จีนเปิดเกม ‘ภาษีเป็นศูนย์’ แก่ 53 ประเทศในแอฟริกา แม้เสียรายได้ภาษี 4 หมื่นล้าน

สำนักข่าวสื่อทางการของจีนรายงานว่า จีนจะเริ่มบังคับใช้มาตรการ “ยกเว้นภาษีนำเข้าเป็นศูนย์” (Zero Tariff) สำหรับสินค้าที่นำเข้าจาก 53 ประเทศในแอฟริกา ซึ่งมีความสัมพันธ์ทางการทูตกับจีน โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2026 เป็นต้นไป 

ไม่เพียงเท่านั้น จีนยังเดินหน้าผลักดันการเจรจา และลงนามในข้อตกลงความเป็นหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจร่วมกัน พร้อมทั้งขยายการเข้าถึง “ตลาดจีน” สำหรับสินค้าส่งออกจากแอฟริกาเพิ่มเติม ผ่านกลไกที่ได้รับการยกระดับ เช่น ระบบช่องทางพิเศษ ตามรายงานของสถานีโทรทัศน์ของรัฐจีน

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ เกิดขึ้นท่ามกลางความไม่แน่นอนต่อการต่ออายุโครงการ African Growth and Opportunity Act (AGOA) ของสหรัฐ รวมถึงความตึงเครียดทางการค้าระหว่างประเทศในแอฟริกากับสหภาพยุโรป เกี่ยวกับข้อตกลงความเป็นหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจ 

ก่อนหน้านี้ การให้สิทธิปลอดภาษีนำเข้าของจีน ครอบคลุมเพียงบางประเทศในแอฟริกาเท่านั้น โดยปักกิ่งได้ให้สิทธิยกเว้นภาษี 97%–98% ของพิกัดอัตราภาษีแก่ 33 ประเทศยากจนที่สุดในแอฟริกา (Least Developed Countries: LDCs) ก่อนจะขยายความครอบคลุมในปี 2024 ให้รวมสินค้าทุกประเภทที่มีถิ่นกำเนิดจากประเทศ LDC ในแอฟริกา

มาตรการใหม่จะขยายขอบเขตสิทธิปลอดภาษีไปเกือบทั่วทั้งทวีป โดยครอบคลุมประเทศในแอฟริกาทั้งหมด ยกเว้น “เอสวาตินี” ซึ่งยังคงมีความสัมพันธ์ทางการทูตกับไต้หวัน

นักเศรษฐศาสตร์ประเมินว่า จีนจะสูญเสียรายได้จากภาษีนำเข้าราว 1,400 ล้านดอลลาร์ หรือราว 43,000 ล้านบาท ภายใต้มาตรการเหล่านี้ แต่จะช่วยเสริมสร้าง “อำนาจทางเศรษฐกิจและการทูตเชิงนุ่มนวล” (Soft Power) ของจีนในทวีปแอฟริกา

การตัดสินใจครั้งนี้ เกิดขึ้นหลังจากผู้นำแอฟริกามีการเดินสายทางการทูตอย่างต่อเนื่อง โดยล่าสุด ไซริล รามาโฟซา ประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ เดินทางเยือนจีนเพื่อผลักดันการเจรจาการค้า

ต่อมา ได้มีการลงนามในกรอบความตกลง ซึ่งไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย ระหว่างรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการค้า อุตสาหกรรม และการแข่งขันของแอฟริกาใต้ พาร์กส์ เทา กับรัฐมนตรีพาณิชย์ของจีน หวัง เหวินเถา ในระหว่างการประชุมคณะกรรมาธิการร่วมด้านเศรษฐกิจและการค้า ทำให้แอฟริกาใต้ กลายเป็นประเทศที่ 33 ในแอฟริกาที่ได้สรุปกรอบความตกลงลักษณะดังกล่าวกับจีน

ทั้งสองฝ่ายคาดว่า จะสรุปการเจรจาในข้อตกลงภายในเดือนมีนาคม 2026 และเมื่อข้อตกลงเสร็จสิ้น จะเปิดทางให้สินค้าส่งออกจากแอฟริกาใต้เข้าสู่ตลาดจีนโดยปลอดภาษี 

ทั้งนี้ การค้าระหว่างจีนกับแอฟริกาเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ยังคงมีความเหลื่อมล้ำอย่างชัดเจน โดยมูลค่าการค้าทวิภาคีระหว่างเดือนมกราคม–สิงหาคม 2025 อยู่ที่ 222,050 ล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้น 15.4% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า ตามข้อมูลของสำนักงานศุลกากรจีน 

การส่งออกของจีนไปยังแอฟริกา เพิ่มขึ้นอย่างมาก 24.7% แตะระดับ 140,790 ล้านดอลลาร์ ขณะที่การนำเข้าจากแอฟริกาเพิ่มขึ้นเพียง 2.3% อยู่ที่ 81,250 ล้านดอลลาร์ นี่ส่งผลให้ดุลการค้าของแอฟริกาที่ยังคงขาดดุลต่อจีน ขยายตัวเป็น 59,550 ล้านดอลลาร์ในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2025 ซึ่งเกือบเท่ากับตัวเลขขาดดุลตลอดทั้งปี 2024 ที่ 61,930 ล้านดอลลาร์

ความไม่สมดุลดังกล่าว ยังสะท้อนว่าแอฟริกายังคงพึ่งพาการส่งออกวัตถุดิบ เช่น น้ำมันดิบ ทองแดง โคบอลต์ และแร่เหล็ก ขณะที่นำเข้าสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มสูงกว่า ซึ่งเป็นสินค้าอุตสาหกรรมและสินค้าสำเร็จรูปจากจีน

อ้างอิง: reuters, africa