วันหยุดสุดสัปดาห์นี้คุณจะไปไหน? สำหรับคนในกรุงเทพฯ กัวลาลัมเปอร์ หรือโฮจิมินห์ คำตอบยอดฮิตคงหนีไม่พ้น "ห้างสรรพสินค้า" ปรากฏการณ์การใช้ชีวิตอยู่ในห้างติดต่อกันนานกว่า 12 ชั่วโมงไม่ใช่เรื่องแปลกประหลาดอีกต่อไปในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่มันได้กลายเป็นวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนเมืองไปเรียบร้อยแล้ว
มากกว่าช้อปปิ้ง คือ ‘Retailtainment’ เมืองจำลองที่อยู่ได้ทั้งวัน
หลายคนในมาเลเซีย เลือกใช้เวลาตั้งแต่มืดค่ำยันเช้าที่ห้าง IOI City Mall เมกามอลล์ขนาดมหึมาใกล้กรุงกัวลาลัมเปอร์ เพื่อหลบหนีความร้อนอบอ้าวภายนอกเข้าสู่ความเย็นฉ่ำของระบบปรับอากาศ
ห้างสรรพสินค้า ในยุคนี้จึงไม่ได้มีไว้แค่เดินซื้อของ แต่ถูกยกระดับเป็นศูนย์รวมความบันเทิงที่ควบรวมการค้าและการพักผ่อน (Retailtainment) เข้าด้วยกันอย่างเบ็ดเสร็จ
ห้างระดับเมกามอลล์ในภูมิภาคนี้ประกอบไปด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกที่คาดไม่ถึง เช่น ลานไอซ์สเก็ตขนาดมาตรฐานโอลิมปิกและสนามแบดมินตัน สนามพิกเกิลบอลและโซนแอดเวนเจอร์ปาร์กสำหรับเด็ก รวมทั้งสวนสัตว์ในร่ม หรือโรงภาพยนตร์รอบดึก และร้านอาหารคาวหวานที่มีให้เลือกมากกว่า 200 ร้าน
เป่ยเป่ย ลี่ จากสถาบัน Heinz College มหาวิทยาลัยคาร์เนกีเมลลอน อธิบายว่า ห้างสรรพสินค้าในเอเชียทำหน้าที่เป็น "พื้นที่ที่สาม" (Third Places) ซึ่งเป็นจุดเชื่อมโยงทางสังคมระหว่างที่ทำงานและบ้าน แทนที่จะเป็นสวนสาธารณะเหมือนในซีกโลกตะวันตก คนเอเชียเลือกห้างเป็นสถานที่พบปะ นั่งเล่น นัดเดต ติวหนังสือ และหลบภัยจากสภาพภูมิอากาศที่ร้อนชื้น มลภาวะ หรือฝนฤดูกาล
วัฒนธรรมนี้หยั่งรากลึกจนกลายเป็นศูนย์กลางของชุมชนอย่างแท้จริง คริส ชอง ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการของ IOI Properties Group กล่าวว่า "วันหยุดสุดสัปดาห์ผู้คนจะไปไหนกันล่ะ? พวกเขาก็มาห้างกันทั้งนั้น มันอยู่ในดีเอ็นเอของพวกเราไปแล้ว"
ในมาเลเซีย ผู้คนมาพบปะ ตกหลุมรัก และจัดงานแต่งงานในห้างที่มีบริการจัดเลี้ยงครบวงจร แม้กระทั่งนายกรัฐมนตรี อันวาร์ อิบราฮิม ก็ยังเดินทางมาปฏิบัติศาสนกิจในห้องละหมาดของห้าง
ห้างสรรพสินค้าในอาเซียนไม่ได้อยู่แยกส่วน แต่ถูกออกแบบให้เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ช่วยเพิ่มมูลค่า ขับเคลื่อน “เศรษฐกิจ” โดยรอบ
เลนิตา โตบิง กรรมการผู้จัดการและหุ้นส่วนอาวุโสของ Boston Consulting Group (BCG) ประจำกรุงจาการ์ตาชี้ว่า ห้างคือแม่เหล็กหลักที่ช่วยเร่งให้ยอดขายบ้านและยอดเช่าอาคารสำนักงานในบริเวณใกล้เคียงเติบโตและทำราคาได้สูงเป็นพิเศษ เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาให้เกิดการรวมตัวของชุมชนเมืองโดยรอบ
