การเลือก “เซบู” เป็นสถานที่จัดการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการ ไม่ได้เป็นเพียงการเปลี่ยนฉากจากเมืองหลวงมะนิลา แต่สะท้อนความตั้งใจที่จะใช้เมืองอื่นที่มีทั้งมิติทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และวิถีชีวิตริมทะเล เป็นฉากหลังของการสนทนาที่มุ่งมองไปข้างหน้า
ในช่วงปลายเดือนมกราคม เมืองเซบู (Cebu) ประเทศฟิลิปปินส์ กลับมาอยู่ในความสนใจของภูมิภาคอีกครั้ง เมื่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของประเทศสมาชิกอาเซียน รวมถึงรัฐมนตรีสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว เข้าร่วมการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการ หรือ AMM Retreat ระหว่างวันที่ 28–29 มกราคม 2569 การประชุมครั้งนี้ถือเป็นการประชุมระดับรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนครั้งแรกของปี ภายใต้การดำรงตำแหน่งประธานอาเซียนของฟิลิปปินส์ ซึ่งกำหนดกรอบแนวคิดหลักไว้ว่า “Navigating our Future, Together” หรือ “การนำทางอนาคตของเราไปด้วยกัน”
การเลือก “เซบู” เป็นสถานที่จัดการประชุม ไม่ได้เป็นเพียงการเปลี่ยนฉากจากเมืองหลวงอย่างมะนิลา หากแต่สะท้อนความตั้งใจที่จะใช้เมืองนอกศูนย์กลางการเมืองที่มีทั้งมิติทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และวิถีชีวิตริมทะเล เป็นฉากหลังของการสนทนาที่มุ่งมองไปข้างหน้า ท่ามกลางบริบทโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน และการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์
เซบูเป็นหนึ่งในเมืองเก่าแก่ที่สุดของฟิลิปปินส์ และมักถูกกล่าวถึงในฐานะเมืองสำคัญทางประวัติศาสตร์ ตั้งแต่ยุคการเดินเรือและการค้าในภูมิภาค ไปจนถึงการเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างโลกตะวันออกและตะวันตก เมืองนี้จึงมีจังหวะชีวิตที่ผสมผสานความคึกคักของเมืองเศรษฐกิจเข้ากับวิถีชีวิตแบบสบายๆ ของเมืองชายทะเลได้อย่างลงตัว ภาพของแสงแดดยามเช้าและบรรยากาศริมทะเล สร้างความแตกต่างจากห้องประชุมทางการในเมืองใหญ่ และเอื้อต่อการพูดคุยอย่างเปิดกว้างและเป็นกันเองมากขึ้น
การประชุม AMM Retreat มีลักษณะเฉพาะที่ต่างจากการประชุมอย่างเป็นทางการ เนื่องจากเป็นการประชุมที่เน้นให้รัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนได้แลกเปลี่ยนมุมมองเชิงลึกอย่างไม่เป็นทางการมากขึ้น ทั้งในประเด็นทิศทางของอาเซียน ความท้าทายร่วมของภูมิภาค ตลอดจนสถานการณ์ในภูมิภาคและระหว่างประเทศที่ส่งผลกระทบต่ออาเซียนในภาพรวม บรรยากาศของเมืองเซบูที่ผ่อนคลาย จึงสอดคล้องกับธรรมชาติของการประชุมในลักษณะนี้อย่างชัดเจน
นอกเหนือจากห้องประชุม วิถีชีวิตของเซบูยังสะท้อนแนวคิดของการอยู่ร่วมกัน ซึ่งเป็นหัวใจของอาเซียนได้อย่างน่าสนใจ ตั้งแต่ตลาดท้องถิ่น ร้านอาหารริมถนน ไปจนถึงร้านอาหารริมทะเล ผู้คนในเซบูให้ความสำคัญกับการใช้เวลาร่วมกันผ่านอาหารและกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เมนูขึ้นชื่ออย่าง lechon หรือหมูหันสไตล์ฟิลิปปินส์ซึ่งมีชื่อเสียงจากเมืองเซบู อาหารทะเลสด และของหวานพื้นเมือง ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงผู้คนเข้าด้วยกันผ่านรสชาติและบรรยากาศได้อย่างลงตัว เช่นเดียวกับการทูตอาเซียนที่ให้ความสำคัญกับการพูดคุย การรับฟัง และการแสวงหาจุดยืนร่วมกันท่ามกลางความหลากหลายของแต่ละประเทศสมาชิก
สำหรับฟิลิปปินส์ ในฐานะประธานอาเซียน การจัดการประชุม AMM Retreat ที่เซบูยังสะท้อนภาพของอาเซียนในฐานะประชาคมที่มีชีวิต ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงถ้อยแถลงหรือเอกสารทางการ หากแต่เป็นเครือข่ายของผู้คน การเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงกัน การนำทางอนาคต “ไปด้วยกัน” เซบูจึงทำหน้าที่มากกว่าเมืองเจ้าภาพ แต่เป็น “พื้นที่สนทนา” ที่เชื่อมโยงอดีต ปัจจุบัน และอนาคตของอาเซียนเข้าด้วยกัน เมืองประวัติศาสตร์ริมทะเลแห่งนี้แสดงให้เห็นว่า การทูตในศตวรรษที่ 21 ที่มิได้เกิดขึ้นเฉพาะในห้องประชุมเท่านั้น หากยังเกิดขึ้นท่ามกลางวิถีชีวิต รสชาติอาหาร และจังหวะของผู้คน องค์ประกอบเล็กๆ ที่อาจมีความหมายสำคัญในการช่วยพาอาเซียนนำทางอนาคตร่วมกันได้อย่างสร้างสรรค์และยั่งยืน