สหรัฐ-อิหร่านใกล้ตกลงยุติสงคราม ทรัมป์ขู่จะกลับมาโจมตีอิหร่าน

บีบีซี รายงานว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐ ระบุว่าสงครามอิหร่านอาจยุติได้ด้วยข้อตกลง และเตือนว่าการโจมตีจะกลับมาเริ่มใหม่หากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้  

“ถ้าพวกเขาไม่ยอมตกลง การทิ้งระเบิดก็จะเริ่มขึ้น และมันจะเกิดขึ้นอย่างน่าเศร้าที่ระดับและความรุนแรงสูงกว่าครั้งก่อน” ประธานาธิบดีสหรัฐเขียนในโพสต์บนโซเชียลมีเดีย  

คำกล่าวนี้มีขึ้นหนึ่งวันหลังจากที่มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ กล่าวว่าขั้นตอนเชิงรุกของสงครามอิหร่านนั้น “ยุติแล้ว”  

นอกจากนี้ ในวันอังคาร ทรัมป์ยังประกาศว่าสหรัฐจะหยุดปฏิบัติการชั่วคราวในการนำเรือที่ติดค้างผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

สื่อทางการอิหร่านเรียกการเคลื่อนไหวครั้งนี้ว่าเป็นการที่ทรัมป์ “ล่าถอย”  เตหะรานยังไม่ได้ตอบโต้ต่อการหยุดปฏิบัติการดังกล่าวอย่างเป็นทางการ หรือรายงานของสื่อสหรัฐที่ระบุว่าข้อตกลงยุติสงครามใกล้จะบรรลุแล้ว  

• IRGC แย้มอาจเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งหาก ‘ภัยคุกคาม’ สิ้นสุด  

 

กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามของอิหร่าน (IRGC) ฝ่ายทหารเรือออกแถลงการณ์ที่มีนัยถึงการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง หากมี “การสิ้นสุดของภัยคุกคามจากผู้รุกราน”  

 

แม้จะยังไม่ชัดเจนในทันทีว่าแถลงการณ์ดังกล่าวหมายความว่าอย่างไร แต่ IRGC ได้ขอบคุณเจ้าของเรือที่ “ให้ความร่วมมือในการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซตามระเบียบข้อบังคับของอิหร่าน”  

 

แถลงการณ์ระบุเพิ่มเติมว่า “ด้วยการสิ้นสุดของภัยคุกคามจากผู้รุกราน และภายใต้กระบวนการใหม่ จะสามารถจัดให้มีการสัญจรผ่านช่องแคบอย่างปลอดภัยและยั่งยืนได้”  

ถ้อยแถลงนี้มีขึ้นไม่กี่ชั่วโมงหลังจากประธานาธิบดีทรัมป์ ประกาศว่า ‘ปฏิบัติการเสรีภาพ’ (Project Freedom)  ซึ่งมีจุดประสงค์เพื่อคุ้มกันเรือให้เดินทางผ่านช่องแคบอย่างปลอดภัย ได้ถูกระงับไว้ชั่วคราวแล้ว

• อิหร่านกำลังพิจารณาข้อเสนอของสหรัฐเพื่อยุติสงคราม ขณะที่จีนเรียกร้องสันติภาพ  

 

บลูมเบิร์ก รายงานว่า อิหร่านกำลังประเมินข้อเสนอฉบับใหม่จากสหรัฐเพื่อยุติสงครามซึ่งยืดเยื้อมานานเกือบ 10 สัปดาห์ ตามข้อมูลจากบุคคลที่คุ้นเคยกับเรื่องนี้ ขณะที่จีนออกมาเรียกร้องให้ยุติความขัดแย้งร่วมกับแรงกดดันจากนานาชาติ  

 

บันทึกความเข้าใจ (MoU) ความยาวหนึ่งหน้าของวอชิงตัน หากอิหร่านยอมรับ จะนำไปสู่การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งอย่างค่อยเป็นค่อยไป และการยกเลิกการปิดล้อมท่าเรืออิหร่านของสหรัฐตามข้อมูลจากบุคคลดังกล่าวซึ่งขอสงวนนามเนื่องจากเป็นเรื่องอ่อนไหว โดยระบุว่ายังไม่มีสิ่งใดบรรลุข้อตกลงอย่างเป็นทางการ และการเจรจารายละเอียดเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านจะมีขึ้นในขั้นตอนถัดไป  

 

ราคาน้ำมันร่วงลงทันทีหลังมีข่าวนี้ ขณะที่ตลาดหุ้นและพันธบัตรทั่วโลกปรับตัวขึ้น  

 

แผนดังกล่าวรวมถึงข้อกำหนดในการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรอิหร่าน และการระงับโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของประเทศชั่วคราว โดยเงื่อนไขทั้งหมดสามารถย้อนกลับได้ หากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงนิวเคลียร์ฉบับกว้างขวางยิ่งขึ้นได้  

