เศรษฐกิจสหรัฐเหมือนเกมต่อพัซเซิล การเติบโตยังแข็งแรง แต่สัญญาณในตลาดแรงงานเริ่มส่งสัญญาณน่าจับตา แม้อัตราการเติบโตของเศรษฐกิจยังอยู่ในระดับ “สุขภาพดี” แต่จำนวนตำแหน่งงานใหม่ที่เพิ่มขึ้นในเดือนส.ค. อยู่เพียง 22,000 ตำแหน่ง ลดลงจาก 158,000 ตำแหน่งในเดือนเม.ย. ท่ามกลางความสงบที่ดูเหมือนมั่นคง กำลังมี “พายุลูกใหม่” ก่อตัวขึ้นอย่างเงียบๆ
จนถึงตอนนี้ “การเลิกจ้างครั้งใหญ่” จากการแทนที่ด้วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) ยังไม่ปรากฏชัด
ข้อมูลจาก Budget Lab ของมหาวิทยาลัยเยล ระบุว่า สัดส่วนพนักงานออฟฟิศต่อการจ้างงานทั้งหมดแทบไม่เปลี่ยนแปลงนับตั้งแต่เปิดตัว ChatGPT ปลายปี 2022 ตามกราฟที่หนึ่ง
อย่างไรก็ตาม ในระดับองค์กร เริ่มเห็นแนวโน้มของ “การปรับตัวด้วยเอไอ” ค่อยๆ เกิดขึ้น
งานวิจัยของ ซีเอด ฮอสเซนี (Seyed Hosseini) และกาย ลินทิงเกอร์ (Guy Lichtinger) สองนักศึกษาปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ศึกษาตำแหน่งงานในหมวด “Generative-AI Integrators” หรือ “ผู้บูรณาการเอไอรู้สร้าง” ซึ่งทำหน้าที่นำเทคโนโลยีเอไอเข้ามาปรับใช้ในกระบวนการทำงานของบริษัท
ทั้งคู่ใช้เอไอวิเคราะห์ข้อมูลตำแหน่งงานกว่า 200 ล้านตำแหน่ง และพบว่า มากกว่า 130,000 ตำแหน่งใน 10,600 บริษัท ได้เริ่มจ้างบุคลากรเพื่อทำหน้าที่เป็น AI Adopters
ในกราฟที่สองจะเห็นว่า อัตราการจ้างในตำแหน่งนี้เพิ่มสูงขึ้นชัดเจนในไตรมาสแรกปี 2023 ซึ่งตรงกับช่วงที่ ChatGPT 3.5 เปิดให้ใช้งาน ขณะที่อีกกว่า 274,000 บริษัท ยังไม่มีการจ้างบุคลากรเพื่อปรับกระบวนการทำงานด้วยเอไอ
ทั้งนี้ หากเอไอไม่มีผลต่อการจ้างงานจริง บริษัทที่ใช้เอไอกับบริษัทที่ยังไม่ใช้ควรมีอัตราการจ้างงานใกล้เคียงกัน แต่ผลวิจัยตามกราฟที่สามกลับพบว่า หลังปี 2023 เป็นต้นมา ตำแหน่งงานระดับจูเนียร์ลดลงในทุกกลุ่ม โดยบริษัทที่เริ่มใช้เอไอมีอัตราการลดลงมากกว่ากลุ่มที่ไม่ใช้ราว 7.7% ขณะที่ตำแหน่งระดับซีเนียร์ยังไม่พบความแตกต่างชัดเจน
งานที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดคือ งานประจำที่ใช้ความใส่ใจแต่ก็ยังเป็นงานที่ซ้ำเดิม เช่น แก้โค้ด ตรวจเอกสาร หรือช่วยจัดการข้อมูลงานที่เดิมมักเป็นของ “เด็กจบใหม่” ซึ่งตอนนี้กลายเป็นประเภทงานที่เอไอสามารถทำแทนได้ดี
นักวิจัยยังพบว่า การลดลงของการจ้างงานไม่ได้เกิดจากการ “เลย์ออฟ” ทันที แต่เป็นการ “ลดการจ้างใหม่” อย่างค่อยเป็นค่อยไป
สำหรับคำถามว่า “ใครคือกลุ่มเสี่ยงที่สุด?”
ผลวิจัยแบ่งมหาวิทยาลัยออกเป็น 5 ระดับตามกราฟที่สี่ พบว่า บัณฑิตจากมหาวิทยาลัยระดับกลาง (mid-tier) มีแนวโน้มได้รับผลกระทบจากเอไอมากที่สุด
บริษัทจำนวนมากยังคงจ้างบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยท็อป เพื่อทำงานเฉพาะทาง และจ้างจากกลุ่มล่างเพื่องานค่าแรงต่ำ ส่วนระดับกลางคือกลุ่มที่ “เอไอสามารถเข้ามาแทนได้ง่ายที่สุด”
อย่างไรก็ดี นักวิจัยเตือนว่า ผลการศึกษายังมีข้อจำกัด เนื่องจากมีเพียง 17% ของกลุ่มตัวอย่าง ที่เป็นพนักงานในบริษัทที่ใช้เอไอ หมายความว่า ผลกระทบจริงอาจมากกว่าที่รายงาน
นอกจากนี้ ตลาดแรงงานระดับจูเนียร์เองก็ผันผวนมาหลายปี โดยเฉพาะช่วงโควิด-19 ทำให้ยากจะระบุว่า การลดลงของการจ้างงานเด็กจบใหม่มาจากเอไอโดยตรงหรือไม่ เอไออาจเป็นเพียง “หนึ่งในหลายปัจจัย” ที่กำลังเปลี่ยนโฉมตลาดแรงงานยุคใหม่
อ้างอิง: The Economist