ข่าวฉาว ‘เปิดแผล Nvidia’ หากไร้เจนเซน หวง บริษัทจะไปต่อยังไง?

ข่าวฉาวความสัมพันธ์นอกสมรสของ “เจนเซน หวง” (Jensen Huang) ซีอีโอและผู้ร่วมก่อตั้ง Nvidia วัย 63 ปี กับสาวที่ถูกสงสัยว่าพัวพันหน่วยข่าวกรองจีน กำลังสั่นสะเทือนอาณาจักรชิป AI ระดับโลก พร้อมเผยจุดเปราะบางครั้งใหญ่ของบริษัท นั่นคือ “การไร้ผู้สืบทอดตำแหน่งซีอีโอ” ที่ชัดเจน แม้หวงจะกุมบังเหียน Nvidia มายาวนานถึง 33 ปี จนเกิดคำถามว่า หากวันหนึ่งต้องไร้เงาผู้ก่อตั้ง อาณาจักร AI แห่งนี้จะเดินหน้าต่อไปอย่างไร

สเตซี แรสกอน นักวิเคราะห์อุตสาหกรรมชิปจาก Bernstein กล่าวว่า “Nvidia ไม่ใช่บริษัทธรรมดา และเจนเซนก็ไม่ใช่ซีอีโอธรรมดา” โดยมองว่า หวงแทบเป็น “ตัวแทนของ Nvidia ทั้งบริษัท” เพราะเขาเป็นทั้งผู้กำหนดกลยุทธ์ระยะยาว ทิศทางการดำเนินงาน และควบคุมการตัดสินใจสำคัญด้วยตนเอง

บริหารแบบ ‘แบนราบ’ ลูกน้องกว่า 60 คนรายงานตรงถึงซีอีโอ

หนึ่งในเอกลักษณ์ของ Nvidia คือ โครงสร้างการบริหารแบบ “แบนราบ” (Flat Organizational Structure) ที่แตกต่างจากบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ทั่วไป โดย “เจนเซน หวง” เลือกลดลำดับชั้นการบังคับบัญชา และเปิดให้ผู้บริหารระดับสูงกว่า 60 คนรายงานตรงถึงเขา แทนที่จะส่งข้อมูลผ่านผู้บริหารหลายระดับตามโครงสร้างองค์กรแบบดั้งเดิม

โดยทั่วไป บริษัทขนาดใหญ่มักใช้โครงสร้างการบริหารแบบลำดับชั้น (Hierarchical Structure) ซึ่งพนักงานรายงานต่อหัวหน้าทีม ก่อนส่งต่อไปยังผู้จัดการ ผู้อำนวยการ รองประธาน และผู้บริหารระดับสูงตามลำดับ ขณะที่ซีอีโอจะรับผิดชอบการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์เป็นหลัก โดยมอบหมายการดำเนินงานประจำวันให้ผู้บริหารแต่ละฝ่ายดูแล

แต่ Nvidia กลับเลือกแนวทางที่แตกต่าง หวงต้องการรับข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญโดยตรง โดยเฉพาะผู้บริหารด้านวิศวกรรมที่รับผิดชอบเทคโนโลยีสำคัญ ตั้งแต่ชิปหน่วยความจำ ระบบเครือข่าย ไปจนถึงหน่วยประมวลผลกราฟิก (GPU) และหน่วยประมวลผลกลาง (CPU)

โครงสร้างดังกล่าวช่วยลดขั้นตอนการสื่อสาร ทำให้ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญส่งถึงผู้มีอำนาจตัดสินใจได้รวดเร็ว โดยไม่ต้องผ่านการกลั่นกรองหลายชั้น อีกทั้งเปิดโอกาสให้หวงมองเห็นปัญหาและความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีได้โดยตรง

แนวคิดนี้ยังสะท้อนผ่านการออกแบบห้องทำงานของเขาภายในสำนักงานใหญ่ Nvidia ที่เมืองซานตาคลารา รัฐแคลิฟอร์เนีย ซึ่งมี “โต๊ะรูปวงรีขนาดใหญ่” โดยหวงนั่งเผชิญหน้ากับบรรดาผู้บริหารระดับสูง ขณะที่ด้านหลังจัดที่นั่งแบบอัฒจันทร์สำหรับพนักงานคนอื่น ๆ เพื่อเปิดพื้นที่ให้มีส่วนร่วมในการประชุม