 

คาดว่าเตหะรานจะส่งคำตอบกลับผ่านผู้ไกล่เกลี่ยคือปากีสถานภายในสองวันข้างหน้า แหล่งข่าวระบุ โดยเว็บไซต์ข่าวแอ็กซิออส เป็นสื่อแรกที่รายงานเกี่ยวกับข้อเสนอนี้

 

• เจ้าหน้าที่สหรัฐและอิหร่านใกล้บรรลุข้อตกลงบันทึกความเข้าใจ (MOU) ฉบับย่อหนึ่งหน้าเพื่อยุติสงครามแล้ว เจ้าหน้าที่กล่าว

 

แอ็กซิออส รายงานว่า ทำเนียบขาวเชื่อว่ากำลังใกล้บรรลุข้อตกลงกับอิหร่านเกี่ยวกับบันทึกความเข้าใจฉบับย่อหนึ่งหน้าเพื่อยุติสงครามและวางกรอบสำหรับการเจรจานิวเคลียร์ที่ละเอียดมากขึ้น สำนักข่าวแอ็กซิออสอ้างข้อมูลจากเจ้าหน้าที่สหรัฐสองคนและแหล่งข่าวอีกสองแหล่งที่ได้รับทราบเรื่องนี้

 

• ภาพรวมการเจรจา 

สหรัฐคาดหวังการตอบกลับจากอิหร่านในประเด็นสำคัญหลายประเด็นภายใน 48 ชั่วโมงข้างหน้า ยังไม่มีข้อตกลงใดๆ แต่แหล่งข่าวกล่าวว่านี่เป็นครั้งที่ทั้งสองฝ่ายเข้าใกล้ข้อตกลงมากที่สุดนับตั้งแต่สงครามเริ่มต้นขึ้น

 

ข้อตกลงนี้รวมถึงข้อกำหนดอื่นๆ เช่น อิหร่านต้องระงับการเสริมสมรรถนะแร่ยูเรเนียม สหรัฐ ตกลงที่จะยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรและปล่อยเงินทุนอิหร่านที่ถูกอายัดไว้หลายพันล้านดอลลาร์ และทั้งสองฝ่ายยกเลิกข้อจำกัดเกี่ยวกับการผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

 

เงื่อนไขหลายข้อที่ระบุไว้ในบันทึกข้อความนั้นจะขึ้นอยู่กับการบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้าย ซึ่งอาจนำไปสู่สงครามครั้งใหม่หรือภาวะชะงักงันที่ยืดเยื้อ โดยที่สงครามร้อนระอุได้หยุดลงแล้ว แต่ยังไม่มีอะไรได้รับการแก้ไขอย่างแท้จริง

 

• ตรวจสอบความเป็นจริง

ทำเนียบขาวเชื่อว่าผู้นำอิหร่านแตกแยก และอาจเป็นเรื่องยากที่จะสร้างฉันทามติระหว่างกลุ่มต่างๆ เจ้าหน้าที่สหรัฐ บางคนยังคงไม่แน่ใจว่าจะบรรลุข้อตกลงเบื้องต้นได้หรือไม่

เจ้าหน้าที่สหรัฐมองโลกในแง่ดีเกี่ยวกับข้อตกลงหลายครั้งในระหว่างการเจรจารอบก่อนๆ และในระหว่างสงครามปัจจุบัน แต่ก็ยังไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้

แต่เจ้าหน้าที่สหรัฐสองคนกล่าวว่า การตัดสินใจของประธานาธิบดีทรัมป์ที่จะถอนตัวจากการปฏิบัติการนำเรือพาณิชย์ออกจากช่องแคบฮอร์มุซที่เพิ่งประกาศไปนั้น และหลีกเลี่ยงการล่มสลายของข้อตกลงหยุดยิงที่เปราะบางนั้น เป็นไปตามความคืบหน้าในการเจรจา

• เบื้องหลังการเจรจาทำเอ็มโอยู

บันทึกความเข้าใจ (MOU) ฉบับหนึ่งหน้ากระดาษ 14 ข้อ กำลังอยู่ระหว่างการเจรจาระหว่างผู้แทนของทรัมป์ สตีฟ วิตคอฟฟ์ และจาเร็ด คุชเนอร์ กับเจ้าหน้าที่อิหร่านหลายคน ทั้งโดยตรงและผ่านตัวกลาง

ในรูปแบบปัจจุบัน บันทึกความเข้าใจฉบับนี้จะประกาศยุติสงครามในภูมิภาค และเริ่มต้นช่วงเวลาการเจรจา 30 วัน เพื่อทำข้อตกลงโดยละเอียดเกี่ยวกับการเปิดช่องแคบ จำกัดโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน และยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐ

แหล่งข่าวสองแหล่งระบุว่า การเจรจาเหล่านั้นอาจเกิดขึ้นในอิสลามาบัดหรือเจนีวา

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ กล่าวว่า ข้อจำกัดของอิหร่านเกี่ยวกับการขนส่งสินค้าผ่านช่องแคบและการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ จะถูกยกเลิกทีละน้อยในช่วงเวลา 30 วันนั้น

