กสทช.เคาะ USO แผน 4 ผ่านแค่ 3 จาก 15 โครงการ ตั้งคำถามความคุ้มค่าใช้งบ 1.8 หมื่นล้าน

การพิจารณาโครงการภายใต้แผนจัดให้มีบริการโทรคมนาคมพื้นฐานโดยทั่วถึงและบริการเพื่อสังคม (USO) ฉบับที่ 4 ระยะ 3 ปี (พ.ศ.2566-2568) สะท้อนภาพความท้าทายของการใช้งบกองทุน USO ให้ตอบโจทย์ยุคดิจิทัล เมื่อคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) เห็นชอบเพียง 3 โครงการ จากทั้งหมด 15 โครงการ วงเงินรวมกว่า 1.8 หมื่นล้านบาท ขณะที่อีกจำนวนมากถูกปัดตกหรือให้กลับไปปรับปรุงใหม่

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในการประชุม กสทช. ครั้งที่ 1/2569 เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2569 ที่ประชุมได้พิจารณาโครงการ USO แผนที่ 4 ต่อเนื่องจากการประชุมช่วงปลายปี 2568 ซึ่งก่อนหน้านี้ กสทช. ได้เห็นชอบไปแล้ว 1 โครงการ จาก 6 โครงการแรก โดยการประชุมครั้งล่าสุด สำนักงาน กสทช. เสนอโครงการที่เหลืออีก 9 โครงการ จากกรอบวงเงินรวม 18,015.742 ล้านบาท เพื่อให้ที่ประชุมพิจารณา

ผลการพิจารณาปรากฏว่า กสทช. มีมติเห็นชอบให้เดินหน้าเพียง 2 โครงการเพิ่มเติม ได้แก่ โครงการจัดให้มีบริการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงเพื่อคนพิการและผู้ด้อยโอกาสในสังคม วงเงินเดิม 1,309 ล้านบาท ระยะเวลาดำเนินการ 5 ปี โดยที่ประชุมมีมติปรับลดงบประมาณเหลือ 1,060 ล้านบาท และให้ดำเนินการเฉพาะพื้นที่กลุ่มเป้าหมายจำนวน 370 แห่ง ตามที่กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์กำหนด

อีกโครงการที่ผ่านความเห็นชอบคือ โครงการศูนย์บริการถ่ายทอดการสื่อสารแห่งประเทศไทย (Thailand Telecommunication Relay Service: TTRS) วงเงิน 284 ล้านบาท ระยะเวลาดำเนินการ 3 ปี ตามข้อเสนอของมูลนิธิสากลเพื่อคนพิการ ร่วมกับสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

ในทางตรงกันข้าม กสทช.เสียงข้างมากมีมติไม่เห็นชอบให้ดำเนินการ 2 โครงการสำคัญ ได้แก่ โครงการพัฒนาโครงข่ายโทรคมนาคมเพื่อเชื่อมโยงระบบนิเวศศูนย์เกษตรดิจิทัล วงเงิน 2,882.089 ล้านบาท ระยะเวลาดำเนินการ 5 ปี ของสำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

และโครงการขยายโครงข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงและอุปกรณ์เพื่อความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน วงเงิน 2,770 ล้านบาท ระยะเวลาดำเนินการ 5 ปี ของสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) 

ขณะที่อีก 5 โครงการ ที่ประชุมมีมติให้สำนักงาน กสทช. นำกลับไปจัดทำใหม่ เนื่องจากยังขาดความชัดเจนทั้งในเชิงพื้นที่เป้าหมาย ผลลัพธ์การใช้งานจริง และความคุ้มค่าของงบประมาณ ประกอบด้วย โครงการจัดทำชุดข้อมูลโมชั่นแคปเจอร์ภาษามือไทย วงเงิน 350 ล้านบาท ระยะเวลา 1 ปี ซึ่งที่ประชุมตั้งข้อสังเกตว่า ผลลัพธ์ได้เพียงชุดข้อมูล (Dataset) และยังไม่ชัดเจนว่าจะนำไปใช้ประโยชน์อย่างไรให้คุ้มกับงบประมาณ

โครงการขยายโครงข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงและอุปกรณ์เพื่อการพัฒนาและบริการประชาชนอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม วงเงิน 1,000 ล้านบาท ระยะเวลา 5 ปี รวมถึงโครงการจัดให้มีบริการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงในพื้นที่ขาดแคลน วงเงิน 1,875 ล้านบาท ระยะเวลา 5 ปี ถูกตั้งคำถามถึงความชัดเจนของพื้นที่เป้าหมาย และความเสี่ยงในการซ้ำซ้อนกับโครงการที่เคยดำเนินการไปแล้ว ตลอดจนความยั่งยืนในระยะยาว

นอกจากนี้ ยังมีโครงการจัดให้มีการบริการโทรคมนาคมสื่อสารผ่านระบบ 5G เพื่อความมั่นคง วงเงิน 500 ล้านบาท ระยะเวลา 1 ปี ซึ่งถูกท้วงติงถึงความไม่ชัดเจนในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี 5G และความซ้ำซ้อนของภารกิจกับหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรง รวมถึงโครงการบริหารจัดการการใช้งานข้อมูลเพื่อป้องกันอาชญากรรมกับประชาชน วงเงิน 980 ล้านบาท ระยะเวลา 5 ปี ที่ที่ประชุมขอให้ตรวจสอบอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานในการจัดเก็บข้อมูล Log File กลาง และความคุ้มค่าของการนำ AI มาประยุกต์ใช้

แหล่งข่าวจากสำนักงาน กสทช. ระบุว่า ภาพรวมการพิจารณาโครงการ USO แผนที่ 4 ซึ่งเสนอทั้งหมด 15 โครงการ ผ่านความเห็นชอบเพียง 3 โครงการ ไม่ผ่าน 5 โครงการ และถูกส่งกลับไปจัดทำใหม่ถึง 7 โครงการ

สะท้อนปัญหาการออกแบบโครงการที่ยังไม่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมและโจทย์ปัจจุบัน หลายโครงการยังคงยึดแนวทางเดิมที่เคยใช้ในแผน USO ระยะแรก ๆ โดยไม่ปรับให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและโครงสร้างตลาดโทรคมนาคม

ยิ่งไปกว่านั้น โครงการจำนวนไม่น้อยถูกมองว่าเป็นการตอบสนอง “ความต้องการของหน่วยงานราชการ” มากกว่าการยึดเป้าหมายหลักของกองทุน USO ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อลดความเหลื่อมล้ำด้านการเข้าถึงบริการโทรคมนาคมของประชาชน และส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมโทรคมนาคมอย่างแท้จริง ตามเจตนารมณ์ของการจัดเก็บเงินเข้ากองทุนในระยะยาว