เมกามอลล์สหรัฐขาลง มิกซ์ยูส ‘อาเซียน’ ขาขึ้น
ในขณะที่วัฒนธรรมห้างสรรพสินค้าในสหรัฐอเมริกาที่เคยรุ่งเรืองในยุค 50 กำลังเผชิญภาวะ "ห้างร้าง" และต้องปรับตัวขนานใหญ่เพื่อเอาตัวรอดจากการช้อปปิ้งออนไลน์และความล้าสมัย แต่ในอาเซียนกลับเป็นคนละเรื่อง
ข้อมูลเปรียบเทียบจากเว็บไซต์ Malls.com และผู้เชี่ยวชาญระบุชัดเจนว่าสหรัฐอเมริกามีจำนวนห้างลดลงจากจุดสูงสุดที่ 1,500 แห่งในช่วงต้นทศวรรษ 1990 เหลือเพียง 1,150 แห่งในปัจจุบัน แทบไม่มีห้างใหม่เกิดขึ้นเลยในรอบ 20 ปี
วินซ์ ติโบเน จาก Green Street เผยว่ามีห้างแค่ 250 แห่งที่ยังไปได้ดี ที่เหลือมี "รูปลักษณ์ที่ดูเก่าและเหนื่อยล้า" ขาดการลงทุนพัฒนามานานกว่า 30 ปี จนต้องปรับตัวไปสู่การเป็น "พื้นที่ค้าปลีกที่เน้นประสบการณ์" เพื่อดึงดูดกลุ่ม Gen Z
ส่วนใน “อาเซียน” มีห้างสรรพสินค้ามากถึง 2,000 แห่ง และเป็นที่ตั้งของห้างที่ใหญ่ที่สุดในโลกถึง 5 ใน 10 แห่ง
ข้อมูลจาก CBRE Group ระบุว่า ในอีก 2 ปีข้างหน้าจะมีห้างสร้างเสร็จใหม่อีกประมาณ 48 แห่ง คิดเป็นพื้นที่รวมกว่า 14 ล้านตารางฟุต ครอบคลุมโฮจิมินห์ ฮานอย สิงคโปร์ และกรุงเทพฯ
มาติ บรูคส์บรรณาธิการของ Malls.com กล่าวว่า การมาเที่ยวห้างพร้อมหน้าพร้อมตาในวันเสาร์ที่ห้างไอคอนสยามในกรุงเทพฯ หรือห้างเอสเอ็ม มอลล์ ออฟ เอเชียในมะนิลา "ให้ความรู้สึกเหมือนไปเที่ยวงานเทศกาลประจำเมือง มากกว่าแค่การมาเดินช้อปปิ้งซื้อของ"
3 บิ๊กโปรเจกต์ ‘กรุงเทพฯ - มาเลเซีย - เวียดนาม’
การขยายตัวของห้างสรรพสินค้าใน 3 ประเทศนี้ กำลังเปลี่ยนโฉมวิถีชีวิตคนเมืองอย่างก้าวกระโดด
- 'ไทย' ศูนย์กลางท่องเที่ยวแห่งใหม่
กรุงเทพคือเมืองที่มีประชากรราว 10 ล้านคน มีเมกามอลล์อยู่ประมาณ 20 แห่ง และมีคอมเพล็กซ์ขนาดเล็กอีกจำนวนมาก
ตามข้อมูลของ Kadence International ห้างหลายแห่งเชื่อมต่อกันด้วยทางเดินลอยฟ้าและกำลังกลายเป็นแหล่งดึงดูดนักท่องเที่ยวในตัวเองจนสามารถเทียบเคียงกับสถานที่ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างวัดหรือตลาดน้ำได้
ขณะที่ยักษ์ใหญ่อย่าง บริษัท เซ็นทรัล พัฒนา จำกัด (มหาชน) ซึ่งบริหารศูนย์การค้า 38 แห่ง มีแผนลงทุนมากกว่า 3.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในโครงการใหม่ๆ ตลอด 5 ปีข้างหน้า
ก่อนหน้านี้นางวัลยา จิราธิวัฒน์ อดีตประธานเจ้าหน้าที่บริหาร เผยตัวเลขรายได้กลุ่มห้างสรรพสินค้าที่เติบโตอย่างต่อเนื่อง โตขึ้น 10% ในปี 2024 โตขึ้น 4% ในปี 2025 และเพิ่มขึ้นอีก 6% ในไตรมาสแรกของปี 2026
- 'มาเลเซีย' มหานครแห่งการพักผ่อน
