เปิดเบื้องหลัง 'ดีลสันติภาพยูเครน' อิงเงื่อนไขรัสเซีย จุดไฟสงสัยสหรัฐเป็นกลางแบบใด?

แหล่งข่าวสามรายเผยกับรอยเตอร์ว่า แผนสันติภาพ 28 ข้อ ที่สหรัฐสนับสนุนเพื่อ ยุติสงครามยูเครน ที่เพิ่งเผยแพร่เมื่อสัปดาห์ก่อน ร่างมาจากข้อเสนอของรัสเซียที่ส่งให้รัฐบาลทรัมป์ในเดือน ต.ค.

รัสเซีย ได้แบ่งปันร่างดังกล่าวที่ระบุเงื่อนไขยุติสงครามของมอสโกกับเจ้าหน้าที่สหรัฐระดับอาวุโสในช่วงกลางเดือน ต.ค. หลังจาก ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐและ ประธานาธิบดีโวโลดิมีร์ เซเลนสกี ของยูเครน หารือกันในวอชิงตัน

ร่างเอกสารดังกล่าวที่ทางการทูตเรียกว่า “non-paper” นั้น ใช้ถ้อยคำที่รัฐบาลรัสเซียเคยผลักดันในโต๊ะเจรจาก่อนหน้านี้ รวมถึงข้อแลกเปลี่ยนที่ยูเครนปฏิเสธ เช่น การยอมเสียดินแดนสำคัญทางตะวันออก

ข้อมูลนี่ถือเป็นการยืนยันครั้งแรกว่า ร่างดังกล่าวเป็นกุญแจสำคัญที่นำไปสู่การร่างแผนสันติภาพ 28 ข้อ

กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ และสถานเอกอัครราชทูตรัสเซียและยูเครนในวอชิงตันยังไม่ตอบกลับคำขอความคิดเห็นจากรอยเตอร์ส

ขณะที่ทำเนียบขาวไม่ได้แสดงความคิดเห็นโดยตรงต่อร่างเงื่อนไขของรัสเซีย แต่อ้างถึงความคิดเห็นของทรัมป์ว่า เขามองในแง่ดีเกี่ยวกับกระบวนการแผนยุติสงคราม 28 ข้อ

“ด้วยความหวังว่าจะสามารถสรุปแผนสันติภาพนี้ได้ ผมได้ให้สตีฟ วิตคอฟฟ์ ทูตพิเศษของผมไปพบกับประธานาธิบดีปูตินในมอสโก และขณะเดียวกันก็ให้แดน ดริสโคลล์ เลขาธิการกองทัพบกจะไปพบกับเจ้าหน้าที่ยูเครน” ทรัมป์ระบุ

ตอนนี้ยังไม่ชัดเจนว่าทำไมรัฐบาลทรัมป์พึ่งพาเอกสารของรัสเซียช่วยร่างกรอบแผนสันติภาพ หรือนำเอกสารดังกล่าวมาช่วยอย่างแผนสันติภาพอย่างไร

แหล่งข่าวบอกอีกว่า เจ้าหน้าอาวุโสของสหรัฐที่ทบทวนแผนสันติภาพ รวมถึงมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ เชื่อว่า ข้อเรียกร้องของรัสเซียอาจถูกยูเครนปฏิเสธอย่างสิ้นเชิง

แผนสันติภาพที่น่าเคลือบแคลงใจ

แหล่งข่าวบอกว่า หลังจากร่างเงื่อนไขของรัสเซียส่งไป รูบิโอก็ได้โทรศัพท์คุยกับเซอร์เก ลาฟรอฟ รัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซียในระหว่างหารือเกี่ยวกับเงื่อนไขดังกล่าว

เมื่อสัปดาห์ก่อนรูบิโอให้สัมภาษณ์กับสื่อในเจนีวาว่า เขายอมรับว่าเขาได้เอกสารแบบ non-papers และเอกสารลักษณะนี้ แต่ไม่ได้บอกรายละเอียดใดเพิ่มเติม

นับตั้งแต่แผนสันติภาพได้รับการเผยแพร่ที่แรกจากสื่อ Axios เมื่อสัปดาห์ก่อน ความเคลือบแคลงใจก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในบรรดาเจ้าหน้าที่สหรัฐ และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หลายคนมองว่า แผนสันติภาพเป็นเพียงรายการแสดงจุดยืนของรัสเซียไม่ใช่ข้อเสนอจริงจัง

