สดช.ประเมินอุตสาหกรรม AI ไทยปี 69 แตะ 1.87 แสนล้านบาท โตเฉลี่ย 20.5% ต่อปี แรงหนุนจากฮาร์ดแวร์ ศูนย์ข้อมูล และนโยบายรัฐ แต่ยังเผชิญโจทย์ใหญ่ทั้งพลังงาน บุคลากร และการพึ่งพาเทคโนโลยีต่างชาติ
KEY POINTS
- สดช. ประเมินมูลค่าเศรษฐกิจ AI ไทยจะพุ่งแตะ 1.87 แสนล้านบาทในปี 2569 และคาดว่าจะเติบโตเฉลี่ยปีละ 20.5% จนถึงปี 2573
- การเติบโตได้รับแรงหนุนสำคัญจากการลงทุนสร้างดาต้าเซ็นเตอร์และ AI ดาต้าเซ็นเตอร์จากต่างประเทศที่เร่งตัวขึ้นอย่างต่อเนื่อง
- ปัจจัยขับเคลื่อนหลักมาจากการที่ไทยเป็นฐานการผลิตและส่งออกฮาร์ดแวร์ที่เกี่ยวข้องกับ AI รายใหญ่ของโลกอยู่แล้ว
- โครงสร้างอุตสาหกรรม AI มีส่วน "ต้นน้ำ" (ฮาร์ดแวร์และดาต้าเซ็นเตอร์) เป็นฐานเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุด ครองสัดส่วนถึง 72% ของมูลค่าทั้งหมด
- การนำ AI ไปใช้ในองค์กรธุรกิจไทยขยายตัวอย่างรวดเร็ว จาก 17.8% ในปี 2567 เพิ่มเป็น 53.7% ในปี 2569 สะท้อนความต้องการใช้งานที่สูงขึ้น
สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) ประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจของอุตสาหกรรมปัญญาประดิษฐ์ AI ไทยปี 2569 อยู่ที่ 1.87 แสนล้านบาท ก่อนขยายตัวแตะ 4.12 แสนล้านบาทในปี 2573 หรือเติบโตเฉลี่ย 20.5% ต่อปี สะท้อนโอกาสของประเทศไทยในการก้าวขึ้นเป็นฐานสำคัญของเศรษฐกิจ AI ในภูมิภาค ท่ามกลางกระแสการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลทั่วโลก
นายเวทางค์ พ่วงทรัพย์ เลขาธิการคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เปิดเผยเมื่อวันที่ 12 พ.ย. 2569 ว่า สดช. ได้ศึกษาประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจและการลงทุนของอุตสาหกรรม AI ไทย โดยวิเคราะห์ตลอดห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ เพื่อสะท้อนภาพรวมของอุตสาหกรรม ตั้งแต่การวิจัยและพัฒนา การผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ โครงสร้างพื้นฐานศูนย์ข้อมูล การพัฒนาโมเดลและซอฟต์แวร์ ไปจนถึงการนำ AI ไปใช้ในภาคธุรกิจ ภาครัฐ และผู้บริโภค
ปัจจัยขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้ AI ไทยมีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่องมาจาก 3 แรงหนุนหลัก ได้แก่
- การที่ไทยเป็นฐานส่งออกฮาร์ดแวร์ที่เกี่ยวข้องกับ AI รายใหญ่ของโลก
- การเร่งลงทุนจากต่างประเทศในธุรกิจ Data Center และ AI Data Center
- การที่ภาครัฐมีนโยบายที่มุ่งส่งเสริมการพัฒนาและประยุกต์ใช้ AI ในประเทศ
ข้อมูลจาก IMF ในรายงาน World Economic Outlook Update เดือน ก.ค. 2569 ยังระบุว่า ไทยเป็น 1 ใน 4 ประเทศผู้ส่งออกสุทธิ (Net Exporter) สินค้าที่เกี่ยวข้องกับ AI รายใหญ่ของโลก ร่วมกับไต้หวัน เกาหลีใต้ และมาเลเซีย ขณะที่การลงทุนศูนย์ข้อมูลที่เพิ่มขึ้นกำลังสร้างความต้องการด้านระบบประมวลผลและอุปกรณ์เทคโนโลยีขั้นสูง
อีกแรงส่งสำคัญคือการใช้ AI ในภาคธุรกิจที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยข้อมูล NECTEC พบว่า สัดส่วนองค์กรไทยที่นำ AI มาใช้เพิ่มขึ้นจาก 17.8% ในปี 2567 เป็น 53.7% ในปี 2569 สะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากเทคโนโลยีที่เคยจำกัดอยู่ในองค์กรขนาดใหญ่ สู่การเป็นเครื่องมือสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินธุรกิจ
