น้ำมันเครื่องบินขาดแคลน ผลพวงความขัดแย้งตะวันออกกลาง สะเทือนการเดินทางทางอากาศทั่วเอเชียและยุโรป โรงกลั่นสหรัฐเร่งผลิตชดเชย
เว็บไซต์ซีเอ็นบีซีรายงาน ตามข้อมูลของสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (ไออีเอ) ก่อนที่สหรัฐและอิสราเอลจะโจมตีอิหร่านเมื่อวันที่ 28 ก.พ. น้ำมันเชื้อเพลิงจากอ่าวเปอร์เซียเป็นแหล่งน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินใหญ่สุดแห่งเดียวสำหรับตลาดโลก
เมื่ออิหร่านปิดช่องแคบฮอร์มุซน้ำมันเครื่องบินจึงไม่ได้ออกไปสู่ตลาดโลก ยุโรปได้รับผลกระทบโดยตรง เพราะเป็นภูมิภาคที่นำเข้าเชื้อเพลิงจากตะวันออกกลางมากที่สุด น้ำมันเครื่องบิน 20% ของยุโรปมาจากอ่าวเปอร์เซีย
แหล่งส่งออกน้ำมันเครื่องบินรายสำคัญอื่นๆ ที่ออกสู่ตลาดโลกคือโรงกลั่นในจีน เกาหลีใต้ และอินเดีย แต่โรงกลั่นเหล่านี้ก็ต้องพึ่งพาน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางอย่างมาก ก่อนสงครามราว 90% ของน้ำมันที่ส่งออกจากอ่าวเปอร์เซียผ่านช่องแคบฮอร์มุซส่งไปเอเชีย
แมตต์ สมิธ ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยสินค้าโภคภัณฑ์ บริษัท Kpler กล่าวว่า โรงกลั่นในเอเชียกำลังดิ้นรนตอบสนองความต้องการน้ำมันเครื่องบินทั้งจากภายในประเทศและต่างประเทศ เนื่องจากไม่มีน้ำมันดิบมาป้อน
ตามข้อมูลของ Kpler การส่งออกน้ำมันเครื่องบินโลกร่วงลง 30% เหลือ 1.3 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือน เม.ย. จาก 1.9 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนเดียวกันของปี 2025 สัปดาห์ก่อนการขนถ่ายน้ำมันเครื่องบินลงเรือลดลง 50% มาอยู่ที่ 18.6 ล้านบาร์เรลต่อวัน จาก 37.8 ล้านบาร์เรลต่อวันในสัปดาห์เดียวกันของปี 2025
เสียงเตือนในยุโรป
สภาสนามบินระหว่างประเทศยุโรปทำหนังสือเมื่อวันที่ 9 เม.ย. เตือนสมาชิก 27 ชาติของสหภาพยุโรป (อียู) ว่า อียูจะเผชิญ “การขาดแคลนน้ำมันเครื่องบินอย่างเป็นระบบ” ถ้าไม่เปิดช่องแคบฮอร์มุซ
ราคาน้ำมันเครื่องบินที่พุ่งสูงขึ้นบีบให้สายการบินใหญ่ต้องลดเที่ยวบินไปเรียบร้อยแล้ว ลุฟต์ฮันซา สายการบินใหญ่สุดของยุโรปสายหนึ่ง ลดเที่ยวบินระยะสั้น 20,000 เที่ยวตลอดเดือน ต.ค. ส่วนหนึ่งเป็นเพราะราคาเชื้อเพลิง
สมาคมการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศรายงานว่า ราคาน้ำมันเครื่องบินในยุโรปเพิ่มขึ้นสองเท่าในปีที่ผ่านมา วันที่ 1 พ.ค.อยู่ที่ 187 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล
อโพสโตลอส ทซิทซิกอสตาส กรรมาธิการการขนส่งของยุโรป แถลงกับผู้สื่อข่าวในเวลานั้นว่า นับถึงวันที่ 21 เม.ย. “ไม่มีหลักฐานบ่งชี้ว่ายุโรปขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงจริงๆ” แต่สต๊อกน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องบินพาณิชย์กำลังอยู่ในภาวะกดดัน
ในจดหมายวันที่ 9 เม.ย. สมาคมสนามบินเตือนว่า ยุโรปอาจขาดแคลนเชื้อเพลิง ถ้าการส่งออกผ่านช่องแคบฮอร์มุซไม่กลับมา “ในปริมาณมากและมีเสถียรภาพ”
