคนไปเข้าคิวยาวรอไหว้ขอพรสี่ทิศ เท่าที่สังเกตแต่ละคนประดิษฐ์ท่าไหว้ขอพรอลังการสุดๆ ราวกับว่า ใครไหว้สวยสวรรค์จะเห็นใจขออะไรก็ย่อมได้!

“ตรงนั้นน่ะ เขามีไว้สำหรับโอรสสวรรค์เท่านั้นค่ะ” แหล่งข่าวผู้เชี่ยวชาญเรื่องจีนรายหนึ่งแสดงความเห็น

อีกหนึ่งธรรมเนียมที่ผู้เชี่ยวชาญยังหาต้นตอไม่เจอแต่ผู้คนปฏิบัติตาม ๆ กันมา และน่าจะเป็นคำแนะนำของไกด์ด้วยคือ ในเทียนถานมีต้นไม้ร่มรื่นมากมาย อายุหลายร้อยปีพอๆ กับตัวเทียนถานเอง เมื่อมาที่นี่ไกด์ก็มักแนะนำให้มารับพลังจากต้นไม้ใหญ่ ด้วยการเอามือไปสัมผัสต้นไม้ จะว่าไปแล้วแนวคิดนี้ใช่ว่าไร้เหตุผลเพราะธรรมชาติยิ่งใหญ่เสมอ ต้นไม้อายุหลายร้อยปีผ่านร้อนผ่านหนาวมามากมายอาจมีพลังที่มองไม่เห็นสะสมอยู่ หรืออย่างน้อยๆ การได้สัมผัสต้นไม้เก่าแก่ก็เหมือนกับได้ใกล้ชิดกับปู่ย่าตายาย เตือนใจว่าเราไม่ได้อยู่คนเดียวแต่มีบรรพบุรุษคุ้มครอง World Pulse นั้นเป็นคนขี้ขอ เจอธรรมชาติยิ่งใหญ่ก็มักจะขอโน่นขอนี่ ระหว่างเอามือไปแตะต้นไม้รับพลังก็อธิษฐานในใจขออะไรไปเรื่อยเปื่อย ปรากฏว่าสองวันต่อมาสิ่งที่ขอดันเป็นจริง! แน่นอนว่านี่เป็นความบังเอิญแต่เวลาช่างลงตัว อย่างไรก็ตามกว่าจะรู้ผลว่าได้ 100% อย่างที่ขอหรือไม่นั้นต้องรอ เดือน พ.ย. ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่จีนเป็นเจ้าภาพเอเปคพอดี และทรัมป์กับสีจะได้พบกันอีก

ปีนี้ทรัมป์กับสีจะพบกันสี่ครั้ง ครั้งแรกผ่านไปแล้วในปักกิ่ง ครั้งต่อไปสีจะไปเยือนทำเนียบขาวอย่างเป็นทางการเป็นการตอบแทนในวันที่ 24 ก.ย. จากนั้นเดือน พ.ย.ทรัมป์จะมาประชุมผู้นำเอเปคที่เซินเจิ้น ถัดไปเดือน ธ.ค. สี จะไปร่วมประชุมผู้นำจี20 ที่ฟลอริดา ส่วน World Pulse ที่โฉบเฉี่ยวกับทรัมป์หลายครั้ง ปีนี้จะมีโอกาสได้เห็นสองผู้นำใน APEC CHINA 2026 ด้วยตาตนเองหรือไม่ต้องลุ้นกันต่อ