สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (มว.) ประกาศความพร้อมจัดกิจกรรม “เปิดบ้านมาตรวิทยา 2569” (NIMT Open House 2026) ในโอกาสครบรอบ 28 ปี วันคล้ายวันสถาปนาสถาบันฯ ระหว่างวันที่ 29-30 มิถุนายน 2569 ณ สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ เทคโนธานี คลองห้า จังหวัดปทุมธานี
กิจกรรม “เปิดบ้านมาตรวิทยา 2569” จัดขึ้นภายใต้แนวคิดหลัก “มาตรวิทยาไทย-เทียบเท่า-มาตรวิทยาโลก”
วัตถุประสงค์เพื่อเปิดโอกาสให้ภาคอุตสาหกรรม ภาคการศึกษา หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ตลอดจนประชาชนผู้สนใจเข้าเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการของสถาบัน
พร้อมทั้งเผยแพร่ความรู้และเสริมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับความสำคัญของงานมาตรวิทยา รวมถึง บทบาทของงานมาตรวิทยาในภาคอุตสาหกรรมและการดำรงชีวิตประจำวัน
รวมทั้งการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ เพื่อขับเคลื่อนและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางคุณภาพของประเทศให้มีความมั่นคงและยั่งยืน
มาตรฐานคือความน่าเชื่อถือที่ประเมินค่าไม่ได้
นายดนุพร ปุณณกันต์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ประธานในงานแถลงข่าวการจัดงาน เปิดบ้านมาตรวิทยา 2569 กล่าวว่า เรากำลังก้าวเข้าสู่โลกเบื้องหลังความแม่นยำของประเทศ โลกที่หลายคนอาจไม่เคยเห็น แต่ทุกคนสัมผัสผลลัพธ์ของมันทุกวัน
เราไม่ได้เพียงเฉลิมฉลองวันเกิดขององค์กรหนึ่ง แต่เรากำลังเฉลิมฉลอง โครงสร้างพื้นฐานที่ทำให้ประเทศเดินหน้าอย่างมั่นคง เพราะตลอดเกือบสามทศวรรษที่ผ่านมา สถาบันแห่งนี้คือ “กระดูกสันหลัง” ของวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมไทย
มว.เป็นผู้อยู่เบื้องหลังที่ทำให้รถไฟฟ้าวิ่งอย่างปลอดภัย ทำให้โรงพยาบาลวินิจฉัยได้แม่นยำ ทำให้สินค้าไทยแข่งขันได้ในตลาดโลก และทำให้เศรษฐกิจใหม่ ตั้งแต่ EV จนถึงเซมิคอนดักเตอร์เติบโตอย่างมั่นใจ
รัฐบาลและกระทรวง อว. เชื่อมั่นเสมอว่า "ความน่าเชื่อถือ" ในด้านวิทยาศาสตร์และการวัดมาตรฐานนั้นสร้างมูลค่ามหาศาล เปรียบเสมือนเครดิตทางธุรกิจที่สามารถแปลงเป็นมูลค่าได้อย่างไม่มีขีดจำกัด
และหากละเลยความน่าเชื่อถือในระดับภูมิภาคและระดับโลก ประเทศไทยจะไม่สามารถบรรลุเป้าหมายการเติบโตทางเศรษฐกิจได้
4 ธีมในงานเปิดบ้าน
ในงานเปิดบ้านสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาตินี้ ไม่ได้พาเราเดินชมแค่ห้องแล็บ แต่พาเราเดินทางสู่ “อนาคตของประเทศ” ผ่าน 4 ธีม ประกอบด้วย
1) Absolute Precision – มาตรฐานขั้นสุด