นอกจากนี้ ผู้บริหารยังต้องส่งอีเมลรายงานประเด็นสำคัญที่สุด 5 เรื่อง หรือ “Top Five Things” ให้หวงรับทราบเป็นประจำ โดยเขามักอ่านและตอบกลับตลอดทั้งวัน แม้กระทั่งนอกเวลาทำงาน

หวงยังขึ้นชื่อเรื่องการลงรายละเอียดอย่างเข้มงวด ตั้งแต่การพัฒนาเทคโนโลยี การออกแบบผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงการพิจารณาค่าตอบแทนพนักงานด้วยตนเอง สะท้อนบทบาทของซีอีโอที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการกำหนดกลยุทธ์ แต่ยังเข้าไปมีส่วนร่วมกับการดำเนินงานในระดับปฏิบัติการ

อย่างไรก็ตาม โครงสร้างที่ช่วยให้ Nvidia ตัดสินใจได้รวดเร็ว กลับมีจุดอ่อนสำคัญ นั่นคือ การรวมศูนย์อำนาจและข้อมูลไว้ที่หวงมากเกินไป เพราะแม้บริษัทจะลดลำดับชั้นการบังคับบัญชา แต่การตัดสินใจสำคัญจำนวนมาก “ยังต้องผ่านซีอีโอเพียงคนเดียว”

กล่าวอีกนัยหนึ่ง Nvidia อาจมีโครงสร้างองค์กรที่แบนราบ แต่ไม่ได้หมายความว่ามีการกระจายอำนาจตัดสินใจอย่างแท้จริง

นี่จึงเป็นความย้อนแย้งสำคัญของ Nvidia เพราะระบบที่ช่วยให้บริษัทเติบโตอย่างรวดเร็วภายใต้การนำของหวง อาจกลายเป็นจุดเปราะบางที่สุด หากต้องเผชิญกับวันที่ไม่มีเขาเป็นผู้ตัดสินใจอีกต่อไป

จากบริษัทการ์ดจอ สู่หัวใจของอุตสาหกรรม AI โลก

หวงร่วมก่อตั้ง Nvidia ในปี 1993 กับคริส มาลาโชว์สกี และเคอร์ติส พรีม โดยเริ่มต้นจากบริษัทที่พัฒนาชิปประมวลผลกราฟิกสำหรับคอมพิวเตอร์และวิดีโอเกม

ตลอด 33 ปีที่ผ่านมา เขานำบริษัทผ่านการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ โดยเฉพาะการมองเห็นศักยภาพของ “ชิปประมวลผลกราฟิก” (GPU) สำหรับงาน AI ก่อนที่กระแสปัญญาประดิษฐ์จะเติบโตอย่างก้าวกระโดด

การตัดสินใจดังกล่าวทำให้ Nvidia กลายเป็นผู้ผลิตชิปสำคัญสำหรับการฝึกโมเดล AI รวมถึงบริการอย่าง ChatGPT

ความสำเร็จนี้สะท้อนผ่านราคาหุ้น Nvidia ที่ให้ผลตอบแทนสะสม “มากกว่า 700,000%” นับตั้งแต่เข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ขณะที่รายได้ของบริษัทมีแนวโน้มแตะ 350,000-400,000 ล้านดอลลาร์ในปีงบประมาณนี้ เพิ่มขึ้นจากระดับต่ำกว่า 27,000 ล้านดอลลาร์เมื่อสี่ปีก่อน

นอกจากนี้ Nvidia ยังรักษาอัตรากำไรขั้นต้นไว้ “เหนือระดับ 70%” ซึ่งถือว่าสูงมากสำหรับธุรกิจเซมิคอนดักเตอร์ ซึ่งถือเป็นความสำเร็จที่โดดเด่นอย่างยิ่ง 

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จที่ผูกติดกับหวงอย่างแนบแน่น กลับกลายเป็นความเสี่ยงสำคัญต่ออนาคตของบริษัท

อิทธิพลเหนืออุตสาหกรรม AI 

บทบาทของหวงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการบริหาร Nvidia แต่ยังขยายไปถึงการกำหนดทิศทางของอุตสาหกรรม AI ทั่วโลก

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา Nvidia นำเงินสดที่เพิ่มขึ้นอย่างมหาศาลไปลงทุนในบริษัทโครงสร้างพื้นฐาน AI ผู้ให้บริการคลาวด์ ผู้ผลิตอุปกรณ์ และบริษัทสตาร์ตอัป เพื่อสร้างระบบนิเวศทางธุรกิจที่เชื่อมโยงกับเทคโนโลยีของตน

