ธุรกิจจีนแห่ลงทุนแอฟริกา

นักวิเคราะห์ชี้ว่า ความพยายามของบริษัทเหล่านี้ จะกลายมาเป็นบททดสอบว่า ผู้เชี่ยวชาญด้านการผลิตต้นทุนต่ำเหล่านี้ จะสามารถทำให้ธุรกิจในแอฟริกา งอกเงยขึ้นเหมือนที่ประสบความสำเร็จในจีนหรือไม่

ข้อมูลก่อนหน้านี้ของธนาคารโลก แสดงให้เห็นว่า ภาระเรื่องค่าแรง เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้แอฟริกากลายเป็นแหล่งลงทุนที่น่าสนใจสำหรับบริษัทจีน อย่าง ค่าแรงโดยเฉลี่ยในแต่ละเดือนของแรงงานทักษะต่ำ ในโรงงานที่เอธิโอเปียนั้น คิดเป็นสัดส่วนเพียง 25% เมื่อเทียบกับเงินเดือนที่ต้องจ่ายให้กับแรงงานจีน

อดีตหัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ ธนาคารโลก "นายจัสติน ยี่ฝู หลิน" บอกด้วยว่า ความแตกต่างในด้านค่าแรงสำหรับแรงงานไร้ทักษะจีน กับประเทศอื่นๆ ในเอเชีย และแอฟริกา ที่เพิ่มมากขึ้น ทำให้มีความเป็นไปได้ว่า อาจมีตำแหน่งงานในโรงงานมากถึง 85 ล้านตำแหน่ง ที่จะย้ายออกไปจากจีนภายในช่วงเวลาไม่กี่ปีข้างหน้านี้

นอกจากจะเป็นแหล่งแรงงานราคาถูกจำนวนมหาศาลแล้ว ในสายตาของผู้ผลิตสินค้าจีนนั้น ภูมิภาคแอฟริกา ยังถือเป็นตลาดที่น่าดึงดูดอย่างมาก

แอฟริกาเป็นที่ตั้งของเศรษฐกิจ 6 ใน 10 แห่ง ที่มีอัตราการเติบโตเร็วสุดในโลก และประเทศในทวีปนี้จำนวนมาก ก็กำลังลดการพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติลงมา ไม่ว่าจะเป็นน้ำมัน เหล็ก และอัญมณี

อย่างไรก็ตาม ปัญหาโครงสร้างพื้นฐานที่ย่ำแย่ของแอฟริกา และการมีทักษะไม่เท่ากันของแรงงาน กลายมาเป็นสิ่งบั่นทอนข้อได้เปรียบด้านแรงงานของภูมิภาคนี้ อย่างเช่น การประเมินของธนาคารโลกที่ระบุว่า ในแต่ละกะนั้น แรงงานจีนสามารถผลิตเสื้อเชิ้ตได้มากกว่าแรงงานเอธิโอเปียถึง 2 เท่า

วิธีการทั่วไปที่นายทุนจีนแก้ปัญหาช่องว่างการผลิตดังกล่าว คือ การส่งแรงงานจีนเข้าไปทำงานมากขึ้น โดยเมื่อปีที่แล้วมีชาวจีนเดินทางไปยังแอฟริการาว 214,534 คน หรือคิดเป็นสัดส่วนราว 1 ใน 4 ของแรงงานจีนทั้งหมดที่เดินทางไปทำงานในต่างประเทศ และมากกว่าเมื่อปี 2554 ถึง 18%

กระนั้นก็ตาม การขยายธุรกิจเข้าไปในแอฟริกาของผู้ประกอบการจีน ก่อให้เกิดความขัดแย้งเช่นกัน

ผลสำรวจของสถาบันจริยธรรมแห่งแอฟริกาใต้ องค์กรด้านการวิจัย และฝึกอบรม เมื่อไม่นานมานี้ แสดงให้เห็นว่า 46% ของผู้ตอบแบบสอบถามในแอฟริกา มีความรู้สึกที่ไม่ได้ต่อวิธีการจ้างงานของชาวจีน ส่วนอีก 19% มีมุมมองด้านบวกขณะอีก 55% เห็นพ้องกับถ้อยแถลงที่ว่า บรรดาบริษัทจีนในแอฟริกาจ้างงานเฉพาะลูกจ้างชาวจีนเท่านั้น

ความคิดเห็นเหล่านี้ ล้วนแต่มีรากฐานมาจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงทั้งนั้น โดยในแองโกลา และซิมบับเวนั้น บริษัทจีนต่างจ้างแรงงานมาจากจีน เพื่อให้ทำงานพื้นฐานทั่วไป อย่าง การวางอิฐ และขับรถบรรทุก ส่วนที่เอธิโอเปีย ก็มีเสียงร้องเรียนว่า หัวหน้าคนงานชาวจีนตัดเสียมออกครึ่งหนึ่ง เพื่อที่คนงานจะได้ใช้เฉพาะการขุดดินเท่านั้น ทั้งยังไม่ให้มีการพัก หรือพูดคุยกันในขณะทำงานด้วย