เมกะโปรเจกต์ NEOM ซาอุดีอาระเบียเสี่ยงล้มเหลว ประเทศอ่าวเปอร์เซีย แห่เดิมพัน AI ทุ่มแสนล้านดอลลาร์ลงทุนบิ๊กเทค พัฒนา AI สร้าง Data Center สร้างเศรษฐกิจใหม่แทน ‘น้ำมัน’
กลุ่มประเทศในอ่าวเปอร์เซีย ซึ่งเคยสร้างความมั่งคั่งมหาศาลจากการขาย "น้ำมัน" หลายล้านล้านดอลลาร์ มักทุ่มเงินจำนวนมหาศาลจาก “กองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ” (Sovereign Wealth Funds) ไปกับโครงการที่หรูหราอลังการ เช่น การสร้างเมืองล้ำยุคในทะเลทราย, การซื้อแฟรนไชส์กีฬาชั้นนำ และการจัดหาอาวุธยุทโธปกรณ์ที่ทันสมัย
'NEOM' เมกะโปรเจกต์ที่เสี่ยงเป็น 'ความโง่เขลาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก'
"เมกะโปรเจกต์" อย่าง NEOM ของมกุฎราชกุมารซาอุดีอาระเบีย โมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน (MBS) ที่คาดว่าจะใช้ต้นทุนสูงถึง 1.5 ล้านล้านดอลลาร์ กำลังถูกตั้งคำถาม เนื่องจากในปี 2024 ซาอุดีอาระเบียเริ่มประสบปัญหา การขาดดุลงบประมาณ และ ราคาน้ำมันดิบ ร่วงต่ำกว่าจุดที่จำเป็นต่อการรักษาสมดุลงบประมาณ
แหล่งข่าวจากอดีตบุคลากรกว่า 20 คนในโครงการ The Line ที่ให้สัมภาษณ์กับ Financial Times ชี้ว่า ความฝันของ MBS กำลังเสี่ยงที่จะล้มเหลวเพราะถูกท้าทายด้วย "กฎเกณฑ์ทางฟิสิกส์และการเงิน" ทำให้มีความเสี่ยงที่จะกลายเป็น "ตัวอย่างของความโง่เขลาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก" โครงการใหญ่จึงต้องถูก ประเมินและลดขนาด ลงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
เดิมพัน AI กลยุทธ์ใหม่เพื่อความอยู่รอด
กลุ่มประเทศอ่าวกำลังหันมามองการลงทุนใน AI มากขึ้นเรื่อยๆ โดย Baghad Gerras จาก Antler มองว่า ประเทศในแถบอ่าวอาหรับ (GCC) "มีทั้งเงินทุนและผู้นำ" และพวกเขามองว่าการลงทุนใน AI นี้ "เป็นกลยุทธ์ที่สำคัญมาก และพร้อมที่จะเข้าร่วมในการแข่งขัน AI" เพื่อรับประกันอนาคตที่ไม่พึ่งพาน้ำมัน
บรรดาประเทศในอ่าวเปอร์เซีย พยายามก้าวขึ้นเป็นผู้นำในการแข่งขันด้านเทคโนโลยี ด้วยการลงทุนในพื้นที่หลัก ๆ ของ AI
- ศูนย์ข้อมูล (Data Centers) และโครงสร้างพื้นฐาน โดยซาอุดีอาระเบีย , UAE และ สำนักงานการลงทุนกาตาร์ (QIA) ต่างทุ่มเงินหลายพันล้านดอลลาร์เพื่อสร้างศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ร่วมกับพันธมิตรระดับโลกเช่น Microsoft และ OpenAI เพื่อสร้างรากฐานของ AI
ซาอุดีอาระเบียตั้งเป้าที่จะเพิ่ม กำลังการผลิตศูนย์ข้อมูล เป็น 1.9 กิกะวัตต์ ภายในสิ้นทศวรรษนี้ และเพิ่มขึ้นเป็น 6.6 กิกะวัตต์ ภายในปี 2577
แม้ว่าตลาดศูนย์ข้อมูลของซาอุดีอาระเบียจะคาดการณ์ว่าจะเติบโตจาก 1.33 พันล้านดอลลาร์ในปี 2567 เป็น 3.9 พันล้านดอลลาร์ในปี 2573 แต่ตัวเลขดังกล่าวยังถือว่า น้อยนิด เมื่อเทียบกับสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีกำลังการผลิตติดตั้งอยู่ที่ 53.73 กิกะวัตต์ในปี 2567 และมีตลาดมูลค่ามากกว่า 200 พันล้านดอลลาร์
การซื้อฮาร์ดแวร์ขั้นสูง พยายามซื้อชิปประมวลผลประสิทธิภาพสูงจำนวนมหาศาล ทั้ง GPU และ NPU จากบริษัทชั้นนำอย่าง Nvidia และ AMD โดย Humain บริษัท AI ของซาอุฯ ได้ซื้อชิปจาก Nvidia กว่า 18,000 ชิ้น และทำข้อตกลงความร่วมมือกับ AMD ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวครั้งใหญ่จนทำให้กระทรวงพาณิชย์สหรัฐต้องจับตามอง