อิทธิพลของหวงยังสะท้อนผ่านความต้องการชิป AI ที่สูงจนแม้แต่มหาเศรษฐีระดับโลกก็ต้องพยายามเข้าถึงผลิตภัณฑ์ของ Nvidia

แลร์รี เอลลิสัน ผู้ร่วมก่อตั้ง Oracle เคยเล่าประสบการณ์การรับประทานอาหารค่ำร่วมกับหวงและอีลอน มัสก์ ในเดือนกันยายน 2024 ว่า บรรยากาศในมื้อนั้นแทบเหมือนกับเขาและมัสก์กำลัง ‘อ้อนวอน’ ให้หวงขาย GPU เพิ่มเติม

สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนว่า ผู้บริหารบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ต้องพึ่งพาการจัดสรรชิปของ Nvidia เพื่อขยายธุรกิจ AI ของตน

ขณะเดียวกัน หวงยังเป็นหนึ่งในผู้สนับสนุน AI ที่มีอิทธิพลมากที่สุด โดยมักออกมาปกป้องศักยภาพของเทคโนโลยีดังกล่าว และโต้แย้งข้อกังวลเกี่ยวกับฟองสบู่ AI รวมถึงความเสี่ยงที่ AI อาจสร้างต่อมนุษยชาติ

ด้วยเหตุนี้ หากหวงต้องพ้นจากตำแหน่ง ผลกระทบจึงอาจไม่ได้จำกัดอยู่เพียงราคาหุ้น Nvidia แต่ยังอาจสร้างความไม่แน่นอนต่อทิศทางการลงทุน และความเชื่อมั่นของอุตสาหกรรม AI ในวงกว้าง

ไม่มีใครแทนที่ได้? Nvidia ยังไร้ตัวเต็งซีอีโอคนใหม่

หนึ่งในคำถามสำคัญที่สุดที่เกิดขึ้นหลังวิกฤติครั้งนี้คือ ใครจะสามารถเข้ามาบริหาร Nvidia แทนหวงได้

แม้บริษัทจะมีผู้บริหารระดับสูงหลายสิบคน แต่ยังไม่มีใครได้รับการระบุอย่างเปิดเผยว่าเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งซีอีโอ

แดน ไอฟส์ นักวิเคราะห์เทคโนโลยีจาก Yorkville Ives & Co. มองว่า หวงเป็นบุคคลที่ไม่สามารถหาผู้มาแทนที่ได้อย่างสมบูรณ์ และปัจจุบันยังไม่มีผู้บริหารคนใดใน Nvidia ที่สามารถก้าวขึ้นมารับตำแหน่งซีอีโอได้อย่างราบรื่นทันที

ปัญหาส่วนหนึ่งมาจากบทบาทของหวงที่โดดเด่นกว่าผู้บริหารคนอื่นอย่างมาก

หวงเดินทางไปทั่วโลกเพื่อเปิดตัวผลิตภัณฑ์ พบปะผู้นำประเทศ เจรจากับพันธมิตรทางธุรกิจ และขึ้นเวทีต่อหน้าผู้ชมจำนวนมหาศาล ขณะที่ผู้บริหารคนอื่นมักปรากฏตัวเฉพาะงานที่เกี่ยวข้องกับความเชี่ยวชาญของตนเอง

ตัวอย่างเช่น โคเล็ตต์ เครสส์ ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงิน มักเป็นตัวแทนบริษัทในการประชุมกับนักลงทุน ส่วนเอียน บัค รองประธานฝ่ายเทคโนโลยีดาต้าเซ็นเตอร์ มักพูดถึงประเด็นทางเทคนิคที่อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบ

นอกจากนี้ Nvidia ยังมีผู้บริหารระดับสูงคนสำคัญ ได้แก่ นิก ปาร์กเกอร์ รองประธานบริหารฝ่ายปฏิบัติการภาคสนามทั่วโลก เดโบรา ช็อกควิสต์ รองประธานบริหารฝ่ายปฏิบัติการ และทิม ทีเตอร์  รองประธานบริหารฝ่ายกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อบ่งชี้ว่าบุคคลใดได้รับการเตรียมความพร้อมให้รับช่วงต่อจากหวงอย่างเป็นทางการ

