สงครามอิหร่านเขย่าตลาด จีนเล็งกลับมานำเข้าพลังงานจากสหรัฐ

รายงานจากบริษัทวิจัยยุโรป Kpler ระบุว่า น้ำมันดิบสหรัฐเกือบ 600,000 บาร์เรลต่อวันจะถูกขนถ่ายลงเรือบรรทุกน้ำมันมุ่งหน้าไปจีน ในเดือน เม.ย. โดยเรือหลายลำกำลังมุ่งหน้าสู่ท่าส่งน้ำมันใหญ่สุดของสหรัฐในเมืองคอร์ปัส คริสตี รัฐเท็กซัส ส่วนก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จากสหรัฐเกือบ 300,000ตันที่ส่งไปยังประเทศจีน มีกำหนดการบรรจุลงเรือในเดือน มี.ค.

เว็บไซต์นิกเคอิเอเชียรายงานว่า ทรัพยากรเหล่านี้อาจเปลี่ยนเส้นทางไปยังญี่ปุ่นหรือเกาหลีใต้ได้ แต่ถ้าลงที่จีนจะเป็นการขนส่งน้ำมันดิบสหรัฐไปจีนครั้งแรกนับตั้งแต่เดือน ก.พ.2025 และส่งแอลเอ็นจีครั้งแรกนับตั้งแต่ ธ.ค.2024 ไล่เลี่ยกับที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ หวนคืนสู่ทำเนียบขาว

ในรายงานที่เผยแพร่เมื่อวันพุธ (25 มี.ค.) Kpler ระบุว่า จีนต้องการได้ตัวเลือกซื้อน้ำมันมากขึ้น ชี้ให้เห็นถึงความเป็นไปได้ที่จะกลับไปหาสินค้าสหรัฐ บ่งชี้ว่านโยบายความมั่นคงด้านพลังงานเปลี่ยนไปให้ความสำคัญกับการสร้างความหลากหลายมากกว่าท่าทีทางการทูตของปักกิ่ง

 จีนซึ่งเป็นประเทศผู้นำเข้าน้ำมันดิบรายใหญ่ที่สุดของโลก พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบถึงประมาณ 70% ของการบริโภคภายในประเทศ เมื่อราคาน้ำมันดิบพุ่งสูงขึ้นจากสงครามในตะวันออกกลาง พลังงานจากสหรัฐที่ถูกปักกิ่งขึ้นภาษีเพื่อตอบโต้มาตรการภาษีของทรัมป์ อาจกลับมาเป็นตัวเลือกอีกครั้ง

จีนหยุดซื้อน้ำมันดิบและแอลเอ็นจีสหรัฐตอบโต้นโยบายภาษีของทรัมป์ เขาเรียกร้องให้จีนซื้อพลังงานสหรัฐเพิ่ม ควบคู่กับสินค้าเกษตรและเครื่องบิน ประเด็นเหล่านี้น่าจะถูกนำมาหารือกันในการประชุมผู้นำสหรัฐ-จีนกลางเดือน พ.ค.นี้ที่กรุงปักกิ่ง

ถึงตอนนี้จีนอาจตอบสนองข้อเรียกร้องดังกล่าวได้ไม่ยาก เพราะจีนกังวลเรื่องซัพพลายพลังงานมากขึ้นทุกขณะ รัฐบาลปักกิ่งอาจใช้การนำเข้าพลังงานเป็นเครื่องมือต่อรอง โดยหวังให้สหรัฐลดภาษีและผ่อนคลายความตึงเครียด

ข้อมูลจากกรมศุลกากรจีนชี้ว่า ปี 2024 จีนนำเข้าน้ำมันดิบรวม 3.251 แสนล้านดอลลาร์ นำเข้าจากสหรัฐ 1.8% มูลค่าราว 6 พันล้านดอลลาร์

ในปี 2025 รัฐบาลทรัมป์เก็บภาษีจีน 20% ซึ่งรวมถึงภาษีตอบโต้และภาษีที่ตั้งใจใช้ควบคุมการไหลทะลักของเฟนทานิล ภาษีทั้งสองชนิดถูกศาลฎีกาสหรัฐพิพากษาเมื่อเดือน ก.พ.ว่าขัดรัฐธรรมนูญ เป็นโมฆะ