“ต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ เผลอๆ ก็หลายเดือน” ไมค์ เวิร์ธ ซีอีโอเชฟรอน กล่าวเมื่อวันจันทร์ (4 พ.ค.) ในงานประชุมระดับโลกของสถาบันมิลเคนที่ลอสแอนเจลิส พร้อมเสริมว่า จำเป็นต้องตรวจสอบทุ่นระเบิดในช่องแคบฮอร์มุซซึ่งใช้เวลา เรือหลายร้อยลำก็อยากออกจากอ่าวเปอร์เซียไปยังทั่วโลกเพื่อทำให้ห่วงโซ่อุปทานกลับมาเป็นปกติ
ช่วงเวลาผ่อนผันสิ้นสุด
เวิร์ธกล่าวต่อไปว่า การขาดแคลนเชื้อเพลิงกำลังเป็นเรื่องน่ากังวลในไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า
แอนดรูว์ โอ’ไบรอัน ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงินของโคโนโคฟิลลิปส์ บริษัทน้ำมันใหญ่อันดับสามของสหรัฐรองจากเอ็กซอนโมบิและเชฟรอน กล่าวว่า ตลาดมีช่วงเวลาหายใจหายคอได้ เพราะน้ำมันเพิ่งออกจากอ่าวเปอร์เซียก่อนสงครามเริ่ม เรือเหล่านั้นเดินทางมาถึงในเดือนมี.ค.และเม.ย.โดยบรรทุกน้ำมันและเชื้อเพลิงไปยังผู้ซื้อทั่วโลก แต่ช่วงเวลาดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้วในตอนนี้ กล่าวคือ การขนส่งก่อนสงครามถึงปลายทางหมดแล้ว ผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกจากการที่อุปทานน้ำมันในตะวันออกกลางชะงักงันจะเริ่มปรากฏชัดเจนมากขึ้น บางประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าพลังงานอาจเผชิญกับภาวะขาดแคลนอย่างรุนแรงภายในเดือนมิ.ย.หรือก.ค.
ดาร์เรน วูดส์ ซีอีโอเอ็กซอน โมบิล ให้สัมภาษณ์ซีเอ็นบีซี เมื่อวันศุกร์ (2 พ.ค.) ว่า นอกจากนี้ตลาดยังพึ่งพาน้ำมันดิบคงคลังและผลิตภัณฑ์น้ำมันกลั่นเพื่อลดผลกระทบอุปทานปั่นป่วน แต่ท้ายที่สุดแล้วน้ำมันคงคลังเหล่านั้นก็ต้องถูกใช้ไปจนเหลือระดับต่ำสุดที่ต้องคงไว้เท่านั้น
โรงกลั่นสหรัฐส่งออกเพิ่ม
อโพสโตลอสกล่าวในเดือนก่อนว่า อียูกำลังหาซัพพลายน้ำมันเครื่องบินทางเลือก โดยเฉพาะจากสหรัฐ
โรงกลั่นในสหรัฐอย่างวาเลโรและมาราธอนปิโตรเลีย พยายามผลิตน้ำมันเครื่องบินให้ได้มากที่สุดตอบสนองความต้องการของโลก โดยปกติแล้วสหรัฐจะส่งออกไปยังลาตินอเมริกา แต่กลายเป็นว่าการส่งมอบให้ยุโรปเดือน เม.ย.พุ่งขึ้นกว่า 400% มาอยู่ที่ 94,000 บาร์เรลต่อวันเมื่อเทียบกับเดือน ก.พ. เมื่อเริ่มต้นสงคราม
สหรัฐได้รับผลกระทบจาก ภาวะขาดแคลนเชื้อเพลิงน้อยกว่าเอเชียและยุโรป เนื่องจากมีการผลิตภายในประเทศที่แข็งแกร่ง แต่ถึงกระนั้น ชายฝั่งตะวันตก โดยเฉพาะแคลิฟอร์เนีย ก็อาจเผชิญกับความท้าทายด้านอุปทานได้บ้าง
ในปี 2025 ชายฝั่งตะวันตกนำเขาน้ำมันเครื่องบิน 93,000 บาร์เรลต่อวัน กว่า 80% มาจากเกาหลีใต้ เมื่อโรงกลั่นเกาหลีเหล่านั้นขาดแคลนน้ำมันจากตะวันออกกลางย่อมส่งผลต่อการส่งออกไปยังชายฝั่งตะวันตกของสหรัฐ
“โดมิโนหลายตัวล้มที่นี่ เครื่องบินเป็นตัวแรกที่ล้ม เอเชียเป็นภูมิภาคแรก แต่มันจะกระจายไปทั้งโลก และกระจายไปถึงสินค้าทุกตัวด้วย” สมิธ จาก Kpler สรุป