ศาลฎีกาสหรัฐพิพากษา กำแพงภาษีศุลกากรทั่วโลกของทรัมป์ขัดกฎหมาย

ศาลฎีกาสหรัฐฯ มีคำพิพากษาในวันศุกร์ที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 ให้ยกเลิกมาตรการจัดเก็บภาษีศุลกากรทั่วโลก ของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ชี้ขาดเป็นการใช้อำนาจที่เกินขอบเขตของฝ่ายบริหารตามรัฐธรรมนูญ

• ประเด็นสำคัญจากคำพิพากษา

• การปฏิเสธอำนาจฉุกเฉิน: ศาลมีมติเสียงข้างมาก 6 ต่อ 3 ตัดสินว่า ประธานาธิบดีทรัมป์ไม่สามารถใช้กฎหมายอำนาจทางเศรษฐกิจฉุกเฉินระหว่างประเทศปี 2520 (International Emergency Economic Powers Act - IEEPA) เพื่อตั้งกำแพงภาษีในวงกว้างได้ เนื่องจากกฎหมายดังกล่าวมีไว้สำหรับใช้ในสถานการณ์ฉุกเฉินระดับชาติเท่านั้น

ซีเอ็นบีซี รายงานว่า ประธานศาลสูงสุด จอห์น โรเบิร์ตส์ เป็นผู้แถลงคำวินิจฉัยของศาล ขณะที่ผู้พิพากษา แคลเรนซ์ โธมัส, ซามูเอล อาลิโต และเบร็ตต์ คาวานาห์ มีความเห็นแย้ง

ผู้พิพากษาเสียงข้างมากสรุปว่า จุดยืนทางกฎหมายของทรัมป์ “จะถือเป็นการขยายอำนาจของประธานาธิบดีเกี่ยวกับนโยบายภาษีศุลกากรอย่างพลิกโฉม”

พวกเขาระบุว่า ก่อนหน้าทรัมป์ ไม่เคยมีประธานาธิบดีคนใดใช้กฎหมายฉบับที่เป็นประเด็น “เพื่อใช้อำนาจเก็บภาษีศุลกากรเลย แม้แต่เพียงเล็กน้อย ไม่ต้องพูดถึงในระดับและขอบเขตที่กว้างขวางเช่นนี้”

เพื่อที่จะทำให้การใช้อำนาจภาษีศุลกากรที่ “ไม่ธรรมดา” นี้ชอบด้วยกฎหมาย ทรัมป์จะต้อง “ชี้ให้เห็นถึงบทกฎหมายที่สภาคองเกรสให้อำนาจไว้อย่างชัดแจ้ง” ศาลเขียนต่อว่า “ซึ่งเขาไม่สามารถทำได้”

• ความพ่ายแพ้ทางกฎหมายครั้งใหญ่ของทรัมป์

คำตัดสินนี้ถือเป็นความพ่ายแพ้ที่รุนแรงที่สุดต่อหนึ่งในนโยบายเศรษฐกิจหลัก ของรัฐบาลทรัมป์ในวาระที่สอง ซึ่งก่อนหน้านี้มีการจัดเก็บภาษีตั้งแต่ 10- 50% สำหรับสินค้านำเข้าเกือบทุกประเภท

• ผลกระทบทางการคลังรัฐบาล

นักวิเคราะห์ประเมินว่าคำตัดสินนี้อาจบีบให้รัฐบาลสหรัฐฯ ต้องคืนเงินภาษีที่เรียกเก็บไปแล้วมากกว่า 1.3 แสนล้านดอลลาร์ - 1.6 แสนล้านดอลลาร์ ให้กับบริษัทและผู้นำเข้า ซึ่งจะสร้างความปั่นป่วนต่องบประมาณแผ่นดินอย่างมหาศาล

• ปฏิกิริยาเบื้องต้น

• ตลาดทุน: ตลาดหุ้นขานรับด้วยความผันผวน โดยหุ้นกลุ่มบริษัทสินค้าอุปโภคบริโภคและค้าปลีกรายใหญ่อย่าง Walmart และ Amazon มีการปรับตัวลงชั่วคราวขณะที่นักลงทุนประเมินความไม่แน่นอนของการค้าโลกในอนาคต

• ทำเนียบขาว: ก่อนหน้านี้ประธานาธิบดีทรัมป์ได้โพสต์ข้อความผ่าน Truth Social เตือนว่าหากศาลตัดสินในทางลบจะถือเป็น "หายนะ" ต่อความมั่นคงและเศรษฐกิจของอเมริกา พร้อมระบุว่า "ถ้าศาลตัดสินแย้งกับสหรัฐฯ ในเรื่องโบนัสด้านความมั่นคงนี้ เราซวยแน่! "

• ผู้เชี่ยวชาญ: นักกฎหมายการค้าระบุว่า คำตัดสินนี้ไม่กระทบภาษีที่ใช้อำนาจกฎหมายอื่น เช่น มาตรา 301 ของกฎหมายการค้า Trade Act of 1974 หรือ มาตรา 232 ของ Trade Adjustment Act of 1962 ซึ่งยังคงมีผลบังคับใช้ คำตัดสินอาจนำไปสู่การคืนภาษีหลายพันล้านดอลลาร์ให้ผู้นำเข้า โดยศาลการค้าระหว่างประเทศ (CIT) จะดูแลกระบวนการ ผู้เชี่ยวชาญยังระบุว่า แม้ IEEPA จะถูกจำกัดอำนาจลง แต่ฝ่ายบริหารอาจพยายามใช้เครื่องมือทางกฎหมายอื่น ๆ เช่น มาตรา 301 หรือ มาตรา 122 ของกฎหมายการค้า  เพื่อหาทางจัดเก็บภาษีในรูปแบบอื่นแทน แต่จะมีขั้นตอนที่ซับซ้อนและล่าช้ากว่าเดิม 

• สรุปสถานการณ์ล่าสุด

ซีเอ็นบีซี รายงานว่า ตลาดหุ้นวอลล์สตรีทปรับตัวขึ้นในช่วงต้น ทั้งดัชนีดาวโจนส์ S&P 500 และ แนสแด็ก ต่างก็ไต่สูงขึ้น 0.2%, 0.3% และ 0.5% ตามลำดับ

ขณะนี้เจ้าหน้าที่จากกระทรวงพาณิชย์และตัวแทนการค้าสหรัฐฯ กำลังประชุมด่วนเพื่อประเมินแนวทางปฏิบัติใหม่ หลังจากอำนาจหลักในการทำสงครามการค้าผ่านกฎหมาย IEEPA ถูกตัดทอนลงโดยศาลฎีกา