บอร์ดส่งเสริมและพัฒนาดิจิทัลฯ เดินหน้าวางรากฐานเศรษฐกิจดิจิทัล เห็นชอบแนวทางกำกับดูแล AI สำหรับผู้บริหารองค์กร เตรียมเสนอ ครม. บังคับใช้ในหน่วยงานรัฐ ควบคู่ผลักดันยุทธศาสตร์ 5G-Advanced และ 10-Giga City ยกระดับโครงสร้างพื้นฐานสู่ศูนย์กลางดิจิทัลอาเซียน พร้อมต่ออายุตราสัญลักษณ์ Smart City 8 เมือง
KEY POINTS
- คณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาดิจิทัลฯ เห็นชอบ "แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีธรรมาภิบาล" (AI Governance) เพื่อให้หน่วยงานภาครัฐนำ AI ไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และมีจริยธรรม
- รับรองผลการศึกษา "5G-Advanced & 10-Giga City for Thailand" เพื่อใช้เป็นโรดแมปยกระดับโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของประเทศ รองรับเศรษฐกิจ AI และเตรียมความพร้อมสู่ยุค 6G
- เห็นชอบให้ต่ออายุตราสัญลักษณ์เมืองอัจฉริยะ (Smart City) เป็นเวลา 2 ปี ให้กับ 8 เมืองทั่วประเทศ เพื่อส่งเสริมการพัฒนาระบบนิเวศดิจิทัลในระดับพื้นที่
- รับทราบความคืบหน้าการจัดทำกรอบนวัตกรรม AI ของอาเซียน ซึ่งรวมถึงการพัฒนาทักษะและหลักสูตร Responsible AI เพื่อสร้างมาตรฐานบุคลากรในภูมิภาค
- รับทราบความคืบหน้าของร่าง พ.ร.บ. ว่าด้วยปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งมุ่งสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมการพัฒนา AI กับการกำกับดูแลความเสี่ยง โดยเฉพาะการรับมือกับ AI ความเสี่ยงสูงและ Deepfake
การขับเคลื่อนประเทศไทยสู่เศรษฐกิจดิจิทัลกำลังเข้าสู่ช่วงของการวาง “กติกา” ควบคู่กับการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน หลังคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (บอร์ดส่งเสริมดิจิทัลฯ) เห็นชอบแนวทางกำกับดูแลการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI Governance) สำหรับผู้บริหารองค์กร พร้อมผลักดันยุทธศาสตร์ 5G Advanced และ 10 Giga City เพื่อยกระดับศักยภาพการแข่งขันของประเทศ และต่ออายุตราสัญลักษณ์ เมืองอัจฉริยะ (สมาร์ตซิตี้) ให้กับ 8 เมืองทั่วประเทศ
นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เปิดเผยภายหลังเป็นประธานการประชุมคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ครั้งที่ 1/2569 ว่า ที่ประชุมได้พิจารณาประเด็นสำคัญ 3 เรื่อง ซึ่งล้วนเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับระบบนิเวศดิจิทัลของประเทศ ทั้งด้านการกำกับดูแล AI การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานโทรคมนาคม และการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ
วางมาตรฐาน AI Governance ภาครัฐ
ประเด็นสำคัญที่สุดของการประชุม คือ การเห็นชอบ “แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีธรรมาภิบาลสำหรับผู้บริหารองค์กร” (AI Governance Guideline for Executives) ซึ่งจะเสนอให้คณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (บอร์ดดีอี) พิจารณา ก่อนส่งต่อให้คณะรัฐมนตรีเห็นชอบ เพื่อใช้เป็นแนวปฏิบัติสำหรับหน่วยงานภาครัฐทั่วประเทศ
แนวทางดังกล่าวมีเป้าหมายให้หน่วยงานสามารถนำ AI ไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับหลักจริยธรรม ความโปร่งใส และการปฏิบัติตามกฎหมาย พร้อมวางระบบบริหารความเสี่ยงจากการใช้ AI อย่างเป็นรูปธรรม
สาระสำคัญของ AI Governance Framework แบ่งออกเป็น 3 เสาหลัก ได้แก่
- การกำหนดโครงสร้างกำกับดูแล AI (AI Governance Structure) และบทบาทของคณะกรรมการกำกับดูแล AI ภายในองค์กร
- การกำหนดยุทธศาสตร์การประยุกต์ใช้ AI (AI Strategy) ให้สอดคล้องกับเป้าหมายองค์กร
- การกำกับดูแลการดำเนินงานด้าน AI (AI Operation) ครอบคลุมกระบวนการบริหารจัดการ การติดตาม และการควบคุมความเสี่ยง
การผลักดันแนวปฏิบัติดังกล่าวสะท้อนทิศทางของไทยที่ต้องการพัฒนา AI ภายใต้หลัก “Responsible AI” โดยให้ความสำคัญกับการสร้างความเชื่อมั่น (Trust) ควบคู่กับการเร่งใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีในภาครัฐและภาคธุรกิจ
