‘เอ็นที’ กดปุ่ม De-orbit ไทยคม 4 วันนี้! ดันพ้นวงโคจรเดิม 300 กม. ยันลูกค้า USO ไม่สะดุด

วันนี้ (9 พ.ย. 2569) บมจ.โทรคมนาคมแห่งชาติ หรือ เอ็นที เตรียมเริ่มกระบวนการปลดระวางดาวเทียมไทยคม 4 (De-orbit) ด้วยการใช้เชื้อเพลิงขับเคลื่อนดาวเทียมออกจากตำแหน่งวงโคจรเดิมประมาณ 300 กิโลเมตร หลังสิ้นสุดภารกิจให้บริการ โดยยืนยันว่าดาวเทียมจะไม่ตกกลับลงมายังโลก และการยุติให้บริการจะไม่ส่งผลกระทบต่อประชาชนหรือผู้ใช้บริการในประเทศไทย

พ.อ.สรรพชัยย์ หุวะนันทน์ กรรมการผู้จัดการใหญ่ เอ็นที เปิดเผยว่า ไทยคม 4 หรือ ไอพีสตาร์ ยังมีเชื้อเพลิงเหลือเพียงพอสำหรับเคลื่อนย้ายออกจากวงโคจรดาวเทียมเดิม โดยเอ็นทีเข้าใจว่าจะเริ่มใช้เชื้อเพลิงดำเนินการตั้งแต่วันที่ 9 พ.ย.นี้ ก่อนปล่อยให้ดาวเทียมเคลื่อนออกไปอยู่ในวงโคจรที่สูงขึ้นประมาณ 300 กิโลเมตร เพื่อเป็นการปลดระวางและลดความเสี่ยงจากการรบกวนดาวเทียมที่ยังปฏิบัติภารกิจอยู่

สำหรับประเด็นความกังวลว่าการยุติบริการไทยคม 4 จะกระทบต่อผู้ใช้บริการหรือไม่ พ.อ.สรรพชัยย์ ยืนยันว่า บริษัทได้เตรียมการรองรับไว้ล่วงหน้าแล้ว โดยลูกค้าทั้งหมดในโครงการบริการโทรคมนาคมพื้นฐานโดยทั่วถึงและบริการเพื่อสังคม (USO) ซึ่งเคยใช้บริการผ่านไทยคม 4 ได้ย้ายไปใช้ดาวเทียมดวงอื่นเรียบร้อยตั้งแต่ก่อนเดือน ก.ค.ที่ผ่านมา

ส่วนลูกค้ากลุ่มอื่นของเอ็นทีนั้น ก็ได้ทยอยเปลี่ยนไปใช้บริการผ่านดาวเทียม OneWeb เกือบทั้งหมดแล้ว ขณะที่ลูกค้าต่างประเทศ ได้แจ้งการยุติบริการให้บริษัทคู่สัญญารับทราบ เพื่อให้จัดทำแผนรองรับและย้ายลูกค้าต่อไป อีกทั้ง เอ็นที ได้ส่งแผนเยียวยาผู้ใช้บริการให้ กสทช. พิจารณาไปก่อนหน้านี้แล้ว ตั้งแต่ช่วงที่ขอขยายระยะเวลาการให้บริการไทยคม 4 จนถึงเดือนก.ค.ที่ผ่านมา โดยยังใช้แผนฉบับเดิมเป็นแนวทางดำเนินงาน

เชื่อกสทช. ไม่มีอำนาจอนุมัติ De-orbit เพราะเป็นสิทธิ์ของ 'ดีอี'

ส่วนข้อกังวลเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ของ บอร์ดกสทช. ในการปลดระวางดาวเทียม โดยเฉพาะในช่วงที่เกิดข้อโต้แย้งเกี่ยวกับความชอบธรรมของการประชุม กสทช. นัดพิเศษ ซึ่งมีกรรมการ 6 คนเข้าร่วมประชุม พ.อ.สรรพชัยย์ มองว่า ไม่น่าจะส่งผลกระทบต่อกระบวนการ De-orbit ไทยคม 4

ตามความเข้าใจการปลดระวางดาวเทียมไม่ใช่เรื่องที่ต้องขออนุมัติจาก กสทช. แต่เป็นกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับกระทรวงซึ่งเป็นเจ้าของดาวเทียม โดยกระทรวงได้เห็นชอบให้เอ็นที ดำเนินการแล้ว จากนั้น เอ็นทีจึงแจ้งการปลดระวางให้ กสทช. รับทราบ

คนที่เป็นเจ้าของดาวเทียมคือกระทรวงดีอี ซึ่งกระทรวงเห็นชอบให้ เราดำเนินการ และ ที่ผ่านมา เราก็เห็นว่าถึงเวลาที่ต้อง De-orbit แล้ว กระทรวงก็บอกว่าโอเค ก็แจ้ง กสทช. เพราะฉะนั้น กสทช. มีหน้าที่ดูแลคุ้มครองผู้บริโภค ไม่ได้ต้องอนุมัติให้ De-orbit ไม่ใช่อำนาจของเขา

พ.อ.สรรพชัยย์ กล่าวเพิ่มเติมว่า บทบาทของ กสทช. ในกรณีนี้ควรเป็นการรับทราบกระบวนการปลดระวางและแผนเยียวยาผู้ใช้บริการ ตลอดจนติดตามการดำเนินงานเพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อผู้บริโภค มากกว่าการพิจารณาอนุมัติให้นำดาวเทียมออกจากวงโคจร