ฮาร์ดแวร์-ดาต้าเซ็นเตอร์ ครองฐานเศรษฐกิจ AI
เมื่อแยกโครงสร้างอุตสาหกรรมตามห่วงโซ่คุณค่า พบว่า ต้นน้ำยังเป็นฐานเศรษฐกิจสำคัญที่สุด โดยเฉพาะการผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงและธุรกิจศูนย์ข้อมูล ซึ่งมีสัดส่วนรวมกันถึง 72% ของมูลค่าทางเศรษฐกิจอุตสาหกรรม AI และคิดเป็น 86.6% ของมูลค่าการลงทุนทั้งหมดในปี 2568 สะท้อนจุดแข็งของไทยในฐานการผลิตฮาร์ดแวร์และโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับเศรษฐกิจ AI
ขณะที่อุตสาหกรรมกลางน้ำ ซึ่งครอบคลุมการพัฒนาโมเดล แพลตฟอร์ม ซอฟต์แวร์ และบริการข้อมูล แม้มีสัดส่วนมูลค่าทางเศรษฐกิจน้อยที่สุดในปัจจุบัน แต่กลับมีแนวโน้มเติบโตเร็วที่สุด โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี 26.3% ตามความต้องการใช้บริการและโซลูชัน AI ที่เพิ่มขึ้น
ส่วนอุตสาหกรรมปลายน้ำ ซึ่งเป็นการนำ AI ไปประยุกต์ใช้ในภาคธุรกิจ ภาครัฐ และผู้บริโภค มีอัตราการเติบโตเฉลี่ย 16.7% ต่อปี สะท้อนการขยายตัวของตลาดใช้งานจริงที่กำลังกลายเป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจในวงกว้าง
โอกาสโตสูง แต่ยังมีโจทย์โครงสร้างพื้นฐาน
อย่างไรก็ตาม การประเมินดังกล่าวเป็นการคาดการณ์ภายใต้สมมติฐานกรณีฐาน (Base Case) โดยอ้างอิงแนวโน้มตลาด AI โลกที่มีอัตราการเติบโตเฉลี่ย 32.1-36.7% ต่อปี และความต้องการกำลังประมวลผล AI ของศูนย์ข้อมูลทั่วโลกที่ McKinsey คาดว่าจะเพิ่มขึ้นราว 3.5 เท่า จาก 44 กิกะวัตต์ เป็น 156 กิกะวัตต์ภายในปี 2573 รวมถึงสมมติฐานว่าการลงทุนศูนย์ข้อมูลในประเทศไทยจะเดินหน้าต่อเนื่อง
แต่การจะเปลี่ยนโอกาสการลงทุนให้เป็นมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจในประเทศ ยังมีข้อจำกัดที่ต้องเร่งแก้ไข ทั้งความพร้อมด้านพลังงานและทรัพยากรสำหรับรองรับ Data Center การพึ่งพา GPU และโครงสร้างพื้นฐานจากต่างประเทศ ขณะที่กำลังประมวลผลระดับ AI (AI-grade Compute) และกำลังประมวลผลสำรองที่จัดสรรไว้ในประเทศ (Reserved Capacity) ยังมีจำกัด
นอกจากนี้ การขาดแคลนบุคลากรผู้เชี่ยวชาญด้าน AI และทักษะความเข้าใจ AI (AI Literacy) ของแรงงาน ยังเป็นอีกโจทย์สำคัญที่อาจกระทบต่อความสามารถในการแข่งขันระยะยาว
สดช. ประเมินว่า ทิศทางการลงทุน AI ระยะต่อไปจะยังเริ่มจากการขยายโครงสร้างพื้นฐาน ทั้งศูนย์ข้อมูล ระบบประมวลผลประสิทธิภาพสูง และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง ก่อนส่งต่อโอกาสไปสู่อุตสาหกรรมกลางน้ำ ทั้งแพลตฟอร์มข้อมูล ซอฟต์แวร์ และการพัฒนาโมเดล AI เพื่อรองรับการใช้งานในภาคเศรษฐกิจต่างๆ
ดังนั้น โจทย์สำคัญของไทยจึงไม่ใช่เพียงการดึงดูดเงินลงทุนสร้างศูนย์ข้อมูลหรือเป็นฐานผลิตฮาร์ดแวร์ AI ให้กับตลาดโลก แต่ต้องเร่งต่อยอดไปสู่การพัฒนาเทคโนโลยี แพลตฟอร์ม และบริการที่สร้างมูลค่าเพิ่มภายในประเทศ พร้อมขยายการใช้ AI ให้เกิดประสิทธิผลจริงในภาคธุรกิจและภาครัฐ เพื่อให้การเติบโตของอุตสาหกรรม AI ส่งผลต่อเศรษฐกิจไทยอย่างทั่วถึงและยั่งยืน
