นอกจากเจรจาสันติภาพกันไม่ได้แล้ว ดูท่าโลกจะระอุกว่าเดิม เมื่อสหรัฐประกาศปิดล้อมช่องแคบฮอร์มุซที่ถูกอิหร่านปิดไปก่อนหน้านี้แล้ว ปัญหาราคาน้ำมันยังไม่มีทางออก
นักวิเคราะห์กล่าวว่า การที่สหรัฐปิดล้อมอิหร่านทางทะเล ถือเป็นปฏิบัติการทางทหารครั้งใหญ่ไม่มีที่สิ้นสุด ซึ่งอาจจุดชนวนให้รัฐบาลเตหะรานตอบโต้ สร้างความตึงเครียดให้กับข้อตกลงหยุดยิงที่เสี่ยงพังได้ทุกเมื่ออยู่แล้ว
สำนักข่าวรอยเตอร์รายงาน หลังจากการเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐกับอิหร่านในกรุงอิสลามาบัดของปากีสถานจบลงโดยไร้ข้อตกลง ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ โพสต์ทรูธโซเชียลในวันอาทิตย์ (12 เม.ย.) ตามเวลาท้องถิ่นว่า กองทัพเรือสหรัฐ “จะเริ่มกระบวนการปิดล้อมเรือทุกลำที่พยายามเข้าออกช่องแคบฮอร์มุซ”
ต่อมากองบัญชาการกลางสหรัฐ (CENTCOM) ขยายความว่า การปิดล้อมจะใช้กับเรือที่แล่นเข้าออกจากอิหร่านเท่านั้น ซึ่งรวมถึงท่าเรืออิหร่านทุกแห่งในอ่าวเปอร์เซียและอ่าวโอมาน โดยจะมีผลในเวลา 10.00 น. วันจันทร์ (13 เม.ย.) ตามเวลาวอชิงตัน หรือ 21.00 น. วันจันทร์ ตามเวลาประเทศไทย
ทรัมป์กล่าวด้วยว่า กองทัพสหรัฐจะสกัดกั้นเรือที่จ่ายค่าผ่านทางให้อิหร่าน แม้เรือเหล่านั้นจะอยู่ในน่านน้ำสากลก็ตาม
“ไม่มีใครที่จ่ายค่าผ่านทางเถื่อนจะเดินทางได้อย่างปลอดภัยในทะเลหลวง” ทรัมป์กล่าวและว่า เป้าหมายสุดท้ายคือกดดันอิหร่านให้ยุติการปิดล้อมช่องแคบฮอร์มุซ จุดคอขวดสำคัญ ทางผ่านน้ำมันราว 20% ของโลก ที่อิหร่านเปิดให้เฉพาะเรือที่รัฐบาลเตหะรานอนุญาตเท่านั้น
ถ้ายุทธศาสตร์ของทรัมป์สำเร็จ เขาจะขจัดข้อได้เปรียบใหญ่สุดที่อิหร่านมีเหนือสหรัฐในการเจรจา และเปิดช่องแคบให้โลกทำการค้าได้อีกครั้งซึ่งอาจส่งผลให้ราคาน้ำมันลดลงได้ แต่ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า การปิดล้อมก็คือการทำสงครามที่ต้องใช้เรือรบจำนวนมหาศาลไม่รู้สิ้นสุดเมื่อใด
“ทรัมป์อยากจบเร็ว แต่ความจริงคือ ภารกิจนี้ยากจะดำเนินการได้ลำพัง และมีแนวโน้มไม่ยั่งยืนในระยะกลางและระยะยาว” ดานา สโตรล อดีตเจ้าหน้าที่ระดับสูงกระทรวงกลาโหมสมัยรัฐบาลไบเดน ปัจจุบันทำงานอยู่ที่สถาบันวอชิงตันเพื่อการวิเคราะห์นโยบายตะวันออกกลาง ให้ความเห็น
- อิหร่านตอบโต้แน่
กองทัพสหรัฐยังไม่ได้ให้รายละเอียดพื้นฐานของการปิดล้อม เช่น ต้องใช้เรือรบสหรัฐกี่ลำ ใช้เครื่องบินรบด้วยหรือไม่ พันธมิตรอ่าวเปอร์เซียจะมาช่วยด้วยหรือไม่ กองบัญชาการกลางเองก็ไม่ได้ให้ความเห็นเมื่อรอยเตอร์สอบถาม
เหล่าผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า หากมีเรือรบจำนวนมากพอ กองทัพเรือสหรัฐก็สามารถปิดล้อมที่ข่มขู่เรือบรรทุกน้ำมันพาณิชย์จำนวนมากไม่ให้พยายามฝ่าฝืนขนส่งน้ำมันจากอิหร่านได้