สหรัฐจึงใช้แนวทางอื่นเก็บภาษี 10% ตามมาตรา 122 กฎหมายการค้า แต่ใช้ได้ไม่เกิน 150 วัน หลังจากนั้นคาดว่าจะเปลี่ยนไปเก็บภาษีตัวใหม่ตามมาตรา 301 ของกฎหมายการค้า ซึ่งจีนอยากให้คงภาษีระดับปัจจุบันที่ 10% มากกว่า

แม้อัตราการพึ่งพาตนเองด้านพลังงานของจีนจะสูงถึงราว 80% แต่การใช้ยานยนต์ไฟฟ้าและเอไอที่เพิ่มขึ้นมากในประเทศก็ทำให้ความต้องการใช้ไฟฟ้าพุ่งสูงขึ้น สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (ไออีเอ) รายงานว่า ปี 2023 จีนผลิตไฟฟ้าร่วม 9.55 ล้านกิกะวัตต์/ชั่วโมง มากที่สุดในโลก และมากกว่าสหรัฐซึ่งอยู่ในอันดับสองถึงกว่าสองเท่า

เพื่อรับมือกับต้นทุนน้ำมันดิบที่เพิ่มขึ้น จีนขึ้นราคาขายปลีกน้ำมันเบนซินและดีเซลเมื่อวันที่ 24 มี.ค. และเพื่อป้องกันไม่ให้ราคาน้ำมันเบนซินพุ่งสูงขึ้นจนเกิดความไม่พอใจตามมา ปักกิ่งจึงได้ออกมาตรการควบคุมการขึ้นราคาเป็นการชั่วคราวเป็นครั้งแรก มาตรการเหล่านี้ช่วยชะลอการเพิ่มราคาน้ำมัน แม้ว่าราคาในตลาดโลกยังคงสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องก็ตาม

จีนนำเข้าน้ำมันผ่านทางเรือจากตะวันออกกลางกว่าครึ่ง เมื่ออุปทานสะดุดย่อมทำร้ายเศรษฐกิจจีนที่ซบเซาอยู่แล้วจากอุปสงค์ในประเทศหดหาย

จ้าวตง รองประธานรัฐวิสาหกิจไชนาปิโตรเลียมแอนด์เคมิคัล กล่าวในการประชุมแถลงผลประกอบการเมื่อวันที่ 23 มี.ค. ว่า บริษัทได้น้ำมันดิบจากซาอุดีอาระเบียโดยไม่ต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และบริษัทกำลังเดินเครื่องโรงงานเคมีที่ใช้ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิงอย่างเต็มกำลังการผลิต

ในการสร้างความหลากหลายให้กับแหล่งพลังงานนั้น จีนกำลังขยายความร่วมมือกับประเทศในเอเชียกลางและรัสเซียซึ่งมีความสัมพันธ์ฉันมิตรต่อกัน

“เราต้องขยายขอบเขตความร่วมมือในภาคก๊าซธรรมชาติ”ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีน กล่าวกับกูร์บันกูลี เบอร์ดีมูฮาเมดอฟ ประธานสภาประชาชนเติร์กเมนิสถาน ระหว่างการประชุมที่ปักกิ่งเมื่อวันที่ 18 มี.ค.

เติร์กเมนิสถานซึ่งส่งก๊าซไปยังจีนผ่านทางท่อส่ง เป็นผู้จัดหาก๊าซรายใหญ่เป็นอันดับสี่ของจีนวัดจากมูลค่า

ส่วนรัสเซียเป็นผู้จัดหาทั้งน้ำมันดิบและก๊าซรายใหญ่สุดของจีนคาดว่าประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน จะไปเยือนจีนเร็วสุดในเดือน พ.ค. เพื่อหารือความร่วมมือด้านพลังงานกับสีรวมถึงการก่อสร้างท่อส่งก๊าซพาวเวอร์ออฟไซบีเรีย 2 จากรัสเซียไปยังจีน