เราจะได้เห็นเทคโนโลยีควอนตัมที่เคยอยู่ในตำรา กลายเป็นของจริงตรงหน้า นาฬิกาอะตอมเชิงแสง มาตรฐานโวลต์และโอห์มจากปรากฏการณ์ควอนตัมและการวัดระดับโฟตอนที่ใช้กับเครื่องมือแพทย์ขั้นสูงทั้งหมดนี้คือรากฐานของอุตสาหกรรมอนาคต เซมิคอนดักเตอร์ อิเล็กทรอนิกส์ และ AI Hardware
2) Perfect Balance – สมดุลแห่งความเชื่อมั่น
นี่คือพื้นที่ที่มาตรวิทยาทำให้ “ความเป็นธรรม” เกิดขึ้นจริงตั้งแต่การทวนสอบเครื่องชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า ระบบวัดไฟฟ้าแรงดันสูงสำหรับ Smart Grid ไปจนถึงการสอบเทียบเครื่องวัดความเร็วรถ ทุกอย่างคือการปกป้องผู้บริโภคอย่างเป็นรูปธรรม
3) Future Force – ขับเคลื่อนอนาคต
มุ่งเน้นการขับเคลื่อนเรื่องอาหารปลอดภัย พลังงานมั่นคง และระบบรางที่ได้มาตรฐาน แม้ภาพรวมจะดูเป็นเรื่องระดับประเทศ แต่สถาบันมาตรวิทยาอยู่เบื้องหลังทุกเรื่องเหล่านี้ รวมถึงระบบวัดแผ่นดินไหว ซึ่งต้องอาศัยความแม่นยำสูงในการเตือนภัยประชาชนตามมาตรฐานสากล
4) Vital Pulse – ชีพจรชีวิต
นี่คือเรื่องใกล้ตัวที่สุดตั้งแต่การตรวจ DNA ในอาหารฮาลาล คุณภาพสมุนไพรและเครื่องสำอาง ความแม่นยำของเครื่องมือแพทย์ ระบบขนส่งวัคซีน จนถึงการตรวจวัดมลพิษ ถึงกับกล่าวได้ว่า มาตรวิทยาอยู่ในทุกลมหายใจของคุณภาพชีวิตคนไทย
สิ่งสำคัญที่สุดของงานนี้ ไม่ใช่การเปิดห้องแล็บ แต่คือการเปิดมุมมองใหม่ให้สังคมไทย ให้เห็นว่า “มาตรวิทยาไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่คือพลังที่ขับเคลื่อนอนาคตของประเทศไทย” เพราะมาตรวิทยาเป็น “โครงสร้างพื้นฐานเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศ”
ผมจึงอยากเชิญชวนทุกท่าน ประชาชน นักเรียน นิสิต นักศึกษา ภาคอุตสาหกรรม มาร่วมค้นพบโลกของการวัดที่ทั้งสนุก ตื่นตา และสร้างแรงบันดาลใจ ผ่านห้องปฏิบัติการจริง และ Interactive Science Shows ที่ถูกจัดเตรียมไว้อย่างตั้งใจสร้างสรรค์”
มว. เปิดบ้านครั้งแรกในรอบ 10 ปี
พลตำรวจโท พรชัย สุธีรคุณ ผู้อำนวยการสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ กล่าวว่า นับเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 10 ปีกับกิจกรรมเปิดบ้านให้สาธารณชน นักธุรกิจ และภาคอุตสาหกรรมเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการทุกแห่งอย่างละเอียด
โดยมีเป้าหมายให้ผู้เข้าชมเห็นภาพที่ชัดเจนว่างานด้านมาตรวิทยาสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้อย่างไรในระดับอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจของประเทศ
ตามปกติ ห้องปฏิบัติการของสถาบันไม่เปิดให้บุคคลภายนอกเข้าชม เนื่องจากต้องควบคุมสภาพแวดล้อมอย่างเข้มงวดในด้านฝุ่น อุณหภูมิ และความชื้น ซึ่งล้วนมีผลต่อความแม่นยำในการวัด
เมื่อเปิดให้เยี่ยมชมแล้ว จำเป็นต้องปิดห้องแล็บและปรับสภาพแวดล้อมทั้งหมดให้กลับสู่มาตรฐานเดิมก่อนจึงจะสามารถดำเนินการวัดในระดับโลกได้อีกครั้ง