ขณะที่สหรัฐได้กดดันให้ยูเครน และเตือนว่าอาจระงับความช่วยเหลือทางทหาร หากยูเครนไม่ลงนามแผนดังกล่าว

อนึ่ง แหล่งข่าวบอกว่า แผนดังกล่าวเรียบเรียงอย่างน้อยในห้วงการประชุมระหว่างจาเร็ด คุชเนอร์ ลูกเขยทรัมป์,วิตคอฟฟ์ ทูตพิเศษ และคีริลล์ ดิมิเทรียฟ หัวหน้ากองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติรัสเซีย ในไมอามีเมื่อเดือนก่อน และมีเพียงไม่กี่คนในกระทรวงต่างประเทศและทำเนียบขาวที่ได้ทราบสรุปแผนสันติภาพ

วันอังคารที่ผ่านมา บลูมเบิร์กรายงานว่า วิตคอฟฟ์ได้ให้คำแนะนำแก่ยูริ อูชาคอฟ ผู้ช่วยระดับสูงของเครมลิน เกี่ยวกับวิธีที่ปูตินควรพูดคุยกับทรัมป์ด้วย และตามบันทึกการสนทนาทางโทรศัพท์ที่หลายสื่อได้รับมา อูชาคอฟและวิตคอฟฟ์ได้กล่าวถึง “แผน 20 ข้อ” ที่เป็นไปได้ ตั้งแต่วันที่ 14 ต.ค. และดูเหมือนว่าขอบเขตของแผนดังกล่าวจะกว้างขึ้นในระหว่างการพูดคุยกับดมิทรีเยฟในเวลาต่อมา

แผนสันติภาพต้องแก้ เมื่อโลกวิจารณ์

ข้อเสนอของสหรัฐที่ได้สร้างความประหลาดใจต่อวอชิงตันและยุโรป ก็ให้เกิดความปั่นป่วนทางการทูตทั่วสามทวีป

แผนดั้งเดิมได้รับการเปลี่ยนแปลงจำนวนมากนับแต่นั้น โดยมีเงื่อนไข 9 ข้อจาก 28 ข้อ ถูกตัดออกหลังมีการหารือระหว่างเจ้าหน้าที่อาวุโสสหรัฐและยูเครน

วุฒิสมาชิกจากทั้งสองพรรคใหญ่ของสหรัฐเผยในวันเสาร์ (22 พ.ย.) ว่า รูบิโอได้บอกกับพวกเขาว่าแผน 28 ข้อไม่ใช่แผนของสหรัฐ แต่เป็นรายการข้อเรียกร้องของรัสเซีย แต่ทำเนียบขาว และกระทรวงต่างประเทศปฏิเสธอย่างหนักแน่นว่ารูบิโอไม่ได้กล่าวถึงเรื่องดังกล่าว

ในการหารือครั้งต่อมา คณะผู้แทนระดับสูงของสหรัฐซึ่งรวมถึงรูบิโอ ได้ตกลงที่จะตัดทอนหรือแก้ไขแผนบางส่วนที่มีข้อเรียกร้องจากรัสเซียมากที่สุด ในระหว่างการประชุมที่เจนีวากับเจ้าหน้าที่ยุโรปและยูเครน

อย่างไรก็ดี เมื่อวันอังคาร (25 พ.ย.) เจ้าหน้าที่ยูเครนเผยว่า พวกเขาสนับสนุนกรอบข้อตกลงสันติภาพที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ซึ่งมาจากการเจรจาครั้งล่าสุด แต่เน้นย้ำว่าประเด็นที่ละเอียดอ่อนที่สุด โดยเฉพาะเรื่องการยอมแลกดินแดน ซึ่งเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันมาก จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขในการประชุมที่อาจเกิดขึ้นระหว่างเซเลนสกีกับทรัมป์

ขณะนี้ ดริสโคลล์กำลังประชุมกับคณะผู้แทนรัสเซียที่อาบูดาบี และคณะผู้แทนยูเครนอยู่ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เพื่อหารือกับทีมสหรัฐ