จับตา ‘การทูตน้ำชา’ สี จิ้นผิง-ปูติน เทียบกับทรัมป์ มีนัยอะไรซ่อนอยู่

ผู้นำจีนและรัสเซีย พบปะกันในวันพุธ (20 พ.ค.) ในกรุงปักกิ่ง โดยมีกำหนดการหารือทวีภาคีและประเด็นระหว่างประเทศต่างๆ ร่วมกัน และจะปิดท้ายด้วยการพูดคุยอย่างเป็นกันเองแบบเพื่อนเก่าในงานจิบน้ำชา

การหารือกับผู้นำรัสเซียนั้นมีขึ้นตามมาติดๆ จากการเยือนเมืองหลวงจีนของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐ ทำให้ภาพลักษณ์และผลลัพธ์การประชุมระหว่างประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีน และประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูตินของรัสเซีย ถูกจับตาและเปรียบเทียบอย่างใกล้ชิด

เป็นที่ทราบกันดีว่าสีมักเชิญผู้มาเยือนดื่มน้ำชาด้วยกัน แต่สถานที่และลักษณะของการพบปะเหล่านั้น ถือเป็นเรื่องที่สามารถบ่งชี้ได้ว่าสัญญาณแสดงถึงความเคารพที่ผู้นำจีนมีต่อแขกผู้มาเยือน

เมื่อครั้งที่สีเป็นเจ้าภาพจัดประชุมกับปูตินในเดือน พ.ค. ปี 2024 ทั้งคู่ถอดเนกไทออกขณะจิบชาพูดคุยกันในพื้นที่กลางแจ้งในจงหนานไห่ อดีตสวนหลวงที่ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของสำนักงานพรรคคอมมิวนิสต์และรัฐบาลจีน

แต่ในทางกลับกัน รอยเตอร์ระบุว่า การที่ทรัมป์เดินเล่นในสวนลับดังกล่าวและดื่มชากับสี จิ้นผิงในบริเวณเดียวกัน รวมถึงการเยี่ยมชมวัดเทียนถานเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ดูเหมือนเป็นการจัดฉากไว้มากกว่าที่คาด

เกรแฮม สมิธ นักวิจัยอาวุโสประจำภาควิชากิจการแปซิฟิก มหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย กล่าวว่า

“ปักกิ่งชอบภาพลักษณ์แบบนี้มาก พวกเขาชอบที่จะเป็นศูนย์กลางความสนใจของโลก และพวกเขาจะใช้ประโยชน์จากสิ่งนี้ให้คุ้มค่าที่สุดเพื่อเอาใจผู้ชมในประเทศ” และเสริมว่า บางกรณีสีก็ได้ประโยชน์จากความไม่เสถียรทางอารมณ์ของผู้นำโลกทั้งสองฝ่าย โดยสมิธอ้างอิงถึงความชื่นชอบในพิธีการที่หรูหราของทรัมป์ และความสัมพันธ์ฉันมิตรที่ปูตินแสดงออกกับสี จิ้นผิงมาอย่างยาวนาน

การเยือนปักกิ่งติดต่อกันอย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนของผู้นำสองประเทศมหาอำนาจที่มีความขัดแย้งกันอย่างรุนแรงในด้านการเมือง การทหาร และเศรษฐกิจ ได้รับการยกย่องจากสื่อของรัฐบาลจีนว่าเป็นเครื่องยืนยันถึงสถานะของจีนในระเบียบโลกที่แตกแยกมากขึ้นเรื่อยๆ

ทั้งนี้ ปูตินเดินทางถึงปักกิ่งเมื่อวันอังคาร (19 พ.ค.) โดยมีหวัง อี้ รัฐมนตรีต่างประเทศจีนรอรับ พร้อมกองทหารเกียรติยศ และคนรุ่นใหม่จีนยืนโบกธงจีนและรัสเซียในพิธีต้อนรับปูตินที่ลานบิน

สำหรับการเยือนจีน ครั้งนี้ เครมลินตั้งความคาดหวังอย่างจริงจัง ซึ่งนอกเหนือจากการเจรจาแล้ว อาจมีพิธีลงนามและงานเลี้ยงอาหารค่ำ ตามด้วยการดื่มชาที่ผู้นำทั้งสองจะหารือเกี่ยวกับประเด็นสำคัญระหว่างประเทศในบรรยากาศที่ไม่เป็นทางการ

เครมลินคาดว่าจะมีการลงนามเอกสารประมาณ 40 ฉบับ และจะมีการออกแถลงการณ์ร่วมเกี่ยวกับการเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างกัน

ด้านแหล่งข่าวจากเครมลิน ระบุว่า ปูตินและสี จิ้นผิง อาจลงนามในแถลงการณ์ร่วมเกี่ยวกับการจัดตั้งระเบียบโลกแบบหลายขั้วอำนาจและ “ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศรูปแบบใหม่” ด้วย

นอกจากนี้ โครงการท่อส่งก๊าซ Power of Siberia 2 ที่เชื่อมต่อรัสเซียกับภาคเหนือของจีนก็เป็นอีกวาระสำคัญในการหารือ