นี่คือเหตุผลที่ไม่มีการเปิดบ้านมากว่า 10 ปี แต่การที่ประชาชนและผู้ประกอบการไม่เคยเห็นของจริงทำให้นึกภาพการใช้ประโยชน์จากสถาบันไม่ออก จึงตัดสินใจเปิดพื้นที่ทั้งหมดในครั้งนี้
ไทยสร้างมาตรเวลาของตัวเองได้แล้ว
หนึ่งในตัวอย่างที่สะท้อนความสำคัญของมาตรวิทยาคืองานด้าน "เวลา" ซึ่งเป็นพื้นฐานทางฟิสิกส์ที่ใช้ในการคำนวณทุกด้านในยุคปัจจุบัน
นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกได้เริ่มใช้เวลาเป็นหน่วยต้นแบบอ้างอิง ปัจจุบันประเทศไทยสามารถสร้างมาตรเวลาของตัวเองและเทียบเคียงกับมาตรฐานสากลได้แล้ว
นอกจากนี้ สถาบันยังอยู่ระหว่างการพัฒนาด้านควอนตัม เพื่อให้ไทยมีขีดความสามารถพร้อมรองรับโจทย์เทคโนโลยีขั้นสูงในอนาคต แทนที่จะตามหลังนานาประเทศ
มาตรวัดนาโนเมตร รองรับอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์
ในด้านเซมิคอนดักเตอร์ ปัจจุบันความต้องการของอุตสาหกรรมอยู่ที่ระดับ 2 นาโนเมตร สถาบันฯ ยืนยันว่าไทยมีขีดความสามารถในการวัดที่ระดับดังกล่าวได้ตามมาตรฐานสากล และพร้อมรองรับหากภาคอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์เข้ามาใช้บริการ
ไทยถ่ายทอดมาตรฐานให้ประเทศเพื่อนบ้าน
ด้านการรับรองมาตรฐาน สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติทำหน้าที่เป็นหน่วยงานปฐมภูมิ (Primary Standard) โดยส่งมาตรฐานทุกรายการไปเปรียบเทียบกับองค์กรมาตรฐานโลก BIPM ที่ประเทศฝรั่งเศสอย่างสม่ำเสมอ
ไทยยังทำหน้าที่ฝึกอบรมและถ่ายทอดมาตรฐานให้แก่ประเทศในภูมิภาค อาทิ คาซัคสถาน เนปาล และอินเดีย โดยภาระกิจดังกล่าวดำเนินการในฐานะความร่วมมือระหว่างองค์กร
สถาบันยังถ่ายทอดมาตรฐานระดับรอง (Secondary Standard) ให้แก่ภาคเอกชน เพื่อให้สามารถให้บริการแก่ภาคอุตสาหกรรมได้อย่างเต็มที่ โดยสถาบันจะรับดูแลเฉพาะในส่วนที่ภาคเอกชนไม่สามารถลงทุนได้ ส่วนงานที่เอกชนทำได้จะถ่ายทอดออกไปทั้งหมด
เชิญชวนทุกภาคส่วนร่วมเยี่ยมชม
ผู้บริหารสถาบันเชิญชวนผู้สนใจทุกกลุ่ม ทั้งภาคอุตสาหกรรม นักธุรกิจ นักเรียน นักศึกษา และนักวิทยาศาสตร์ ให้สละเวลาเข้าร่วมกิจกรรมเปิดบ้านในครั้งนี้
โดยสถาบันเตรียมนักวิทยาศาสตร์ไว้ตอบคำถามในทุกห้องปฏิบัติการ และจัดทีมที่ปรึกษาสำหรับภาคอุตสาหกรรมที่ต้องการประเมินว่าสถาบันสามารถช่วยแก้ไขปัญหาหรือพัฒนากระบวนการใดได้บ้าง
งาน “เปิดบ้านมาตรวิทยา 2569” จะเป็นเวทีที่ทำให้สังคมไทยเห็นคุณค่าของวิทยาศาสตร์ การวิจัย และนวัตกรรมอย่างชัดเจนยิ่งขึ้น และจะเป็นอีกก้าวสำคัญที่พาประเทศไทยเดินหน้าอย่างมั่นคง เท่าเทียม และยั่งยืน
ผู้สนใจเข้าชมงานนี้สามารถดูรายละเอียด และลงทะเบียนได้ที่ งานเปิดบ้านมาตรวิทยา 2569
