นิสิตจุฬาฯ จากชมรมเทคโนโลยีดาวเทียมและอวกาศ (CUSAT) สร้างประวัติศาสตร์คว้า รางวัลชนะเลิศจากโครงการ KiboCUBE Programme รอบที่ 9
KiboCUBE Programme เป็นความร่วมมือระหว่างสำนักงานกิจการอวกาศแห่งสหประชาชาติ (UNOOSA) และองค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA) ณ กรุงเวียนนา สาธารณรัฐออสเตรีย ในงาน COPUOS 2026 Side Event
ชมรม CUSAT ก่อตั้งขึ้นเมื่อเดือนมิถุนายน 2568 โดยนิสิตคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ เพียง 5 คน ที่ชนะการแข่งขัน School Satellite 2024 จัดโดย สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA
ณัฐวุฒิ คุ้มใจดี ประธานชมรม CUSAT เล่าถึงจุดเริ่มต้นของโครงการนี้ว่ามาจากการที่การแข่งขันดาวเทียมในประเทศมีแค่การนำเสนอไอเดีย แต่ไม่มีการปล่อยดาวเทียมจริง
ขณะที่ผู้ชนะโครงการ KiboCUBE จะได้รับการสนับสนุน ค่าส่งดาวเทียม ขึ้นสู่อวกาศ ทีมจึงเริ่มจัดทำข้อเสนอโครงการตั้งแต่ มิ.ย.2568 โดยต้องแข่งขันกับผู้สมัครกว่า 20 ประเทศทั่วโลก และได้รับการประกาศเป็นผู้ชนะในที่สุด
CUSAT-1 เป็นดาวเทียมขนาด 1U หรือเพียง 10x10x10 เซนติเมตร ทุกชิ้นส่วนต้องคำนวณให้พอดีในพื้นที่จำกัด พัฒนาโดยทีมนิสิตที่มาจากหลายสาขาวิชาในคณะวิศวกรรมศาสตร์และนิติศาสตร์
เพราะการแข่งขันระดับนานาชาติต้องการให้ภารกิจตอบโจทย์ทั้งด้านวิศวกรรม สิ่งแวดล้อม และนโยบายไปพร้อมกัน นอกจากนี้ยังมีนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรีเข้าร่วมอีก 2 คน รวมเป็นทีมข้ามสถาบันที่เสริมความหลากหลายทางความรู้ให้กับโครงการ
ความท้าทายในการทำงานครั้งนี้คือการหาความรู้ด้านวิศวกรรมอวกาศที่เฉพาะทางมาก และการออกแบบให้ผ่านมาตรฐานความปลอดภัยหลายชั้นสำหรับการส่งขึ้นอวกาศ
แม้จะเผชิญข้อจำกัดหลายด้าน สมาชิกแต่ละคนก็นำความรู้มาต่อยอดอย่างเต็มที่ ณัฐวัฒน์ ซึ่งดูแลระบบสื่อสารของดาวเทียม เปิดเผยว่าต้องใช้ความรู้ด้านคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าอย่างหนักทั้งการส่งสัญญาณและการปรับสัญญาณ
ทั้งที่ในขณะนั้นวิชาเหล่านี้ยังไม่ได้เปิดสอนในหลักสูตร จึงต้องอาศัยพื้นฐานคณิตศาสตร์และประสบการณ์จากการเคยเข้าค่าย สอวน. มาต่อยอดและค้นคว้าเพิ่มเติมด้วยตัวเอง
ด้าน กรณ์ ศรีวรากุล รองประธานชมรมและผู้ออกแบบโครงสร้างดาวเทียม อธิบายว่าการเลือกวัสดุสำหรับอวกาศซับซ้อนกว่าบนโลกมาก ต้องคำนึงถึงทั้งความแข็งแรง การระบายความร้อน และความทนทานต่อสภาวะสุดขั้ว
สิ่งที่แตกต่างที่สุดคือ "เราต้องส่งดาวเทียมได้เพียงครั้งเดียว ไม่มีโอกาสขึ้นไปแก้หรือซ่อม" ดังนั้นทุกอย่างต้องปลอดภัยและดีที่สุดตั้งแต่ต้น
สำหรับปัจจัยที่ทำให้ทีม CUSAT ได้รับการคัดเลือก ณัฐวัฒน์ วิเคราะห์ว่าเรื่องความปลอดภัยเป็นสิ่งสำคัญที่สุด เพราะ CUSAT-1 จะถูกปล่อยจากสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) ผ่านโมดูล J-SSOD ของ JAXA ซึ่งให้น้ำหนักกับมาตรฐานความปลอดภัยสูงมาก
ทีมของเราได้รับการแนะนำจากรุ่นพี่ที่มีประสบการณ์ด้านการออกแบบดาวเทียมในการทำให้ผ่านมาตรฐานนี้
อีกทั้งเอกสารการออกแบบของทีมมีความครบถ้วน และเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด ครอบคลุมทั้งความปลอดภัยของโมดูลและนักวิทยาศาสตร์ประจำสถานีอวกาศ
โครงการนี้มี อ. ดร.ณัทกร เกษมสำราญ ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า และ ผศ.ดร.ปวัน ภิรมย์ทอง ภาควิชาวิศวกรรมสำรวจ เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา ซึ่งให้คำแนะนำช่วยเหลือในการติดต่อประสานงานกับมหาวิทยาลัยและการตรวจสอบขั้นสุดท้าย แต่การออกแบบตั้งแต่ต้นจนถึงวันนี้เป็นฝีมือของนิสิตทั้งหมด
นอกจากนี้ GISTDA ยังสนับสนุนห้องปฏิบัติการและอุปกรณ์ให้กับทีม รวมทั้งมีการปรึกษากับวิศวกรดาวเทียมของ GISTDA เกี่ยวกับมาตรฐานทางเทคนิค
สำหรับแผนงานที่จะทำในเวลานี้จนถึงต้นปี 2571 ทางทีมจะพัฒนาและประกอบดาวเทียม จากนั้นจะส่งมอบให้ JAXA เพื่อตรวจสอบความปลอดภัยและมาตรฐานเป็นเวลา 3 เดือน ก่อนนำส่งขึ้นสู่อวกาศ
ภารกิจหลักของ CUSAT-1 คือการถ่ายภาพโลกเพื่อติดตามทรัพยากรน้ำในพื้นที่เกษตรกรรม เฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยงอุทกภัย และตรวจจับการเผาพื้นที่เกษตรเพื่อติดตามปัญหามลพิษทางอากาศ
แม้ความละเอียดของกล้องจะไม่เทียบเท่าดาวเทียม THEOS-1 และ THEOS-2 ของ GISTDA แต่จุดแข็งของ CUSAT-1 อยู่ที่ความถี่ในการโคจรผ่านพื้นที่ประเทศไทยที่สูงกว่า ทำให้ติดตามสถานการณ์ได้รายวัน โดยเฉพาะในช่วงวิกฤติอย่างน้ำท่วม
และที่สำคัญไม่แพ้กันคือดาวเทียมดวงนี้มีชิ้นส่วนที่ชมรมพัฒนาขึ้นเองในประเทศ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญต่อการลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศในอนาคต.