ปูทาง 5G-Advanced รับยุค 6G
อีกหนึ่งวาระสำคัญ คือ การรับรองผลการศึกษาเรื่อง “5G-Advanced & 10-Giga City for Thailand” ซึ่งถือเป็นโรดแมปการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลระยะต่อไปของประเทศ
การศึกษาดังกล่าวมุ่งยกระดับเครือข่ายจาก 5G ไปสู่ 5G-Advanced ซึ่งเป็นเทคโนโลยีคั่นกลางก่อนก้าวสู่ยุค 6G พร้อมรองรับการเติบโตของ AI, Cloud, Internet of Things (IoT), ระบบอัตโนมัติ และอุตสาหกรรมดิจิทัลในอนาคต
ที่ประชุมเห็นชอบให้นำผลการศึกษาเสนอเข้าสู่บอร์ดดีอีเพื่อรับทราบ ก่อนมอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) นำไปใช้เป็นข้อมูลประกอบการจัดทำนโยบายและแผนพัฒนาดิจิทัลระดับชาติ
เป้าหมายสำคัญคือ การสร้างโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่มีศักยภาพเพียงพอรองรับเศรษฐกิจ AI และยกระดับประเทศไทยให้เป็นศูนย์กลางดิจิทัลของอาเซียน รวมถึงสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันระดับภูมิภาค
ต่ออายุ Smart City อีก 8 เมือง
ด้านการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ ที่ประชุมเห็นชอบต่ออายุตราสัญลักษณ์ Smart City เป็นเวลา 2 ปี ให้กับ 8 พื้นที่ ได้แก่ นครสวรรค์ พังงา เกาะสมุย ปัตตานี พิษณุโลก อุบลราชธานี ระยอง และย่านพระราม 4
หลังจากผ่านการประเมินตามหลักเกณฑ์เมืองอัจฉริยะแล้ว จะมีการเสนอเรื่องให้บอร์ดดีอีพิจารณาเห็นชอบและประกาศต่ออายุอย่างเป็นทางการ
พร้อมกันนี้ ยังมอบหมายให้สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (depa) ศึกษาแนวทางบูรณาการระบบกล้อง CCTV ระหว่างหน่วยงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งานข้อมูลร่วมกัน ทั้งในด้านการบริหารเมือง ความปลอดภัย และการให้บริการประชาชน
รับทราบความคืบหน้า AI ระดับอาเซียน
นอกจากการพิจารณาวาระหลัก ที่ประชุมยังรับทราบความก้าวหน้าด้าน AI อีก 2 เรื่องสำคัญ
ประเด็นแรก คือ ความคืบหน้าการจัดทำกรอบการเปลี่ยนผ่านนวัตกรรม AI ของอาเซียน ซึ่งครอบคลุมเครื่องมือสำคัญหลายด้าน ได้แก่ กรอบทักษะ AI Literacy บนแนวคิด Hybrid AI รายการทักษะวิชาชีพ AI และมาตรฐานทักษะ เครื่องมือประเมินความพร้อมองค์กรในการนำ AI ไปใช้ (AI Readiness Assessment Tool) การจัดตั้งศูนย์ให้คำปรึกษาด้าน AI ในรูปแบบออนไลน์ ตลอดจนหลักสูตร Responsible AI ที่ประเทศสมาชิกอาเซียนเห็นชอบร่วมกัน เพื่อใช้เป็นมาตรฐานการพัฒนาศักยภาพบุคลากรในภูมิภาค
เร่งกฎหมาย AI คุมความเสี่ยง-รับมือ Deepfake
อีกประเด็น คือ ความคืบหน้าของร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยปัญญาประดิษฐ์ พ.ศ. ….
ร่างกฎหมายฉบับนี้มีเป้าหมายสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมการพัฒนา AI กับการกำกับดูแลความเสี่ยง โดยกำหนดบทบาทและหน้าที่ของผู้พัฒนา ผู้ให้บริการ และผู้ประยุกต์ใช้ AI รวมถึงวางกลไกการบริหารความเสี่ยง การสนับสนุนการวิจัยและการทดลองนวัตกรรม ตลอดจนส่งเสริมการกำกับดูแลตนเองของภาคเอกชน
สาระสำคัญยังครอบคลุมมาตรการกำกับ AI ที่มีความเสี่ยงสูง การกำหนดหลักเกณฑ์การใช้ AI ในภาครัฐ และการรับมือปัญหา Deepfake หรือเนื้อหาที่สร้างโดย AI ด้วยการกำหนดให้มีมาตรการด้านความโปร่งใสและการเปิดเผยข้อมูล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชน
ที่ประชุมได้ให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมแก่สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เพื่อนำไปปรับปรุงร่างกฎหมายให้มีความสมบูรณ์ ก่อนเสนอเข้าสู่กระบวนการพิจารณาตามขั้นตอนต่อไป
การประชุมครั้งนี้จึงสะท้อนทิศทางการขับเคลื่อนนโยบายดิจิทัลของไทยที่ให้ความสำคัญทั้งการสร้าง “โครงสร้างพื้นฐาน” และ “กติกา” ไปพร้อมกัน ตั้งแต่การวางมาตรฐานการใช้ AI อย่างมีธรรมาภิบาล การเตรียมโครงข่าย 5G-Advanced รองรับเศรษฐกิจยุค AI ไปจนถึงการผลักดันกฎหมาย AI และการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ ซึ่งล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญในการยกระดับศักยภาพการแข่งขันของประเทศในระยะยาว