ห้าง IOI City Mall ตั้งอยู่บนโครงการรีสอร์ทพื้นที่รวม 319 เฮกตาร์ หรือประมาณ 1,993 ไร่ ซึ่งเกือบเท่ากับขนาดของสวนสาธารณะเซ็นทรัลพาร์กในนิวยอร์ก
-
‘เวียดนาม’ คลื่นลูกใหม่ เปลี่ยนเศรษฐกิจ
บริษัท วินคอม รีเทล (Vincom Retail JSC) ยักษ์ใหญ่ที่มีห้างในเครือ 90 แห่ง รายงานรายได้จากการให้เช่าและบริการอื่น ๆ พุ่งขึ้น 6.6% ในปี 2025 แตะระดับ 8.4 ล้านล้านดง หรือราว 319 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยล่าสุดได้เปิดเมกามอลล์แห่งใหม่ใกล้กรุงฮานอยที่มาพร้อมซาวน่าสไตล์เกาหลี ท่ามกลางทุนค้าปลีกจากญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ที่กำลังเร่งเพิ่มการลงทุนในประเทศนี้
เหรียญสองด้าน ‘ค้าปลีก-ตลาดสด’ เริ่มซบเซา
แม้จะเติบโตอย่างน่าตื่นเต้น แต่ความเร็วในการพัฒนาก็เริ่มทดสอบขีดจำกัดของอุปสงค์
บรูคส์ จาก Malls.com เตือนว่าการขยายตัวนี้อาจนำไปสู่ภาวะ "ร้านค้าล้นตลาด" (Oversupply) ในกรุงเทพ และกัวลาลัมเปอร์ ซึ่งยังไม่เคยถูกทดสอบด้วยภาวะเศรษฐกิจชะลอตัวอย่างจริงจัง
นอกจากนี้ ปัจจัยจากอีคอมเมิร์ซบนโซเชียลมีเดียและความผันผวนทางเศรษฐกิจโลก เช่น วิกฤติที่เชื่อมโยงกับสงครามอิหร่าน ส่งผลให้บริษัท เอสเอ็ม ไพรม์ โฮลดิ้งส์ (SM Prime Holdings Inc.) ที่บริหารห้าง 90 แห่งในฟิลิปปินส์ ต้องประกาศระงับแผนลงทุนโครงการใหม่มูลค่า 1 แสนล้านเปโซ หรือราว 1.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปีนี้
ที่น่าจับตาที่สุดคือ “พฤติกรรมผู้บริโภค” ที่เปลี่ยนไปจนส่งผลกระทบต่อธุรกิจดั้งเดิม สวนสนุกและสวนน้ำดัมเซน (Dam Sen Cultural Park) ในนครโฮจิมินห์ มียอดผู้เข้าชมลดลงถึง 15% ในปีที่แล้ว เนื่องจากคนหันไปหาทำกิจกรรมในห้างแทน
ขณะเดียวกัน ตลาดสดกลางแจ้งของเวียดนามที่เคยเป็นหัวใจของชุมชนก็กำลังซบเซา
เหงียน พ่อค้าขายผักวัย 50 ปีในตรอกเล็กๆ ของโฮจิมินห์ เปิดเผยว่า "จำนวนลูกค้าที่มาซื้อของที่แผงของฉันลดลงไปประมาณครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับช่วง 5-10 ปีก่อน"
ภาพของตลาดสดแบบเดิม ช่างตรงข้ามกับภาพที่ห้างวินคอม เซ็นเตอร์ (Vincom Center) ในตึกระฟ้า Landmark 81 ที่อยู่ใกล้เคียงอย่างสิ้นเชิง
ที่นั่น ฮว่าง ธิ เป๋า เยน คุณแม่วัย 40 ปี นั่งพักผ่อนอย่างสบายอารมณ์หลังเล่นพิกเกิลบอลเสร็จ เธอทำหน้ามุ่ยเมื่อถูกถามถึงการไปซื้อของที่ตลาดสด และยอมรับว่าเธอชอบความทันสมัย ซูเปอร์มาร์เก็ต และสิ่งอำนวยความสะดวกในห้างมากกว่า
"ห้างสรรพสินค้ากลายเป็นส่วนหนึ่งในกิจวัตรประจำวันของฉันไปแล้วค่ะ การไปห้างกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมเอเชียไปแล้วในตอนนี้" เยนกล่าวทิ้งท้าย ซึ่งเป็นบทสรุปของปรากฏการณ์นี้ได้ชัดเจน
อ้างอิง Bloomberg