จีนฝันผงาดศูนย์กลางเอเชียใหม่

จีนวาดแผนที่ภูมิรัฐศาสตร์เอเชีย เตรียมสร้างเมืองฮอร์กอส ชายแดนคาซักสถาน ที่เคยเป็นจุดเปลี่ยนถ่ายสินค้าของบรรดาพ่อค้าบนเส้นทางสายไหมในอดีต ให้เป็นเมืองการค้าแห่งใหม่

เมืองฮอร์กอส มีพื้นที่มากกว่ามหานครนิวยอร์ก ของสหรัฐถึง 2 เท่า แต่มีประชากรที่พำนักอยู่ในเมืองนี้ นับจนถึงเดือนก.ย.เพียง 85,000 คน จีนจึงวางแผนพัฒนาเมืองชายแดนที่หลับไหลแห่งนี้ ให้เป็นศูนย์กลางเส้นทางรถไฟ พลังงาน และโลจิสติกส์ สำหรับเส้นทางสายไหมทางเศรษฐกิจ โดยเป็นโครงการที่ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ประกาศไว้เมื่อปีก่อน เพื่อให้เป็นเส้นทางใหม่ เชื่อมโยงการค้าและการขนส่งระหว่างจีน เอเชียกลาง และยุโรป

นักการทูตและนักวิเคราะห์ ซึ่งศึกษาเส้นทางสายไหมแห่งเศรษฐกิจ มองว่า ฮอร์กอสเป็นเพียงส่วนประกอบเล็กๆ ในความพยายามของจีน ที่ต้องการใช้ท่อส่งน้ำมัน ถนน ทางรถไฟ และท่าเรือ เชื่อมโยงพื้นที่โดยรอบให้ใกล้ชิดกันยิ่งขึ้น

แผนการดังกล่าว ครอบคลุมถึงการทำข้อตกลงการค้าเสรีเอเชียแปซิฟิก ธนาคารเพื่อการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเอเชียมูลค่า 50,000 ล้านดอลลาร์ และกองทุนเส้นทางสายไหมมูลค่า 40,000 ล้านดอลลาร์ ที่นายสี เพิ่งประกาศไปเมื่อเร็วๆ นี้ นอกเหนือจากการให้ความช่วยเหลือ และการลงทุน จากภาคเอกชน และรัฐวิสาหกิจท้องถิ่น

ผู้นำจีน กล่าวระหว่างการพบปะกับผู้บริหารภาคธุรกิจ นอกรอบการประชุมเขตเศรษฐกิจเอเชียแปซิฟิกหรือเอเปคว่า แผนการกระตุ้นเศรษฐกิจ และปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานทั่วภูมิภาคของจีน จะช่วยเติมเต็มความฝันของเอเชียแปซิฟิก และสะท้อนให้เห็นถึงคติพจน์ทางการเมืองเรื่องความฝันของจีน ในการปลุกพลังประเทศให้มีชีวิตชีวาอีกครั้ง

แผนแม่บทสำหรับการจัดระเบียบเอเชียใหม่ โดยใช้โครงสร้างพื้นฐานเป็นตัวหนุน และมีจีนเป็นศูนย์กลาง เกิดขึ้นระหว่างการประชุมผู้นำเอเปค เมื่อวันที่ 11 พ.ย. ซึ่งมีประธานาธิบดีบารัก โอบามา ของสหรัฐร่วมประชุมด้วย

การประชุมเอเปคปีนี้ ถือเป็นครั้งแรกที่จัดขึ้นในจีน ทั้งยังเป็นสัญลักษณ์การแสดงบทบาทเจ้าภาพของนายสี ต่อผู้นำเอเชียแปซิฟิกคนอื่น ๆ ในช่วงเวลาที่จีน พยายามอ้างตัวเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจและการทหารของเอเชีย

ที่ผ่านมา จีน พยายามขยายอิทธิพลมายังเอเชีย ผ่านโครงการความช่วยเหลือและการลงทุนมาตลอด เพื่อเข้าถึงแหล่งพลังงานในเอเชียกลาง โครงการบางอย่างต้องถูกปรับโฉมใหม่ รวมทั้งขยายขอบเขต และยกระดับเป็นมาตรการเร่งด่วนมากกว่าเดิม ภายใต้การบริหารของนายสี ที่ขยายบทบาทของจีนในเวทีโลก มากกว่าที่ผู้นำจีนคนใดเคยทำ

เสาหลักอันหนึ่งคือ เส้นทางสายไหมแห่งเศรษฐกิจ ที่นายสี เสนอขึ้นระหว่างการเยือนเอเชียกลางในเดือน ก.ย. 2556 เขาเรียกร้องให้สร้างแนวขนส่ง เชื่อมโยงมหาสมุทรแปซิฟิกกับทะเลบอลติก และเชื่อมเอเชียตะวันออก เข้ากับเอเชียใต้และตะวันออกกลาง เพื่อรองรับตลาด ที่มีประชากรรวมกันราว 3,000 ล้านคน

นายหวู่เฮา ผู้ช่วยผู้อำนวยการเขตการค้าเสรีฮอร์กอส เล่าว่า การยกระดับฮอร์กอส ขึ้นเป็นเมือง ขยายพื้นที่เมืองออกไปเกือบ 100 เท่า ซึ่งรัฐบาลจีน ได้ทุ่มเงินลงทุนไปกว่า 20,000 ล้านหยวนในเขตการค้าเสรีฝั่งของตัวเอง ที่ประกอบไปด้วยตลาดค้าส่ง 5 แห่ง ส่วนโรงแรมหรู และศูนย์แสดงนิทรรศการยังอยู่ระหว่างการก่อสร้าง คาดว่าจะแล้วเสร็จภายในปี 2560