แต่สหรัฐพร้อมที่จะขึ้นไปยึดเรือ หรือแม้แต่ทำลายหรือจมเรือที่พยายามฝ่าฝืนการปิดล้อมหรือไม่ แล้วถ้าหากเรือเหล่านั้นบรรทุกน้ำมันให้กับจีน ซึ่งเป็นมหาอำนาจ หรือพันธมิตรของสหรัฐอย่างอินเดียหรือเกาหลีใต้ แล้วอะไรจะเกิดขึ้น และอิหร่านจะทำอะไรต่อไป
พลเรือเอกแกรี รูห์เฮด นายทหารเกษียณอดีตผู้บัญชาการกองทัพเรือสหรัฐเตือนว่าอิหร่านอาจยิงใส่เรือในอ่าวเปอร์เซีย หรือโจมตีโครงสร้างพื้นฐานของประเทศในอ่าวเปอร์เซียที่มีฐานทัพสหรัฐตั้งอยู่
“ผมเชื่อจริงๆ ว่า ถ้าเราเริ่มปิดล้อม อิหร่านตอบโต้แน่” รูห์เฮดกล่าว
ภัยคุกคามจากอิหร่านต่อการเดินเรือทำให้ราคาน้ำมันโลกพุ่งขึ้นไปถึง 50% นับตั้งแต่สหรัฐและอิสราเอลเปิดฉากทำสงครามในวันที่ 28 ก.พ.
ทรัมป์กล่าวในวันอาทิตย์ว่า ราคาน้ำมันและน้ำมันเบนซินในสหรัฐอาจยังสูงไปจนถึงการเลือกตั้งกลางเทอมในเดือน พ.ย.
เป็นไปได้ว่าพรรครีพับลิกันของทรัมป์อาจสูญเสียเสียงข้างมากในสภาคองเกรสถ้าประชาชนตอบโต้ ตอนนี้สังคมก็ไม่เห็นด้วยกับการทำสงครามอยู่แล้ว
- ปัญหาราคาน้ำมันไม่จบ
ด้วยความหงุดหงิดที่อิหร่านปฏิเสธเงื่อนไขยุติสงครามที่เขาเสนอ ทรัมป์จึงขู่ว่า สหรัฐอาจกลับมาโจมตีในอิหร่านอีกครั้ง ซึ่งโรงงานขีปนาวุธอาจเป็นหนึ่งในนั้น
มาร์ก วอร์เนอร์ สมาชิกวุฒิสภาจากรัฐเวอร์จิเนีย พรรคเดโมแครต คณะกรรมการข่าวกรองวุฒิสภาตั้งคำถามถึงยุทธศาสตร์ปิดล้อม โดยอ้างว่า อิหร่านอาจส่งเรือเร็วมาวางทุ่นระเบิดในช่องแคบหรือระเบิดเรือบรรทุกน้ำมัน
“วิธีนี้จะทำให้ราคาน้ำมันลดลงได้ยังไง?” วอร์เนอร์ถามในรายการ “Face the Nation” ทางสถานีโทรทัศน์ซีบีเอส
ที่ผ่านมากองทัพสหรัฐโจมตีอิหร่านไปนับพันๆ ครั้ง ทำให้กองทัพอิหร่านอ่อนแอลงมาก แต่นักวิเคราะห์กล่าวว่า รัฐบาลเตหะรานกลายเป็นปัญหายุ่งยากสำหรับวอชิงตัน เพราะผู้นำที่แข็งกร้าวกว่าเดิม และคลังแสงยูเรเนียมสมรรถนะสูงที่ฝังไว้ใต้ดิน
ทรัมป์ขู่เมื่อวันอาทิตย์ว่า“ชาวอิหร่านคนใดก็ตามที่ยิงใส่เรา หรือเรือที่แล่นอย่างสงบ จะถูกระเบิดกระจุย!”
ด้านกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (ไออาร์จีซี) ออกแถลงการณ์ตอบโต้เตือนว่า เรือกองทัพที่เข้าใกล้ช่องแคบฮอร์มุซจะถูกพิจารณาว่า เป็นการละเมิดข้อตกลงหยุดยิงและจะจัดการอย่างรุนแรงเด็ดขาด ย้ำถึงความเสี่ยงสถานการณ์บานปลายเป็นอันตราย
ในมุมมองนักวิเคราะห์อย่างสโตรล วิกฤตินี้จำเป็นต้องแก้ไขด้วยความพยายามของนานาชาติในระยะยาว
“ในระยะยาว ปัญหานี้จะต้องได้รับการแก้ไขผ่านการทูตและเจตจำนงทางการเมืองระหว่างประเทศ” นักวิเคราะห์รายนี้ฟันธง