อายเช คาราเอฟลี ศาสตราจารย์จาก Otto Beisheim School of Management ในเยอรมนี อธิบายว่า การสืบทอดตำแหน่งในบริษัทที่ผู้ก่อตั้งยังเป็นผู้บริหาร ถือเป็นเรื่องยาก เพราะวิสัยทัศน์และภาวะผู้นำของบุคคลดังกล่าวมักหลอมรวมเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์บริษัทจนแทบแยกจากกันไม่ได้

ลูกสองคนทำงานใน Nvidia แต่พ่อไม่คิดยกเก้าอี้ให้

แม้ครอบครัวของหวงจะมีบทบาทภายใน Nvidia แต่เขาเคยแสดงจุดยืนว่า ไม่ต้องการให้ตำแหน่งซีอีโอตกเป็นของลูกโดยอัตโนมัติ

“เมดิสัน หวง” ลูกสาว ดำรงตำแหน่งผู้บริหารอาวุโสด้านการตลาดผลิตภัณฑ์ Physical AI ขณะที่ “สเปนเซอร์ หวง” ลูกชาย ทำงานด้านการบริหารผลิตภัณฑ์ในธุรกิจหุ่นยนต์

นอกจากนี้ “นิโก คาเปรซ” ลูกเขย ยังดำรงตำแหน่งรองประธานฝ่ายการเติบโตของโครงสร้างพื้นฐาน AI ระดับโลก โดยดูแลความสัมพันธ์กับผู้ให้บริการคลาวด์ AI และดาต้าเซ็นเตอร์

อย่างไรก็ตาม หวงเคยให้สัมภาษณ์กับบลูมเบิร์กว่า หากลูกทั้งสองต้องการก้าวขึ้นมาเป็นซีอีโอ พวกเขาจะต้อง “พิสูจน์ความสามารถและสร้างผลงานด้วยตัวเอง” เพราะตำแหน่งดังกล่าวต้องอาศัยการทำงานหนักและการเสียสละอย่างมาก

หวงยังระบุด้วยว่า เขาหวังให้ซีอีโอคนต่อไปมาจากบุคลากรภายใน Nvidia แต่ต้องการให้การเปลี่ยนผ่านเกิดขึ้นในอีก 20 ปีข้างหน้า หากเป็นไปได้

บอร์ดมีอำนาจปลด แต่ ‘ไม่ต้องการเสียหวงไป’

แม้หวงจะเป็นผู้ร่วมก่อตั้งและบริหาร Nvidia มาตั้งแต่ต้น แต่เขาไม่ได้มีอำนาจควบคุมบริษัทผ่านโครงสร้างหุ้นพิเศษเหมือนผู้ก่อตั้งบริษัทเทคโนโลยีบางแห่ง

ปัจจุบันหวงถือหุ้น Nvidia ประมาณ 3.6% และไม่มีหุ้นที่ให้สิทธิออกเสียงพิเศษ ทำให้คณะกรรมการบริษัทมีอำนาจตามโครงสร้างการกำกับดูแลในการพิจารณาปลดเขาออกจากตำแหน่งซีอีโอ

หวงเองเคยกล่าวว่า เขาตั้งใจไม่รับตำแหน่งประธานกรรมการบริษัท เพื่อให้ซีอีโอสามารถถูกตรวจสอบและปลดออกได้หากจำเป็น

อย่างไรก็ตาม การมีอำนาจปลดตามกฎหมาย ไม่ได้หมายความว่าการปลดหวงจะเป็นเรื่องง่ายในทางธุรกิจ

บลูมเบิร์กรายงานโดยอ้างบุคคลที่ทราบสถานการณ์ว่า คณะกรรมการ Nvidia ต้องการรักษาหวงไว้ในตำแหน่งซีอีโอ หากสามารถทำได้ ขณะเดียวกันคณะกรรมการอิสระกำลังตรวจสอบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของเขากับหญิงที่ถูกสงสัยว่าเกี่ยวข้องกับหน่วยข่าวกรองต่างชาติ

ด้านประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวถึงหวงว่า เป็นบุคคลที่มีเกียรติอย่างมาก พร้อมระบุว่า FBI กำลังสอบสวนเรื่องนี้ ขณะที่ฝ่ายจีนปฏิเสธข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการจารกรรม

ทั้งนี้ ข้อกล่าวหาดังกล่าวยังอยู่ในกระบวนการทางกฎหมาย และไม่ได้หมายความว่าหวงหรือ Nvidia ถูกพิสูจน์ว่ากระทำผิดแล้ว