ทั้งนี้ ประเด็นดังกล่าว สืบเนื่องจากที่ประชุมกสทช. นัดพิเศษ เมื่อวันที่ 5 พ.ย. 2569 มีมติเห็นชอบให้สิทธิการเข้าใช้วงโคจรดาวเทียมไทยคม 4 สิ้นสุดลงภายในวันที่ 8 พ.ย. 2569 ตามอายุวิศวกรรมของดาวเทียม หลังใช้งานมานานกว่า 20 ปี พร้อมกำหนดให้เอ็นที จัดทำมาตรการเยียวยาผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้อง หากเกิดข้อร้องเรียนหรือผลกระทบจากการยุติบริการในลำดับต่อไป

ไทยคมเล็งแผนดาวเทียมปี 2570 จับตาใช้วงโคจร 119.5

สำหรับอนาคตของตำแหน่งวงโคจร 119.5 องศาตะวันออก ซึ่งเกี่ยวข้องกับไทยคม 4 นั้น พ.อ.สรรพชัยย์ ระบุว่า บริษัท กัลฟ์ สเปซ เทคโนโลยี จำกัด (มหาชน) หรือ บริษัท ไทยคมเดิม มีแผนดำเนินธุรกิจดาวเทียมของตนเอง โดยเข้าใจว่าเป็นแผนในปี 2570 ตามที่เสนอไว้ต่อ กสทช.

อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าในระหว่างรอดาวเทียมดวงใหม่ ไทยคมจำเป็นต้องจัดหาดาวเทียมมาประจำตำแหน่งวงโคจรดังกล่าวหรือไม่ เนื่องจากต้องตรวจสอบเงื่อนไขในเอกสารประกวดราคา (TOR) อีกครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องที่ไทยคมต้องหารือกับ กสทช. โดยตรง และไม่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของเอ็นที

ขณะที่แผนธุรกิจดาวเทียมของเอ็นทีที่จะดำเนินการร่วมกับพันธมิตรจากจีนยังคงเป็นไปตามกำหนดการเดิม โดยได้ส่งเรื่องให้ กสทช. พิจารณาแล้ว และอยู่ระหว่างขั้นตอนของหน่วยงานกำกับดูแล

ปรับยุทธศาสตร์จากเจ้าของดาวเทียมสู่พันธมิตร GEO-LEO

กรรมการผู้จัดการใหญ่ เอ็นที เสริมว่า การปลดระวางไทยคม 4 ยังสะท้อนทิศทางการปรับยุทธศาสตร์ธุรกิจดาวเทียมของเอ็นที จากเดิมที่มีบทบาทเป็นเจ้าของดาวเทียมและลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้วยตัวเอง ไปสู่การเป็นผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานและพันธมิตรเชิงระบบ โดยอาศัยความร่วมมือกับผู้ให้บริการดาวเทียมต่างประเทศ

ปัจจุบันเอ็นที มีพันธมิตรด้านดาวเทียมอย่างน้อย 3 ราย ครอบคลุมทั้งระบบดาวเทียมวงโคจรประจำที่ (GEO) และวงโคจรต่ำ (LEO) จากจีนและอังกฤษ เพื่อเพิ่มทางเลือกและขยายขีดความสามารถในการให้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียม

หนึ่งในโครงการสำคัญคือ 'Spacesail' เครือข่ายดาวเทียมวงโคจรต่ำ LEO จากจีน ดำเนินงานโดย Shanghai Spacecom Satellite Technology (SSST) ภายใต้การสนับสนุนของรัฐบาลเซี่ยงไฮ้และสถาบันวิทยาศาสตร์จีน มีเป้าหมายพัฒนาเครือข่ายดาวเทียมอินเทอร์เน็ตขนาดใหญ่ เพื่อแข่งขันในตลาดเดียวกับ Starlink ของ SpaceX

อีกโครงการคือความร่วมมือกับ China Satcom นำดาวเทียม ChinaSat-26 ซึ่งเป็นดาวเทียม GEO ประเภท High Throughput Satellite (HTS) มาให้บริการอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์ความเร็วสูงครอบคลุมทั่วประเทศไทย รองรับทั้งการใช้งานภาคพื้นดินและบนยานพาหนะ เช่น เรือและเครื่องบิน

ภารกิจเอ็นทีจะรวมถึงงานด้านความมั่นคงและการสื่อสารในสถานการณ์ฉุกเฉิน NT คาดว่าความร่วมมือกับพันธมิตรจีนทั้ง 2 โครงการจะเริ่มให้บริการได้ในไตรมาส 1 ปี 2570

ทั้งนี้ การเลือกสร้างพันธมิตรแทนการลงทุนสร้างและยิงดาวเทียมเอง ช่วยลดภาระเงินลงทุนจำนวนมหาศาล และเปิดโอกาสให้เอ็นทีสามารถ เข้าถึงเทคโนโลยีใหม่ได้รวดเร็วขึ้น สอดคล้องกับเป้าหมายการวางบทบาทเป็นผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานกลางของประเทศ เน้นการใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วมกัน ลดการลงทุนซ้ำซ้อน และต่อยอดรายได้จากบริการดิจิทัลในระยะยาว