หากการเจรจาล้มเหลว กองกำลังสหรัฐจะสามารถฟื้นฟูการปิดล้อมหรือกลับมาปฏิบัติการทางทหารได้อีกครั้ง เจ้าหน้าที่สหรัฐกล่าว

 

• ประเด็นสำคัญของข้อตกลง

ระยะเวลาของการระงับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมกำลังอยู่ระหว่างการเจรจาอย่างจริงจัง โดยแหล่งข่าวสามแห่งระบุว่าอย่างน้อยที่สุดน่าจะอยู่ที่ 12 ปี และอีกแหล่งหนึ่งคาดการณ์ว่า 15 ปีน่าจะเป็นจุดสิ้นสุด อิหร่านเสนอให้ระงับการเสริมสมรรถนะเป็นเวลา 5 ปี ในขณะที่สหรัฐ เรียกร้อง 20 ปี

แหล่งข่าวระบุว่า สหรัฐต้องการแทรกข้อกำหนดที่ว่า หากอิหร่านละเมิดข้อตกลงเกี่ยวกับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม จะทำให้ระยะเวลาการระงับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมขยายออกไป อิหร่านจะสามารถเสริมสมรรถนะยูเรเนียมได้ถึงระดับต่ำที่ 3.67% หลังจากที่การระงับหมดอายุลง

 

อิหร่านจะให้คำมั่นในบันทึกความเข้าใจว่าจะไม่แสวงหาอาวุธนิวเคลียร์หรือดำเนินกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการผลิตอาวุธนิวเคลียร์ ตามที่เจ้าหน้าที่สหรัฐ รายหนึ่งกล่าว อิหร่านกำลังหารือเกี่ยวกับข้อกำหนดที่ว่าอิหร่านจะไม่ดำเนินการโรงงานนิวเคลียร์ใต้ดิน

อิหร่านจะให้คำมั่นที่จะปฏิบัติตามระบอบการตรวจสอบที่เข้มงวดมากขึ้น รวมถึงการตรวจสอบแบบฉับพลันโดยผู้ตรวจสอบของสหประชาชาติ ตามที่เจ้าหน้าที่สหรัฐกล่าว

สหรัฐจะให้คำมั่นในบันทึกความเข้าใจว่าจะยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรที่บังคับใช้กับอิหร่านอย่างค่อยเป็นค่อยไป และปล่อยเงินทุนของอิหร่านหลายพันล้านดอลลาร์ที่ถูกอายัดไว้ทั่วโลกอย่างค่อยเป็นค่อยไป

สิ่งที่น่าสนใจคือ แหล่งข่าวสองแหล่งที่มีความรู้ยังอ้างว่าอิหร่านจะตกลงที่จะถอนยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงออกจากประเทศ ซึ่งเป็นลำดับความสำคัญหลักของสหรัฐที่เตหะรานปฏิเสธมาจนถึงขณะนี้

 

แหล่งข่าวรายหนึ่งกล่าวกับแอ็กซิออสว่า ตัวเลือกหนึ่งที่กำลังหารือกันอยู่คือการย้ายวัสดุดังกล่าวไปยังสหรัฐอเมริกา

 รัฐมนตรีต่างประเทศรูบิโอ กล่าวเมื่อวันอังคารว่า "เราไม่จำเป็นต้องร่างข้อตกลงให้เสร็จภายในวันเดียว"

"เรื่องนี้ซับซ้อนและต้องใช้ความรู้ทางเทคนิคสูง แต่เราต้องมีทางออกทางการทูตที่ชัดเจนมากในหัวข้อที่พวกเขายินดีที่จะเจรจา และขอบเขตของการประนีประนอมที่พวกเขายินดีที่จะทำในเบื้องต้นเพื่อให้คุ้มค่า" เขากล่าวเสริม

แต่รูบิโอยังเรียกผู้นำระดับสูงบางคนของอิหร่านว่า "สติไม่สมประกอบ" และกล่าวว่ายังไม่ชัดเจนว่าพวกเขาจะยอมตกลงหรือไม่

• จีนเรียกร้องสันติภาพ

ขณะเดียวกันในการประชุมที่ปักกิ่ง หวัง อี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศของจีน เรียกร้องให้ อับบาส อารักชี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศของอิหร่าน ดำเนินการเจรจาต่อไป โดยกล่าวว่า “การกลับมาเผชิญหน้ากันอีกครั้งเป็นสิ่งที่ไม่ควรทำ” จีนรักษาความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการทูตที่ใกล้ชิดกับอิหร่าน โดยรับซื้อน้ำมันส่งออกของอิหร่านถึงประมาณ 90% อารักชีเยือนจีนครั้งแรกนับแต่สงครามอิหร่านปะทุขึ้น