ญี่ปุ่นเจอวิกฤติ ‘เงินเดือนลวงตา’ ค่าจ้างขึ้น แต่เงินเหลือน้อยลง

“ชนชั้นกลางญี่ปุ่น” กำลังเผชิญแรงกดดันด้านค่าครองชีพอย่างหนัก แม้ค่าจ้างจะปรับเพิ่มขึ้นต่อเนื่องหลายปี แต่รายได้ที่นำไปใช้จ่ายได้จริงกลับลดลง เนื่องจากเงินเฟ้อ ภาษี และเงินสมทบประกันสังคมที่สูงขึ้น กำลัง “กัดกิน” รายได้หลังหักค่าใช้จ่ายของครัวเรือน

เว็บไซต์นิกเกอิ เอเชียวิเคราะห์ข้อมูลสำรวจรายจ่ายครัวเรือนของกระทรวงกิจการภายในและการสื่อสารญี่ปุ่น พบว่า ครัวเรือนที่มีรายได้ปีละ 5-6 ล้านเยน หรือราว 31,400-37,700 ดอลลาร์ มีรายได้สุทธิที่แท้จริงหลังปรับเงินเฟ้อลดลงมากกว่า 10% เมื่อเทียบกับปี 2562 ก่อนเกิดโควิด-19

กลุ่มที่มีรายได้ 5-5.5 ล้านเยนต่อปี มีรายได้สุทธิที่แท้จริงลดลงถึง 14.6% ขณะที่กลุ่มรายได้ 5.5-6 ล้านเยนลดลง 11.9% ส่วนครัวเรือนรายได้น้อยได้รับผลกระทบหนักกว่า โดยกลุ่มที่มีรายได้ต่ำกว่า 2 ล้านเยนต่อปี ลดลงถึง 21.7%

กำลังซื้อที่หดตัว ทำให้ครัวเรือนญี่ปุ่นเริ่มตัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น โดยการใช้จ่ายจริงของชนชั้นกลางลดลงราว 10% จากช่วงก่อนโควิด 

ขณะที่รายจ่ายด้านการเรียนรู้และความบันเทิงลดลงถึง 12.6-23.1% แม้แต่ครัวเรือนรายได้สูงระดับ 6-12 ล้านเยนต่อปี การใช้จ่ายในหมวดดังกล่าว ก็ลดลงประมาณ 20%

หนึ่งในปัญหาสำคัญคือ แม้ค่าจ้างในรูปตัวเงินจะเพิ่มขึ้น แต่รายได้ที่สูงขึ้น อาจผลักให้ประชาชนเข้าสู่ “ฐานภาษีที่สูงขึ้น” ขณะที่ระบบภาษีและประกันสังคมของญี่ปุ่นยังไม่ได้ปรับตามเงินเฟ้ออย่างเต็มที่ แตกต่างจากบางประเทศ เช่น สหรัฐ ที่มีการปรับช่วงฐานภาษีตามระดับเงินเฟ้อ

ทาโร ไซโตะ จาก NLI Research Institute ระบุว่า แม้การขึ้นค่าจ้างจะช่วยให้ค่าจ้างที่แท้จริงฟื้นตัว แต่การบริโภคภาคเอกชนจะกลับมาแข็งแกร่งได้ยาก หากระบบภาษีและประกันสังคมยังไม่ได้รับการปรับให้สอดคล้องกัน

รัฐบาลนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ จึงให้ความสำคัญกับการลดภาษีการบริโภคและมาตรการช่วยเหลือครัวเรือนรายได้น้อยถึงปานกลาง เพื่อบรรเทาปัญหาค่าครองชีพ อย่างไรก็ตาม ภาคธุรกิจญี่ปุ่นเตือนว่า การปฏิรูประบบประกันสังคมทั้งระบบยังคงล่าช้า

สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนปัญหาสำคัญของเศรษฐกิจญี่ปุ่นว่า “ค่าจ้างเพิ่ม” ไม่ได้หมายความว่า “กำลังซื้อเพิ่ม” เสมอไป หากเงินเฟ้อ ภาษี และภาระประกันสังคมยังเพิ่มขึ้นเร็วกว่ารายได้ที่ประชาชนได้รับจริง

อ้างอิง: nikkei