- ลงทุนในบริษัท AI ระดับโลก โดยใช้กองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติเข้าไปลงทุนโดยตรงหรือเป็นผู้ถือหุ้นในบริษัทเทคโนโลยีและสตาร์ทอัพ AI ชั้นนำของโลก
กองทุนมั่งคั่ง เช่น QIA ของกาตาร์, Mubadala ของ UAE และ PIF ของซาอุฯ ได้ลงทุนในบริษัท AI ชั้นนำของโลก เช่น xAI ของ Elon Musk และ Anthropic ที่ทำให้ซีอีโอถึงกับยอมทำลายหลักจริยธรรมส่วนตัวเพื่อแสวงหาเงินทุนก้อนใหญ่
การพัฒนาบุคลากรและระเบียบข้อบังคับ มีการลงทุนเพื่อพัฒนาบุคลากรท้องถิ่น และส่งเสริมสภาพแวดล้อมด้านกฎระเบียบที่เอื้อต่อการพัฒนาเทคโนโลยี
ฝ่ายกลุ่มประเทศในอ่าวเปอร์เซียได้พยายามพิสูจน์ให้สหรัฐเห็นถึงความมุ่งมั่น โดยการลงนามในข้อตกลงสำคัญกับบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีของสหรัฐ ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นว่าพวกเขา เลือกสหรัฐเป็นพันธมิตรทางเทคโนโลยีเชิงกลยุทธ์ มากกว่าจีน
นอกจากการลงทุนใน AI แล้ว ประเทศอ่าวยังสร้างภาพแวดล้อมด้านกฎระเบียบที่เอื้ออำนวย ต่างจากระบบราชการแบบตะวันตกที่ฉุดรั้งการพัมนาและการลงทุน ทำให้บรรดาบิ๊กเทคเข้ามาลงทุนครั้งใหญ่
Microsoft ได้ ลงทุนครั้งใหญ่ใน UAE โดยทุ่มเงิน 1.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐใน G42 ทำให้ Microsoft ได้ถือหุ้นส่วนน้อยและได้ที่นั่งในคณะกรรมการบริหารของบริษัทเทคโนโลยีแห่งนี้ นอกจากนี้ Microsoft ยังให้คำมั่นว่าจะลงทุนรวม 15.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ใน UAE ระหว่างปี 2566 ถึง 2572
เมื่อไม่นานมานี้ Microsoft ได้ประกาศว่าได้รับ ใบอนุญาตเฉพาะ ในการส่งออกชิป AI ขั้นสูงของ Nvidia ไปยัง UAE แม้ว่ามาตรการควบคุมการส่งออกชิป AI ขั้นสูงสำหรับภูมิภาคโดยรวมจะยังไม่ได้ถูกยกเลิกก็ตาม
สร้างฮับ AI ไม่ง่าย อุปสรรคไม่ใช่เงิน แต่เป็น ‘ทรัพยากร’
Ulyana Lenvalskaya จาก UBS มองว่าแม้ UAE และซาอุดีอาระเบียจะมีอำนาจทางการเงินที่ทำให้สามารถเป็นศูนย์กลาง AI ที่ "มีความน่าเชื่อถือ แต่พวกเขายังคงเผชิญความท้าทายสำคัญหลายด้าน
- บุคลากร
ประเทศอ่าวขาดแคลนบุคลากรผู้มีความสามารถ โดยตำแหน่งงาน AI ในซาอุดีอาระเบียยังว่างอยู่ถึง 50%
ความเสี่ยงทางกายภาพ ทั้งปัญหาความเครียดด้านน้ำสูง เนื่องจากในการทำความเย็นศูนย์ข้อมูลในทะเลทรายต้องใช้ถึง 300,000 แกลลอนต่อวัน สำหรับการทำความเย็นและผลิตไฟฟ้า ซึ่งตัวเลขนี้จะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น ตามข้อมูลของ Verisk Maplecroft
- เสถียรภาพภูมิรัฐศาสตร์
นักวิเคราะห์ในอุตสาหกรรมระบุว่า ความท้าทายที่สำคัญอีกประการคือ ความไม่แน่นอนในการเข้าถึงชิปขั้นสูง เช่น GPU) และ NPU เนื่องจากมีการควบคุมการส่งออกและภาวะอุปทานตึงตัวทั่วโลก สิ่งนี้ถือเป็นความเสี่ยงสำหรับประเทศที่ไม่สามารถผลิตเซมิคอนดักเตอร์ของตนเองได้
Torbjorn Soltvedt นักวิเคราะห์หลักด้านภูมิภาค MENA ของ Verisk Maplecroft กล่าวกับ CNBC ว่า ความขัดแย้งในภูมิภาคที่ทวีความรุนแรง จะยังคงเป็นประเด็นหลักที่ทำให้นักลงทุนที่มีศักยภาพเกิดความกังวล ตราบใดที่สงครามระหว่างอิสราเอลกับกลุ่มฮามาสยังคงดำเนินต่อไป