เกิดอะไรขึ้นกับ ‘ตลาดหุ้นอินโดฯ’ เสี่ยงหลุดชั้นสู่ ‘หุ้นชายขอบ’

บลูมเบิร์กรายงานว่า “ตลาดหุ้นอินโดนีเซีย” (IDX) ปรับตัวลดลงจนต้องประกาศหยุดพักการซื้อขายชั่วคราว หลังจากที่ MSCI Inc. ผู้จัดทำดัชนีหุ้นระดับโลก ออกมาแสดงความกังวลอย่างรุนแรงเรื่องความโปร่งใสในการลงทุน พร้อมเตือนว่าอาจปรับลดสถานะตลาดหุ้นอินโดนีเซียลงไปอยู่ในกลุ่ม "ตลาดชายขอบ" 

ดัชนีจาการ์ตาปรับตัวลดลงถึง 8% ซึ่งเป็นการปรับตัวลดลงต่ำที่สุดในรอบ 9 เดือนจนทำให้ตลาดต้องหยุดซื้อขายเป็นเวลา 30 นาที  โดยหุ้นที่โดนเทขายหนักที่สุดคือกลุ่มที่เคยคาดว่าจะถูกนำเข้าคำนวณในดัชนี MSCI เดือนหน้า เช่น PT Bumi Resources และ PT Petrosea ที่ราคาหุ้นร่วงลงไปกว่า 15% 

MSCI 'ระงับ' การเปลี่ยนแปลงดัชนี

การเทขายเกิดขึ้นหลังจากที ผู้จัดทำดัชนีกล่าวว่าจะ "ระงับ" การเปลี่ยนแปลงดัชนีที่เกี่ยวกับหุ้นอินโดนีเซียทั้งหมดทันที โดยจะยังไม่เพิ่มหุ้นตัวใหม่ๆ เข้าไปจนกว่าหน่วยงานกำกับดูแลของอินโดนีเซียจะแก้ไขปัญหาเรื่อง "โครงสร้างผู้ถือหุ้น" ที่กระจุกตัวอยู่กับคนไม่กี่กลุ่ม ซึ่ง MSCI มองว่าเป็นปัญหาพื้นฐานที่ทำให้การลงทุนไม่โปร่งใสและเสี่ยงต่อการปั่นราคาหุ้น  

ถ้าอินโดนีเซียไม่สามรถแก้ไข้เรื่องความโปร่งใสได้ภายในเดือนพ.ค.นี้ ทาง MSCI จะมีการประเมินสถานะตลาดใหม่  ซึ่งรวมถึงการปรับน้ำหนักบริษัทในตลาดหุ้นอินโดนีเซียทั้งหมดในดัชนีตลาดเกิดใหม่  หรือการถูกลดชั้นไปเป็นตลาดชายขอบ  ซึ่งจะทำให้เม็ดเงินลงทุนต่างชาติไหลออกมหาศาล

ด้านผู้บริหารตลาดหลักทรัพย์อินโดนีเซียระบุว่ากำลังหารือกับ MSCI และหน่วยงานท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง เกี่ยวกับความโปร่งใสของข้อมูลเพื่อหาข้อสรุป ทั้งนี้ที่ผ่านมาได้มีความพยายามในการเพิ่มความโปร่งใสแล้ว  เช่น การประกาศข้อมูลหุ้นที่หมุนเวียนในตลาดจริง

ทาเร็ค ฮอร์ชานี นักวิเคราะห์จาก  Maybank Securities ในสิงคโปร์มองว่าความเคลื่อนไหวครั้งนี้เป็นการส่งสัญญาณ “เตือน”  ไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย อย่างไรก็ดีตลาดได้ตอบรับความเสี่ยงในเชิงลบไปแล้ว  จากแรงกดดันจากหุ้นตัวใหญ่ๆ ในดัชนี

นักลงทุนต่างชาติได้ขายหุ้นสุทธิสูงถึง 192 ล้านดอลลาร์ในสัปดาห์ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นการไหลออกครั้งแรกในรอบ 16 สัปดาห์ และเทรนด์การขายก็ยังคงดำเนินต่อไปในสัปดาห์นี้

MSCI กังวลความโปร่งใส

MSCI กำลังพิจารณาใช้แหล่งข้อมูลอื่นตรวจสอบว่าหุ้นที่หมุนเวียนให้นักลงทุนทั่วไปซื้อขายได้จริงๆ นั้นมีอยู่เท่าไหร่กันแน่ หากพบว่าตัวเลขจริงน้อยกว่าที่บริษัทจดทะเบียนรายงานไว้ กองทุนต่างๆ ทั่วโลกที่ลงทุนตามดัชนีจะถูกบังคับให้ต้องขายหุ้นอินโดนีเซียทิ้งทันที

ปัญหาเรื้อรังของตลาดหุ้นอินโดนีเซียที่มีมูลค่าสูงถึง 9.76 แสนล้านดอลลาร์ คือหุ้นของบริษัทใหญ่ๆ มักถูกถือครองโดยมหาเศรษฐีเพียงไม่กี่คน ทำให้สภาพคล่องในการซื้อขายต่ำ ราคาหุ้นเหวี่ยงแรงเกินจริง และเสี่ยงต่อการถูกปั่นหุ้นได้ง่าย

หน่วยงานกำกับดูแลพยายามแก้เกมโดยมีแผนจะเพิ่มเกณฑ์ขั้นต่ำของ Free Float จาก 7.5% เป็น 10-15% และตั้งเป้าในระยะยาวไว้ที่ 25% อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้ยังถือว่าน้อยเมื่อเทียบกับฮ่องกงหรืออินเดียที่ใช้เกณฑ์ 25% หรือแม้แต่ไทยที่ใช้เกณฑ์ 15%

ก่อนหน้านี้ดัชนีหุ้นอินโดนีเซียดูเหมือนจะทำผลงานได้ดีเกินจริง  สะท้อนถึงความไม่สมดุลของตลาด โดยในช่วงต้นปีที่ผ่านมา หุ้นอินโดฯ บวกเพียง 2.7% ขณะที่หุ้นในกลุ่มอาเซียนโดยรวมพุ่งไปถึง 5.3%

แฟรงคลิน เทมเพิลตัน ผู้จัดการกองทุนให้ความเห็นว่า หากอินโดนีเซียถูกลดชั้นจริง ผลกระทบต่อเงินไหลออกจะรุนแรงมาก เพราะปัจจุบันนักลงทุนต่างชาติก็เริ่มถอยห่างจากอินโดนีเซียอยู่แล้วเนื่องจากความกังวลเรื่องนโยบายเศรษฐกิจมหภาค

ความขัดแย้งกับ MSCI ครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ความเชื่อมั่นนักลงทุนเปราะบาง เนื่องจากตลาดไม่มั่นใจในนโยบายของประธานาธิบดี "ปราโบโว ซูเบียนโต" ที่พยายามแทรกแซงนโยบายการคลังและการเงิน รวมถึงเหตุการณ์สะเทือนขวัญนักลงทุนอย่างการปลดรัฐมนตรีคลังอย่าง "ศรี มุลยานี อินทราวัต" ออกจากตำแหน่งเมื่อปีที่ผ่านมา