นักลงทุนหวั่นเสียหวง มากกว่ากังวลข่าวฉาว

แม้กรณีอื้อฉาวจะสร้างความกังวลด้านธรรมาภิบาลและความมั่นคง แต่ผู้ลงทุนจำนวนหนึ่งกลับมองว่า ความเสี่ยงที่ใหญ่กว่าคือ “การสูญเสียหวงจากตำแหน่งซีอีโอ”

เคน มาโฮนีย์ ผู้บริหาร Mahoney Asset Management ซึ่งลงทุนใน Nvidia กล่าวว่า เขาไม่ต้องการเห็นหวงถูกปลดออกจากตำแหน่ง เพราะหวงเป็นบุคคลสำคัญอย่างยิ่งต่ออุตสาหกรรมเทคโนโลยีและการขยายโครงสร้างพื้นฐาน AI

ขณะที่รอสส์ เกอร์เบอร์ ผู้บริหาร Gerber Kawasaki Wealth and Investment Management ประเมินว่า หวงมีโอกาสประมาณ 75% ที่จะยังคงดำรงตำแหน่งซีอีโอต่อไป พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า ยังไม่มีเหตุผลให้เชื่อว่า ลูกค้าจะยกเลิกคำสั่งซื้อชิปเพียงเพราะข่าวอื้อฉาวครั้งนี้

อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นไม่ได้มีเพียงความเป็นไปได้ที่หวงจะถูกปลด แต่ยังรวมถึงคำถามว่า Nvidia จะรับมืออย่างไร หากเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิดที่ทำให้เขาไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้

เดวิด ลาร์กเกอร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านธรรมาภิบาลจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ยกตัวอย่าง Apple ซึ่งเคยเตรียมทิม คุกให้พร้อมรับช่วงต่อจากสตีฟ จ็อบส์ ขณะที่ McDonald's เคยต้องเปลี่ยนซีอีโอถึงสองครั้งภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งปี แต่ยังสามารถแต่งตั้งผู้บริหารที่มีความน่าเชื่อถือเข้ามารับตำแหน่งได้

กรณีดังกล่าวสะท้อนความสำคัญของการวางแผนสืบทอดตำแหน่ง ซึ่ง Nvidia ยังไม่เปิดเผยรายละเอียดต่อสาธารณะ

ความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ อาจกลายเป็นจุดอ่อนที่สุด

ตลอด 33 ปีที่ผ่านมา หวงพิสูจน์ให้เห็นว่า รูปแบบการบริหารที่รวมศูนย์การตัดสินใจไว้กับผู้ก่อตั้งสามารถสร้างบริษัทที่ประสบความสำเร็จอย่างมหาศาลได้

แต่เมื่อ Nvidia เติบโตจนกลายเป็นหัวใจสำคัญของเศรษฐกิจ AI โลก ความสำเร็จดังกล่าวกลับนำมาซึ่งความเสี่ยงที่เรียกว่า “Key-Man Risk” หรือความเสี่ยงจากการพึ่งพาบุคคลสำคัญมากเกินไป

ปัญหาของ Nvidia จึงไม่ได้อยู่ที่การขาดผู้บริหารที่มีความสามารถ แต่อยู่ที่การสร้างระบบซึ่งสามารถรักษาวิสัยทัศน์ ความต่อเนื่องทางธุรกิจ และความเชื่อมั่นของนักลงทุนได้ โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาการตัดสินใจของหวงในทุกเรื่อง

แม้หวงจะสามารถผ่านพ้นวิกฤติครั้งนี้และรักษาตำแหน่งซีอีโอไว้ได้ แต่คำถามเรื่อง “ผู้สืบทอดตำแหน่ง” ก็อาจไม่สามารถถูกเลื่อนออกไปได้อีก

เพราะท้ายที่สุด ความท้าทายครั้งใหญ่ที่สุดของ Nvidia อาจไม่ใช่การแข่งขันกับบริษัทผลิตชิปคู่แข่ง หรือการรักษาความเป็นผู้นำในตลาด AI แต่คือการพิสูจน์ว่า บริษัทที่สร้างขึ้นจากวิสัยทัศน์ของคนคนเดียวเป็นหลัก จะสามารถเติบโตต่อไปได้หรือไม่ ในวันที่ไม่มีคนคนนั้นอยู่บริหารอีกต่อไป

อ้างอิง: bloomberg, reuters, tom