‘มาร์กอส’ ปลุกสามัคคี ‘อาเซียน’ แก้วิกฤติน้ำมัน จับตาผู้นำประเมินการดำเนินการตามฉันทมติ 5 ข้อ

สำนักข่าว Reuters รายงานว่า บรรดารัฐมนตรีต่างประเทศของประเทศสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) เริ่มต้นการประชุมหารือร่วมกัน ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา เพื่อแสวงหาแนวทางรับมือร่วมกันต่อวิกฤติราคาพลังงานที่พุ่งสูงขึ้น ความตึงเครียดด้านความมั่นคง และปรากฏการณ์เอลนีโญ ท่ามกลางเสียงเรียกร้องจากประธานาธิบดี เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ แห่งฟิลิปปินส์ ที่ย้ำว่าความท้าทายเหล่านี้จำเป็นต้องอาศัยความเป็นเอกภาพและการลงมือปฏิบัติร่วมกันของทั้งภูมิภาค

ประธานาธิบดีมาร์กอส กล่าวก่อนการเปิดฉากการประชุมที่ฟิลิปปินส์เป็นเจ้าภาพว่า "ในช่วงเวลาที่เราต้องเผชิญกับวิกฤติซ้อนทับหลายด้าน ตั้งแต่ราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้น ไปจนถึงข้อกังวลด้านความมั่นคงและปรากฏการณ์เอลนีโญ อาเซียนจำเป็นต้องลงมือปฏิบัติเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งที่เราต้องสามัคคีและร่วมกันแสวงหาแผนการและทางออกเพื่อจัดการกับปัญหาเหล่านี้"

การประชุมครั้งนี้ถือเป็นการเปิดฉากสุดสัปดาห์แห่งการประชุมสุดยอดอาเซียน (ASEAN Summit) ระหว่างวันที่ 15 ถึงวันที่ 17 พฤศจิกายนนี้ ซึ่งผู้นำอาเซียนมีกำหนดหารือร่วมกับผู้นำจากมหาอำนาจหลัก ทั้งสหรัฐ จีน และญี่ปุ่น ในประเด็นที่ครอบคลุมตั้งแต่ผลกระทบทางเศรษฐกิจจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง วิกฤติในเมียนมา ข้อพิพาทในทะเลจีนใต้ ไปจนถึงปัญหามลพิษข้ามพรมแดน

นอกจากนี้ ในสัปดาห์หน้ายังจะมีการประชุมสุดยอดว่าด้วยประชาคมเอเชียปล่อยมลพิษเป็นศูนย์ (Asia Zero Emission Community) ซึ่งเป็นกรอบความร่วมมือที่นำโดยญี่ปุ่น เพื่อมุ่งบรรลุเป้าหมายด้านความมั่นคงทางพลังงาน การเติบโตทางเศรษฐกิจ และการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไปพร้อมกัน

การรวมตัวของผู้นำในภูมิภาคเกิดขึ้นในขณะที่ฟิลิปปินส์และประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่พึ่งพาการนำเข้าพลังงาน ต่างกำลังเผชิญกับต้นทุนเชื้อเพลิงที่สูงขึ้น บีบคั้นทั้งภาคครัวเรือนและภาคธุรกิจ พร้อมเพิ่มแรงกดดันด้านอัตราเงินเฟ้อ วิกฤติดังกล่าวยังสะท้อนข้อจำกัดด้านความมั่นคงทางพลังงานของภูมิภาค ซึ่งอยู่ระหว่างการศึกษาข้อเสนอเรื่องการจัดตั้งคลังสำรองน้ำมันร่วมกัน

ทางด้านประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ ซึ่งมีกำหนดเดินทางเยือนกรุงมะนิลาเพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอด ได้ระบุว่ามีแนวโน้มที่จะไม่สั่งการโจมตีทางทหารครั้งใหม่ต่ออิหร่าน หลังจากได้รับเสียงเรียกร้องจากหลายประเทศรวมถึงกาตาร์

ถ้อยแถลงดังกล่าว ช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ตลาดพลังงานได้ระดับหนึ่ง แม้ว่าแนวโน้มการกลับมาเดินหน้าปฏิบัติการทางทหารและการหยุดชะงักของอุปทานน้ำมันจะยังคงเป็นความกังวลหลักของประเทศผู้นำเข้าเชื้อเพลิงก็ตาม

นอกจากนี้ ประเด็นสถานการณ์ในเมียนมายังคงเป็นบททดสอบสำคัญต่อความสามารถของอาเซียน ในการรักษาจุดยืนร่วมกันต่อวิกฤติหลังรัฐประหารเมื่อปี 2021 โดมินิก ซาเวียร์ อิมพีเรียล โฆษกกระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์ เปิดเผยในการแถลงข่าวเมื่อวันศุกร์ว่า คาดว่าบรรดาผู้นำจะประเมินการดำเนินการตามฉันทมติ 5 ข้อ ซึ่งเป็นกรอบหลักของกลุ่มในการแก้ไขปัญหาเมียนมา โดยผลการตัดสินใจจะสะท้อนออกมาในเอกสารผลการเจรจาที่จะเผยแพร่หลังการประชุมสุดยอดเสร็จสิ้น

ขณะที่ประเด็นทะเลจีนใต้จะถูกหยิบยกขึ้นมาหารือกับจีน โดยการเจรจาจัดทำแนวปฏิบัติในทะเลจีนใต้ (Code of Conduct) ที่ยืดเยื้อมานานมีความคืบหน้าโดยรวมแล้วประมาณ 70%

นอกเหนือจากการประชุมระหว่างประเทศ คาดว่า ประธานาธิบดีทรัมป์จะเผชิญกับการชุมนุมประท้วงจากกลุ่มแรงงาน นักศึกษา และกลุ่มฝ่ายซ้าย ที่เรียกร้องให้ยุติความขัดแย้งในตะวันออกกลางและยกเลิกโครงการ Pax Silica ที่นำโดยสหรัฐ

เช่นเดียวกับประเด็นเมียนมาที่จะเป็นหัวข้อหลักในการประท้วงช่วงการประชุมสุดยอด โดยกลุ่มนักเคลื่อนไหวเรียกร้องให้อาเซียนยังคงมาตรการกีดกัน พลเอกอาวุโส มิน อ่อง ไลง์ ผู้นำการรัฐประหารที่ก้าวขึ้นเป็นประธานาธิบดี ออกจากเวทีการประชุมระดับผู้นำต่อไป

ทั้งนี้ เมียนมาตกอยู่ในวิกฤตินับตั้งแต่กองทัพโค่นล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของ ออง ซาน ซูจี เมื่อปี 2021 จนจุดชนวนสงครามกลางเมือง ที่สหประชาชาติประเมินว่าคร่าชีวิตผู้คนไปแล้ว 100,000 ราย และทำให้ประชาชนมากกว่า 3.5 ล้านคนต้องพลัดถิ่น

รัฐบาลเมียนมา เริ่มได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติเพิ่มมากขึ้นในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ท่ามกลางการสนับสนุนจากจีน อินเดีย และรัสเซีย โดยมีบางประเทศในอาเซียนเริ่มกลับมามีปฏิสัมพันธ์ด้วยอีกครั้ง รวมถึงทางสหรัฐที่เปิดการเจรจาลับ ในขณะที่รัฐบาลทรัมป์กำลังปรับเปลี่ยนนโยบายโดดเดี่ยวที่ดำเนินมานานหลายปี